دکتر موریس ستودگان

🔷چرا کودکان داد و جیغ میرنند و والد چگونه با این برخورد کند؟

داد زدن و گاهی گریه کردن یکی از رفتارهای کودکان در زمان ناامیدی و ناتوانی ولی گاهی برای متقاعد کردن والدینشان است. خیلی از مادرها و پدران از داد زدن کودکان شان خسته و مایوس میشوند و گاهی کنترل خود را از دست میدهند. شاید باید اول علت جیغ و داد فرزند خود را به گونه ای بدانیم. و مناسبترین رفتار را برای کنترل رفتار کودک در زمان خشم را پیدا کنیم.

🔺چرا کودک ما داد میزند؟

در این رفتار کودک ایتم های زیادی نقش موثر دارند مانند:
👈 گرسنگی، خستگی یا کسالت و بیماری و گاهی ناتوانی و عدم قدرت بیان.

👈احساس ناخوشایند
گاهی ممکن است فرزندمان نسبت به رفتاری یا چیزی احساس خوبی نداشته باشد و حتی از بیان و یا یافتن واژه عاجز است و یا حتی شاید بدترین تجربه احساسی در ان زمان و مکان برای او باشد. در نتیجه زود قضاوت نکنیم.

👈حسادت
ممکن است کودک هنگامی که ما با تلفن صحبت می کنیم, ناارامی کند و زمانیکه توجه کسب نمیکند به جیغ زدن بمردازد، چون کودک احساس می کند که دیگر به او توجهی نمیشود ولی هم میداند که با این رفتار توجه خواهد گرفت.

👈سردرگمی و عدم اطمینان در تصمیم گیری
شاید فرزندمان هدفی دارد و از آن چه که می خواهد مطمئن نیست و همین موجب خشم و داد زدن او شود.

👈احساس ناتوانی و درماندگی
در مواقعی که فرزندمان در بیان بعضی از کلمات ناتوان است و یا واژه مناسب ندارد احساس ناتوانی می کند در اینجا به کودک خود واژه های بیان احساس را بیاموزید.

👈جلب توجه و مهر

در سنین استقلال طلبی بر اساس پیاژه یعنی 2 تا 3 سالگی کودکان تصور می کند که مرکز همه توجه ها و دنیا هستند و همه باید به آنها توجه کنند، از اینرو ممکن است فقط برای جلب توجه مادر و پدذ بی دلیل جیغ و فریاد بزند.

🔷در مقابل داد زدن کودک چه کنیم ؟
رفتار مناسب ما در برابر داد زدن های فرزندمان کمک به ترک کردن این رفتار عادتی و شرطی شده کودک ما خواهد کرد. در زیر چند نکته مهم را یاد اور میشوم.

👈بی اعتنایی کنیم
دکتر متخصص کودکان آرونزون باور دارد که کودک 2 و 3 ساله ای که بیشترین جلب توجه را از ما می خواهد, نباید در زمان داد و فریاد او به او توجه کنیم. مثلا ما همچنان شام مان را درست میکنیم و یا دست از اطو کردن لباس ها یا شستن ظرفها نکشیم به کارمان ادامه داده و بگذاریم که انقدر داد بزند تا ارام شود. معمولا ماجرا خود به خود تمام می شود. اگر والدینی بیش از حد حساس هستند در واقع کودک را با رفتارهای خود شرطی می کنند. اگر کودک هر بار داد و بیداد و گریه کند و به خواسته اش لبیک بگوییم , مطمینا زیربنای تربیت شرطی را به اشتباه ساخته ایم.

گاهی عوامل بالا برنده تحمل در کودک را شناسایی کنیم شاید مفید باشد. فراموش نکنیم واکنش های منفی مثل اخم کردن، سرزنش و حتی کتک زدن کودک به او در تقویت این رفتار انگیزه می دهد - شرطی میشود. پس بهترین رفتار والد در این زمان بی تفاوتی و نادیده گرفتن واکنشهای کودک ماست.

👈هرگز تنبیه نکنیم
گاهی والدین از داد زدن های بی مورد کودک عصبی می شوند و او را فیزیکی تنبیه میکنند تا شاید ساکت شود. اما تنبیه بدنی کودک اشتباه ترین روش تربیت است. نه تنها کمک نمیکند بلکه مرزهای بین والد و کودک را محو می کند و به کودک خشونت را انتقال میدهد. کتک زدن و هر نوع تنبیه فیزیکی تنها باعث تشدید این رفتار در کودکمان می شود.

👈ما فریاد نزنیم

هرگز سر کودک فریاد نزنیم. کودکان از والدین اینگونه رفتارها را یک به یک کپی میکنند. هر چقدر ما در برخورد با خانواده آرام تر رفتار کنیم، الگوهای رفتاری بهتری برای کودکان خواهیم بود. در نتیجه سر کودکی که داد میزند داد زدن نتیجه کاملا معکوس میدهد.

ادامه دارد...

1/2
@thinkpluswithus

👈در مورد علت ناراحتی و رفتار کودک با او صحبت کنیم

در کنار کودک ایستاده و به صورتش نگاه کنیم. با صدایی آرام و کنترل شده از او بخواهیم که به فریاد زدن خاتمه دهد. به او پیشنهاد علت یابی بدهیم و در مورد علت ناراحتیش با او صحبت کنیم. اگر کودک ما سن پایینی داشته و صحبت با آن ها فایده ای ندارد، دست خود را جلوی دهان قرار داده و به او نشان دهیم که می خواهیم فریاد نزند.

👈شاید حدس بزنیم که کودکمان چه می خواهد

متخصصین پیشنهاد میکنند که در زمان جیغ کشیدن بچه به طوری که صورتمان درست مقابل صورت فرزندمان قرار گیرد، به او چیزهای شبیه به این بگوئیم:
تا وقتی که تو جیغ می زنی برای من دشوار است که منظورت را بفهمم. آیا می توانی بگویی که صدای عادیت چه شده؟
کودکمان نمی تواند کاملاً منظورش را بیان کند، خودمان حدس بزنیم که چه می خواهد (مثلاً آیا بستنی می خواهی؟) و می بینیم که او سر تکان می دهد. گاهی کودکان میدانند که خواستشان با مخالفت والد روبرو میشود, از پیش با گریه و داد اغاز میکنند. نیازی نیست که تسلیم شویم، ولی سعی کنیم که پیشنهاد چیز دیگری به او بدهیم مثلا:
بستنی را بعد از شام می توانیم همه با هم بخوریم، ولی من یک پیتزا خوب برایت اماده کردم.

👈کودکمان را سرگرم کنیم
متخصصان کودک و رفتارشناسها پیشنهاد می کنند در این مواقع سعی کنیم کودک را به عناوین مختلف سرگرم کنیم. کتابی را که دوست دارد و نخوانده را برایش انتخاب کنیم یا اگر وقت داریم با او بازی کنیم تا حواس او را به جای دیگر متمرکز شود. بچه ها خیلی زود موقعیت قبلی را فراموش می کنند. پس با این روش او را از جیغ زدن بازداشته ایم.

👈کمی جدی باشیم

از کودکمان بخواهیم که چند دقیقه در یک جای خاص بنشیند یا به اطاقش برود تا آرام شود. باید بداند تا زمانی که حاضر است به صورت مؤدبانه صحبت کند ما نیز اماده هستیم. اگر کودک با این کار ما مخالفت می کند، با نرمی وی را به سمت صندلی هدایت کرده و او را روی صندلی نشانده. به آرامی کنارش بایستید تا کاملا آرام شود.

👈نباید در مکان های عمومی در برابر فریادهای کودک تسلیم شویم

چنانچه که کودکان در یک جای عمومی همانند فروشگاه لباس فریاد میزنند، او را به جایی خلوت ببریم و به او بگوییم که از روشی که پیش گرفته است خوشمان نمی آید و در صورتی که ارام صحبت نکند ما دقتی نخواهیم داشت. بعد از آن از آن منطقه دور شوید. هرگز به خاطر ترس از برخورد و نگاه افراد در برابر رفتار فریادهای کودک خود تسلیم نمیشویم.

👈کودکمان باید بداند که چه رفتاری باید داشته باشد

بهتر است ما از کودکمان رفتاری را که انتظار داریم را برایش شمرده توضیح دهیم. این کار را زمانی انجام دهیم که او رفتاری مناسب داشته و پذیرای صحبت های ما باشد.

👈خواسته‏ های معقول کودک را بشناسیم و به انها توجه کنیم

اگر مداوم به خواسته های کودکمان نه بگوییم و به او توجه نکنیم طبیعتا لجبازی اش با ما بیشتر می شود. والدین آگاه و بلوغ یافته میدانند کدام خواسته فرزندشان را باید پاسخ دهند و در چه مواردی «نه» لازم است.

👈قبل از بیرون رفتن کودک این نکات را با او براورد کنیم

کودکان خسته، گرسنه و تشنه برای رسیدن به آرامش و رفع نیاز جیغ و داد می کنند. بهتر است مقداری خوراکی و آب نیزهمراه خود ببریم تا اگر در هنگام خرید و یا هر جای دیگر کودک گرسنه و تشنه شد، نیاز او را فوری برطرف کنیم و مانع از ناراحتی او و خود شویم.

👈مهارت های ارتباطی خود و کودکمان را بهتر کنیم

اگر ارتباط ما باکودکمان خوب باشد و کودک دربیان خواسته اش ماهرتر شود، رفتارهای نظیر داد زدن و لجبازی ها کم میشوند. به کودک یاد دهیم که با اشاره یا بیان کلمه های ساده ،خواسته اش را بازگو کند.

👈 مودبانه خواهش کردن به کودک کمک میکند تا آرام حرف بزند

اگر کودکی ازشدت خوشحالی و هیجان ناارام است و جیغ و داد می زند، با آرامش و مودبانه از او می خواهیم که با صدای آرام که مناسب داخل خانه یا مهمانی است صحبت کند. البته شامل ما هم نیز میشود. و خودمان نیز آهسته حرف بزنیم.

👈به کودک هویت منفی ندهیم
هرگز به کودک خود اسم مستعار و یا صفات منفی مانند لجو, جیغو، بلندگو، از دستت خسته ایم را نگوییم چرا که این واژه ها ، رفتار منفی کودک ما را به ویژگی شخصیتی او تبدیل میکنند.

👈 پاداش بدهیم
اگر کودک ما رفتار مثبتی نشان داد و درخواست هایش را معمولی و بدون فریاد و داد بیان کرد، به او پاداش و جایزه های کوچکی مثل خوراکی هایی که دوست دارد را بدهیم و به او بگوییم که این پاداش به خاطر رفتار خوب اوست.

پایان

دکتر موریس ستودگان

2/2
@thinkpluswithus

📍رابطه داشتن با والدینی که از نظر عاطفی نابالغ هستند چه احساسی به کودکان می دهد؟

1) ارتباط کلامی با والد نابالغ بسیار دشوار است! کودک مهارت کلامی بدست نخواهد اورد و احساس تنهایی خواهد کرد.

2) والدین نابالغ خشم برانگیز هستند! کودکان این گونه والدین معمولا خشم منفعل داشته و یا به خود اسیب می رسانند.

3) انها در ارتباطاتشان احساس های بد خود را به کودکان انتقال میدهند و یا بهتر بگوییم فرافکنی میکنند! کودک احساس گناه خواهد کرد.

4) انها قادر به همدلی با کودکان خود نیستند. کودک احساس طرد شدگی و بی ارزش بودن خواهد کرد .

5) این گونه والدین قادر نیستند توجه کافی به کودک خود بدهند چرا که مدام نیاز به توجه دارند. کودکان این والدین معمولا احساس خالی بودن خواهند کرد و مهرطلبی و جلب توجه در بیرون از خانه می پردازند. گاهی این توجه طلبی ها خود را به اشکال منفی نشان خواهد داد.

6) این گونه والدین حتی قادر به بازسازی رابطه های اسیب دیده با کودکان خود نیستند. کودکان این نوع والدین هیچ دلبستگی به والد نشان نداده و احساس سردرگمی خواهند کرد. انها در رابطه با همسانان خود به دشواری بر خواهند خورد.
7) والدین بدون بلوغ عاطفی از کودکان خود برای بهتر شدن حال خود استفاده کرده و از کودکان برای بیان مشکلات خود در رابطه استفاده میکنند. این نوع کودکان معمولا احساس قربانی را پیدا کرده و در روابط خود در بیرون از خانه عموما سواستفاده را نخواهند شناخت چرا که والدین بدون مرز برای انها مرزها را مشخص نکرده اند. گاهی این نوع کودکان به اعتیاد های زودهنگام روی می اورند.

8) والدین با مشکل بلوغ عاطفی معمولا عزت نفس پایینی داشته و در پی کسب توجه از بیرون و یا فرزندان خود به قیمت ندیده شدن کودکان خود هستند. با اینگونه والدین کودکان معمولا احساس ندیده شدن و یا سواستفاده از خود را پیدا میکنند و از اعتماد بنفس بسیار پایینی برخوردار خواهند بود.

9) اینگونه والدین معمولا در نقش های ضعیف اجتماعی خود را تصور میکنند و کودکان این والدین احساس عقده حقارت را و حسادت را از والد خود انتقالی دریافت میکنند.

10) اینگونه والدین به حریم خصوصی کودکان خود احترام نگذاشته و کودکان را در یک رابطه ناسالم و وابستگی رشد میدهند. این کودکان احساس عدم استقلال فکری و روانی پیدا کرده و در ترک والدین احساس گناه و شرم داشته و مرزهای روابط خود را نخواهند شناخت.

11) والدین بدون بلوغ عاطفی معمولا برای کودکان قابل اعتماد نیستند و تکیه بر انها برای کودکان دشوار خواهد بود. این کودکان احساس خواهند کرد که تنها هستند و نمیتوانند در روابط به دیگران اعتماد کنند.

پایان

دکتر موریس ستودگان از جزوات اموزشی 2021

منابع:
👉M. Anisworth 1967
👉M. Bowen 1987
👉J. Bowlby 1979
👉E. Hatfield, Rapson 2007
👉Harriet Fraad 2008
👉L. McCullough 2003
👉J. Gottmann 1993
👉D. Winnicott 1971

@thinkpluswithus

دکتر موریس ستودگان

📍پدیده‌ای به نام احساس گناه


🔷احساس گناه چیست؟ 

احساس گناه یا عذاب وجدان، حسی آزاردهنده است که مانند شرم، خجالت یا غرور به ‌عنوان یک احساس خودآگاه توصیف شده است. این احساس طبیعی می‌باشد و گاهی نیز سازنده است. احساس گناه، گاهی کمک می‌کند تا ارزش‌های خود را غربال و پالایش کنیم و ارزش‌های جدیدی بسازیم که نتیجه آن، مرمت روابط اسیب‌دیده گذشته، و یا پیشگیری از بروز خطرات اسیب‌زا در آینده است.


چه عللی سبب شکل گیری احساس گناه می‌شود؟

اضطراب: در زمان اضطراب زیاد افراد رفتار خود را به گونه‌ای منفی ارزیابی می‌کنند که روند این ارزیابی که خطای شناختی نیز دارد سبب احساس گناه می‌شود.


تجربه‌های دوران رشد: کودکانی که والدینی درگیر در تله‌های سخت‌گیری، کمال‌گرایی، سرزنشگری و تحقیر دارند، در خود مدام احساس درست نبودن رفتارشان یا خود را مسیول همه اشتباهات میدانند. انها در بزرگسالی نیز ممکن است دراز مدت با احساس گناه در جدال باشند، اگر بخشی از ان‌ها نشود.


افسردگی: احساس گناه یکی از نشانه‌های اصلی افسردگی است.


فرهنگ خانواده یا جامعه: رفتارهایی که با هنجارهای فرهنگی خانواده یا جامعه که لزوما یکی نیست ولی در رشد فرهنگی موثر هستند در تناقض باشند احساس گناه میسازد. این زمانی حتی رخ میدهد که دیگر آن ارزشها را باور نداشته باشیم اما شالوده ارزشهای ما بوده.


باورهای دینی: معمولا دین از احساس گناه به ‌عنوان روشی برای نشان دادن ارتکاب فرد به اشتباه استفاده می‌کند. هر چه آموزه‌های دینی قویتر باشد، هر رفتار مغایر با آن، احساس گناه بیشتری می‌سازد. در این صورت، شخص خود را سزاوار عذاب و جزا می‌بیند که یکی از عوامل اضطراب است.


فشار‌های گروهی، خانواده، جامعه: هر رفتاری که حس قضاوت شدن توسط دیگران را در شخص ایجاد کند، ممکن است با احساس گناه و پشیمانی روبرو گردد.


▪️انواع احساس گناه

با علم بر نحوه شکل‌گیری احساس گناه، می‌توان آن‌ها را دسته‌بندی کرد. احساس گناه به دو مجموعه عمده و سه زیر مجموعه تقسیم می‌شود.


1. احساس گناه ناسازگار
همانطور که از نامش پیداست این نوع احساس گناه بر زندگی تأثیر منفی داشته و شامل احساس گناه مزمن، احساس گناه ناشی از شرم و سایر گناهانی مغایر با اموخته های دینی باشد که منجر به اضطراب و ناراحتی روانی دیگری می‌شوند.


2. احساس گناه سازگار
این نوع که همسو با ارزش‌های اجتماعی است، معمولاً مفید است؛ چرا که سبب می‌شود شخص از اشتباهات خود مطلع گردد، و برای جبران رفتار نابهنجار خود، و ترمیم روابط اسیب‌دیده خود، تلاش کند.


همچنین می‌توانیم سه زیر مجموعه برای احساس گناه در نظر بگیریم:


۱. گناه واکنشی
از نوع ناسازگار است و زمانی شکل می‌گیرد که فرد در جهت خلاف ارزش‌های خود یا باورها و عقایدش و ارزش‌های اجتماعی رفتار کرده باشد.


۲. گناه پیش‌بینی‌کننده
از نوع سازگار است. این احساس گناه در نتیجه تفکر درباره عواقب رفتاری که برخلاف ارزش‌های اخلاقی شخصی یا اجتماعی است، رخ می‌دهد. شکل‌گیری احساس گناه پیش‌بینی کننده، معمولاً مانع وقوع رفتار نابهنجار می‌شود. این احساس، گاه، ترمز اسیب‌رساندن به رابطه و یا شخص می‌شود.


۳. گناه وجودی
این نیز از نوع سازگار است؛ چرا که این نوع احساس گناه، گرچه بسیار پیچیده‌تر از نوع قبلی است، اما می‌تواند ناشی از احساسات فرد نسبت به یک بی‌عدالتی عمومی یا ناعادلانه بودن جهان باشد. همچنین، شکل‌گیری این نوع از احساس گناه می‌تواند تاثیر رفتار شخص بر روی زندگی دیگران باشد. 

یک نوع گناه وجودی به ‌عنوان احساس گناه بازمانده نیز وجود دارد. مانند زمانی که شخص از تصادف یا اتفاقی که خانواده و دوستان او در آن آسیب دیده‌اند و خودش زنده مانده است، رنج می‌برد. یا زمانی که دیگران دچار جنگ، بدبختی یا فاجعه می‌شوند، و شخص این شرایط را تجربه نمی‌کند، اما به خاطر کمک نکردن به آن‌ها، احساس گناه می‌کند.

حتما می‌پرسید که حال چگونه بر این احساس غلبه کنیم. در ادامه، چند راهکار مفید ارائه می‌کنیم.


راهکارهایی برای غلبه بر احساس گناه ناسازگار

برای کسب آرامش روان، پذیرش گذشته، ارتقا سلامت روان، و بهبود کیفیت زندگی، غلبه بر احساس گناه ناسازگار بسیار ضروری است.


۱. درخواست کمک کنید

اگر احساس گناهی را تجربه می‌کنیم که در زندگی روزمره ما اختلال ایجاد می‌کند، شاید بهترین روش مراجعه به یک روان درمانگر باشد تا راه‌های مناسب را متناسب با شرایط شما، به شما ارائه کند.


۲. دارو درمانی

 با داروهای ضد افسردگی یا ضد اضطراب می‌توان احساس گناه را کنترل کرد. البته روان درمانی نیز موثر خواهد بود.


@thinkpluswithus

1/2

۳. روان‌درمانی

رفتار درمانی شناختی (CBT) یکی از روش‌های موثر درمانی است. طبق این رویکرد درمانی، رفتار ما ناشی از احساس و افکار می‌باشد و در این روش، افکار منفی که منجر به احساس گناه می‌شوند را تشخیص داده و با افکار مثبت‌ جایگزین می‌کنند. در اینجا باید گفت که رویکرد ACT همچنین می‌تواند در درک بهتر ارزش‌ها و نگرش‌ها مفید باشد.


۴. مقابله

افرادی که به سبک های خاص خود با احساس گناه ایجاد شده در خود مقابله میکنند نیز میتوانند با استفاده از این استراتژیها که در زیر اورده ایم تحمل احساس گناه در خود را تعدیل کنند.


👈الف) تغییر وضعیت: اگر مدام افکار منفی و نشخوار ذهنی به ذهن ما خطور، و ایجاد اضطراب می‌کند، با روش‌های تصویرسازی مثبت،  مدیتیشن، و ریلکسیشن بر افکار منفی خود غلبه کنیم.


👈ب) خودمان را ببخشیم: بخشیدن خود می‌تواند راه گریزی برای رهایی از احساس گناه باشد. بخشیدن خود یعنی مسئولیت‌پذیری برای رفتار خود. پذیرش مسئولیت رفتار یعنی: ابراز پشیمانی برای یک اشتباه در گذشته، تلاش برای جبران، و جستجوی راهی برای ادامه رابطه. بنابراین، مسئولیت پذیری به معنای فراموش کردن اتفاق نیست.


👈پ) با شخصی امن و قابل اعتماد صحبت کنیم: حتما دیده‌اید که ماشین کهنه را به گورستان ماشین‌ها (لاتین Depot) انتقال می‌دهند. متد Depot برگرفته از همین نام است.  زمانی که احساس های فرسوده خود را گاهی با دیگران تقسیم میکنیم تا تخلیه روانی شکل گیرد.

 اینگونه تخلیه های احساسی و به اشتراک گذاشتن انها با یک دوست و شخصی امن، می‌تواند کمک بزرگی باشد و ان را Depot ی احساس ما می گوییم و این نیز برای روان ما مفید می باشد.


در تمام روش‌ها، صحبت کردن و طبقه‌بندی و مشاهده احساسات و هیجانات خود، به یافتن ریشه‌های احساس گناه و کاهش آن، کمک بزرگی می‌کند.


دکتر موریس ستودگان 2022

@thinkpluswithus

2/2

‍ 📍چرا گاهی مادر به فرزندان خود حسادت میورزد و یا تنفر شکل میگیرد؟

نگاهی به نظریه دونالد وینی کات روانکاو انگلیسی

دکتر موریس ستودگان

@thinkpluswithus