💫💫💫💫
قسمت اول: در مورد تاثیر گذاری یا اخاذی احساسی Manipulation

ترجمه: دکتر موریس ستودگان از روانشناسی امروز المانی چاپ نوامبر ۲۰۱۸ از Anne Otto و پروفسور دکتر Rainer Sachse

همیشه و دوباره ما در زندگی روزمره خود را توسط دیگران تحت تاثیر میگزاریم، یا به ما دستور میدهند و یا حتی از ما سو استفاده میکنند. ولی در قبال این رفتار اخاذی احساسی توسط همسر مان و یا دوستان مان و فامیل و حتی در محل کار میتوانیم مرزها را بشناسیم؛ طوریکه مکانیزم های روانشناسی که پشت این رفتارها مخفی هستند را بشناسیم و علایم خطری که از درونمان به ما هشدار میدهد را جدی بگیریم.
همکارم به من میگوید؛ تو بسیار عالی اینکار را انجام میدهی، بهتر از من. خودش میرود و من باید ساعتها تنها انکار را تمام کنم: سواستفاده و تاثیرگذاری.
این احساس که از دیگران مورد سو استفاده قرار بگیریم اکثر ما خوب میشناسیم. نباید حتما یک اتفاق بزرگ باشد و اینگونه اخاذی ها روزانه در زندگی ما از نزدیکان مان صورت میگیرد. پروفسور راینر ساشه از دانشگاه رور در بوخوم آلمان میگوید، تاثیر گذاری از آنجایی شروع میشود که همسرتان سعی میکند با ناز و عشوه شما را مجبور کند امشب منزل بمانید و با دوستانتان ملاقات نکنید‌. و یا خیلی ناراحت و رنجیده میشود اگر او را تنها بگذارید و یا کمی دیرتر بیایید. اینگونه از شما اخاذی میکند.
و یا دوستی که به شما قول میدهد سر ساعت بیاید و به هر علتی نمی تواند سر وقت حاضر شود. و وقتی میرسد با داستانهای مشابه سعی میکند حتی حس ترحم شما را جلب کند در صورتیکه شما خشمگین هستید. ولی با تمام قوا سعی میکند که بروی شما تاثیر بگذارد و به خشم شما ارزشی ندهد. همه ما اینگونه موقعیت ها را میشناسیم‌.
خوب است که نگاهی بکنیم به زندگی روزمره ما که چه کسانی سعی در دستکاری در احساس ما دارند. چرا من؟
در واقع افراد تاثیر گذار دقیقا ما را به نقطه ای هدایت میکنند که خلاف نظر ماست و یا قبل از مدت کوتاهی گونه ای دیگر فکر میکردیم و در قبال این افراد کلمات کافی برای دفاع از خود نداریم.
درست در این موقعیت که احساس میکنیم که احساس ما نادیده گرفته میشود، مداخله نیاز است. و باید در این میان با یک STOP مدافع احساسمان باشیم و اجازه ندهیم یک بار دیگر مورد استفاده قرار بگیریم؛ پروفسور زاکسه میگوید.

برای مثال اگر همسرمان نمی خواهد که ما شب دوستان مان را ملاقات کنیم و اول با ناز و مهربانی سعی بر تاثیر گذاری دارد ولی بعد از اینکه شما قبول نمی کنید و کار به ناراحتی، گریه، صدای بلند و حتی احساس گناه دادن میکشد، دیگر این اخاذی سمی شده است. و باید حتما طرحواره ها را شناخت و به دنبال درمان بود‌، پروفسور زاکسه میگوید. اینگونه رفتارها دراز مدت به مشکلات بزرگی تبدیل خواهد شد که به بازی قدرت ختم خواهد گردید. اینجا لازم است مرزها مشخص گردد.

👈حال چه کنیم؟ سه قدم موثر برای مقابله با اخاذی احساسی


ادامه در قسمت دوم...

💫💫💫💫
قسمت دوم: در مورد تاثیر گذاری یا اخاذی احساسی Manipulation
🔸مقابله با اخاذی

ترجمه: دکتر موریس ستودگان از روانشناسی امروز المانی چاپ نوامبر ۲۰۱۸ از Anne Otto و پروفسور راینر زاکسه

👈 سه قدم موثر برای مقابله با اخاذی احساسی

🔻۱. مرز بین محبت و تاثیرگذاری بسیار نزدیک است. الکساندرا بیلکه از انستیتو شولتز فن تون Schulz von Thun میگوید؛ فهمیدن مکانیزم احساسی خودش قدم بزرگی در رابطه هاست. درک اینکه هدف شخص مقابل محصور کردن است و احساس خود را جدی بگیریم. وقتی احساس نارضایتی و ناراحتی میکنیم و یا حس میکنیم شخص مقابل احساس ما را جدی تلقی نمیکند و فقط هدف خود را دنبال میکند یک نشانه از اخاذی احساسی میباشد. احساس های خودمان را باید خوب بشناسیم و اگر احساس میکنیم که حرف های گفته شده تکراری و آشناست و اکثرا در چنین مواردی بکار گرفته میشود، زنگ خطر برای ما میباشد.
خانم بیلکه میگوید یکی از نشانه های بارز اخاذی احساسی بکار گیری جملات احساسی در یک موضوع کاملا معمولی میباشد. مثلا؛ اگر مرا دوست داری اینکار را نکن.
یا مثلا در محل کار رئیس مان به ما کاری را میدهد که خودش نمی خواهد انجام دهد ولی مدام از ما تعریف میکند که چقدر ما آن کار را دفعه قبل خوب انجام دادیم. در صورتیکه احساس مان را تحت تاثیر میگذارد تا به هدف خود برسد.
یا مثلا دوستی در موقعیت نامناسبی هست و دوستان نزدیکتر از ما دارد و با آنها بیشتر صمیمی هست ولی به شیوه تاثیر گذاری ما را در زمان ناراحتی تسخیر میکند و اینجا میبایست زنگ خطر برای سو استفاده از ما را بشنویم.
چراکه با تعریف و تمجید ها اکثرا ما خود را مسیول میبینیم و میخواهیم به شرایط کمک کنیم گر چه میدانیم که ما پتانسیل کمک در اینجا نداریم و نیازی نیست چیزی به کسی ثابت کنیم. پس به خودمان و احساس مان وفادار بمانیم. هر گاه طرف مقابل مان از پیامهای احساسی استفاده میکند!
مثلا؛ من میدانم که تو فقط مرا درک میکنی...
من جز تو کسی را ندارم که مرا باور کند..
تو خوب میدانی که من در این زمان فقط به تو نیاز دارم...
و جملات مشابه که ما را به کمک مجبور میکند و حتی جای تصمیم گیری برای ما نمیگزارد که آیا مایل به کمک، گوش کردن، درک کردن هستیم یا خیر.

🔻۲. درک کنیم که چرا ما به این تله میفتیم. خانم بیلکه میگوید باید ما در اینگونه موارد حتما فقط به شخص مقابل و احساس آن فکر نکنیم. بلکه تمام موقعیت و هدف شخص مقابل را بسنجیم و از او مستقیم سوال کنیم؛
مثلا: چرا من؟
یا سعی کنیم موقعیت شخص سومی را به خود بگیریم و تمام موضوع را از بیرون نگاه کنیم. و داینامیک (پویایی) رابطه بین خود و شخص اخاذ را درک کنیم. یک اخاذی همیشه در یک رابطه بین فردی صورت میگیرد و همیشه دو نفر برای انجام این رفتار نیاز است. شخص اخاذ و کسی که آنرا میپذیرد خانم بیلکه میگوید.
بهتر است از خو. سوال کنیم چه چیزی در گفته های شخص مقابل وجود دارد که مرا جلب، ساکت و ناتوان کرد. بیلکه میگوید در واقع این یک پارادوکس است ولی شخص اخاذی شده در واقع یک روان قوی دارد. کسی که مثلا به دوستانش در شرایط سخت کمک میکند و یا همسرش را راضی میکند خود را قوی تر می پندارد و کمی بالاتر از آنانی که مشکل دارند. در واقع تمرینی برای حل مشکلات میباشد و انبساط مهارت های حل مشکل.
یا مثلا کسی که شوهر اخاذی دارد میتواند مسئولیتی بیشتری به او بدهد و خودش وارد منطقه خطر نشود.
زاکسه در کتاب پروتو تایپ اخاذ می نویسد که این بازی اخاذی دو نفره میباشد؛ یکی چیزی را مخفی میکند و تو آنرا نمی خواهی پیدا کنی بلکه به بازی ادامه میدهی. اگر پیدا کنی که هدف اخاذی چیست ممکن است ناخوشایند باشد...
افرادی که در این بازیها نقش تکراری به عهده میگیرند میبایست نقش خود را بازتاب کنند و مهم نیست در منزل یا محل کار.
مثلا اگر فکر میکنیم که کسی کمک نیاز دارد و ما تنها کسی هستیم که میتواند کمک کند و یا بهترین در این موقعیت، براحتی میتوانند از ما سو استفاده کنند.
حالا باید بدانیم کدام قسمت از ما براحتی قابل اخاذی میباشد.


🔻۳. دفاع از خود در قبال افراد تاثیر گذار
اگر طرحواره های خود را شناختیم و رفتار خود را در مواقع اینچنان که از ما استفاده میشود، بازتاب کردیم، میتوانیم با اخاذی مقابله کنیم. پروفسور زاکسه میگوید سه امکان برای مقابله وجود دارد.

👈الف) میتوانیم شخص اخاذ را نادیده بگیریم. گویی وجود ندارد.

👈ب) میتوانیم به او نشان دهیم که او اخاذی میکند و انهم با چند سوال ساده.

👈پ) یا اینکه داینامیک رابطه را تغییر دهیم و موضوع را کاملا عوض کنیم و مرز ها را برای خودمان مشخص کنیم.
مثلا؛ به یک دوست در وقت نگرانی: من متاسفانه شخص xنیستم و شما میتوانید به یک مشاور مراجعه کنید.

مثلا به رییس؛ من مطمین نیستم تنها شخصی هستم که اینکار را بخوبی انجام میدهد و بگزاریم دیگران هم تجربه کسب کنند‌.

ادامه دارد...

💫💫💫💫
قسمت سوم: در مورد تاثیر گذاری یا اخاذی احساسی Manipulation.
🔸خصوصیات افراد اخاذ

ترجمه: دکتر موریس ستودگان از روانشناسی امروز المانی چاپ نوامبر ۲۰۱۸ از Anne Otto و Isabelle Nazare-Aga روانشناس و نویسنده معروف فرانسوی.


🔻 خصوصیات افراد اخاذ و تاثیرگذار منفی

انسانهایی با اختلال شخصیتی نارسیستی به عنوان تاثیرگذارترین اخاذان احساسی محسوب میشوند. روانشناس فرانسوی خانم ایزابل ناذاره-اگا میگوید میبایست از شخصیت تاثیر گذار منفی استفاده کنیم. ایشان ۳۰ جمله در مورد این اشخاص می نویسد که با آن میتوان این افراد را شناخت و اینجا ۱۲ نکته را انتخاب کردیم.
👈۱. اینگونه افراد به دیگران احساس گناه میدهند.

👈۲. او خواسته ها و نیازهایش را کامل و دقیق بیان نمیکند.

👈۳. او دیگران را مجبور میکند که فورا به خواسته های او عمل کنند.

👈۴. معمولا از زبان شخص سوم حرف میزند. و معمولا در پیام های تلفنی بهتر حرف میزند تا مستقیم رو در رو.

👈۵. او خود را قربانی وانمود میکند تا از دیگران جلب دلسوزی کند.

👈۶. بسیار خودخواه است.

👈۷. هیچ انتقادی را نمی پذیرد و وقایع را کتمان میکند‌‌

👈۸. در کنار او احساس ناامنی و ناخوشایندی حس میشود.

👈۹. رسیدن به اهدافش معمولا بر دوش دیگران است.

👈۱۰. از دیگران دروغین تعریف میکند تا نظر آنها را به نفع خود جلب کند.

👈۱۱. افرادی که اینگونه اخاذ را می شناسند، مدام در مورد او صحبت میکنند حتی در نبود او.

👈۱۲. او حتی مخفیانه تهدید میکند و یا دیگران را زیر فشار میگذارد تا به هدفش برسد.

ادامه دارد...

الگوی اخاذی احساسی در تعامل ها

تاثیر گذاری در محل کار

💫💫💫💫
قسمت چهارم (1): در مورد تاثیر گذاری یا اخاذی احساسی Manipulation
🔸در محل کار

ترجمه: دکتر موریس ستودگان از روانشناسی امروز المانی چاپ نوامبر ۲۰۱۸ از Anne Otto و Geiger Langer

👈نگزارید که برای شما هر سازی که میخواهند بنوازند، یا شما به ساز آنها نرقصید.
رئیس شما و یا همکاری مدام در مورد چیزهای شخصی خودش با شما حرف میزند و یا میخواهد از شما بداند، این یک روش در تضعیف توانایی شماست. به این تکنیک "رودستی زدن" میگویند. با این روش وقتی از اطلاعات شخصی شما با خبر میشوند راحت تر میتوانند از شما اخاذی کنند. چون شما نقطه ضعف خود را نشان داده اید. مرزها را در محل کار بشناسید. گاهی رئیس ها به شما میگویند؛ تو بهترین کارمند ما هستی. اگر تو نباشی ....
همه اینها اخاذی میباشد چون انتظار از شما بیشتر از دیگران است. وقتی رئیسی به شما چنین میگوید، مطمین باشید نقشه ای دارد. شما در جواب میتوانید بگوئید؛ مطمینم دیگران هم به خوبی من هستند و به آنها هم باید شانس انجام این کار داده شود تا همه یاد بگیریم.
چنین افرادی میتوانند شما را براحتی انتقاد کنند. نه انتقاد سازنده بلکه تخریبی. چرا که شما مرز را به آنها نشان میدهید و دراز مدت شما پیروز خواهید شد و آرامش خواهید داشت.
بعضی از رئیسان فورا به ساعت خود نگاه میکنند وقتی شما می آیید و یا میروید، این گونه افراد در پی مچ گیری و مشکل سازی هستند. اطمینان خود را از دست ندهید و مرز خود را بشناسید. شما نیازی ندارید به او توضیحی بدهید اگر مرزهای کاری بر حسب قرارداد کاری مشخص هستند.
پس خود را بیهوده در بازیهای قدرت رئیس های ما شریک نکنیم و کافیست بدانیم که هر شخصی طرحواره ای دارد. رئیسان اکثرا افرادی هستند که به قدرت و نشان دادن آن علاقه دارند. و نباید فراموش کنیم که ما هم با وارد نشدن در طرحواره قدرت آنها میتوانیم براحتی چرخه معیوب قدرت آنها را بشکنیم.
پس نیازی نداریم که به ساز آنها برقصیم بلکه ساز خود را دنبال میکنیم.

ادامه دارد...

تاثیر گذاری؛ با ساز کی برقصم؟

💫💫💫💫
قسمت چهارم (2): در مورد تاثیر گذاری یا اخاذی احساسی Manipulation
🔸در رابطه با همسر

ترجمه: دکتر موریس ستودگان از روانشناسی امروز المانی چاپ نوامبر ۲۰۱۸ از Anne Otto و Alexandra Bielecke

الکساندرا بیلکه میگوید در رابطه دوستی و همسری لازم است که پدیده اخاذی احساسی و سعی در تاثیر گذاری طرف مقابل را بشناسیم و جدی بگیریم. در باره آن صحبت کنیم و باید مشکل را بنام بخوانیم (تابو نباشد) و نشان بدهیم که چه احساسی به جای می گذارد.
بسیار مهم است که پویایی (داینامیک) یک اخاذی را در نطفه خفه کنیم. و دقیقا رابطه های زناشویی میتوانند لانه خوبی برای افراد اخاذ باشند. این به این جهت اتفاق میافتد چون ما همسر خود را دوست داریم، برایمان مهم است، و به همین جهت میتواند تاثیر بروی ما بگذارد. و چون ما احساسا در وابستگی هستیم این پدیده راحتی در رابطه ما جا باز میکند. معمولا در رابطه ها دو شخص ضد و نقیض همدیگر را جلب میکنند و مطمینا یکی از آنها در مشکلات کوتاه میاید (طرحواره). مثلا یک زن تعیین کننده با صدای بلند و رفتار فعال معمولا شوهر ارام و مفعول جفت میشوند. در ابتدا هر دو خوشحال هستند چون شخص مقابل درست چیزی را نمایان میکند که دیگری ندارد. و بزودی در اولین تفاوت نظرها درست همان رفتار دوست داشتنی زننده و ناخوشایند میشود. و مثلا خانم با صدای بلند بلندتر فریاد میزند و مرد آرام در خانه حلزونی خود فرو میرود‌. اینطور هر دو از هدف رابطه دور میشوند. و هیچکدام مرز رابطه را رعایت نمیکنند و هر کدام به نوعی آن را خدشه دار میکند. و دقیقا همین تفاوت ها و عدم رعایت مرزهای رابطه به مرور زمان معمولا سبب میشود که این پدیده اخاذی از هر دو سو شکل بگیرد. هر چقدر دیرتر این چرخه شیطانی را بشناسیم در واقع رابطه ما گسسته تر میگردد.
وقتی دو طرف رابطه ضعف خود را مخفی میکنند و از همدیگر پشتیبانی برای حل مشکل نمیکنند، دکتر روانپزشک سویسی Jürg Willi در سال ۱۹۷۰ از واژه collusion به معنی "تبانی" استفاده کرد‌. در کتاب خود "رابطه دو نفره؛ بازیهای ناخوداگاه" می نویسد که تبانی از طرفی کمک به رابطه برای بقا میکند ولی از طرفی میتواند به اخاذ قدرت بدهد که بر دیگری تسلط پیدا کند. او قهر کردن را همانند ناسزا گویی اخاذی میداند.
ویلی میگوید در اینگونه رابطه ها شکستن چرخه معیوب لازم است تا کودکان بیمار نشوند. هر دو شخص میبایست به یکدیگر در مورد احساس خود در مقابل اخاذی دیگری صحبت کند. همانقدر که فریاد مرد میتواند برای زن شکننده باشد دقیقا همانقدر میتواند قهر کردن و پاسخ ندادن زن مرد را نابود کند. با صحبت کردن میتوانیم شانسی را برای ساختن رفتار خود مهیا کنیم. با گفتن احساس مان میتوانیم همسر خود را از رفتار او و عواقب رفتار او با خبر کنیم و این صحبت باید مدیریت شود‌.
تنها اینطور میتوانیم رابطه را نجات دهیم.
ادامه دارد...

💫💫💫💫
قسمت چهارم (3): در مورد تاثیر گذاری یا اخاذی احساسی Manipulation

🔸شناخت مرزها

ترجمه: دکتر موریس ستودگان از روانشناسی امروز المانی چاپ نوامبر ۲۰۱۸ از Anne Otto و Werner Bartens
و واقعا هستند افرادی که از اخاذی احساسی به عنوان اسلحه ای در رابطه ها استفاده میکنند. در DSM-5 به افراد با اختلال نارسیستی یا با اختلال شخصیت اجتماعی چنین رفتاری نسبت داده شده است.
حتی اگر در رابطه ای این رفتار به مقدار کمی مشاهده شود مثلا کسی ما را مدام بی ارزش کند و یا احساسات ما را به بازی بگیرد و یا ما را تحت تاثیر خود قرار میدهد باید مداخله کنیم. بارتنز در کتاب "ظلم عاطفی" چه چیزی دردآور است؟ می نویسد. زخمی کردن احساس، جریحه دار کردن ان، خوار کردن، کم محلی و بی محلی در رابطه میتواند اخاذی احساسی باشد و باید از خود مراقبت کنیم.
به عنوان مثال دختری با پسری دوست میشود و در روزهای اول بهم اعلام دوست داشتن و علاقه میکنند. بعد از این ابراز تمایلات مرد نادیده شده و چند مدتی به پیامها جواب نمیدهد و خبری از خود به جای نمیگزارد. بعد از دو هفته ناگهان با دسته گل و دعوت به غذا پیدا میشود و دختر احساس رومانتیک و خوشبختی میکند. بعد از ان‌دوباره کم پیدا میشود. وقتی دختر که کاملا نامطمئن است و به او در مورد احساس خود میگوید و برای رفتار او توضیحی میخواهد او عصبانی میشود و به او احساس گناه میدهد.
مرد به دختر میگوید که رفتار او برایش قفسی میسازد و او اینگونه رابطه را در واقع نمی خواهد. اکنون دختر کاملا احساس ناامنی کرده و رفتار خود را زیر سوال میبرد.
بعد از صحبت با دوستان و اطرافیان پی میبرد که این‌ رابطه در واقع رابطه ی سالمی نخواهد بود و از خود محافظت میکند. دکتر nazare روانشناس فرانسوی میگوید با افرادی که اخاذی احساسی را وسیله رسیدن هدف خود میکنند برقراری هر رابطه ای به هر گونه بیمار کننده میباشد‌. وقتی کسی فقط تقصیر را در دیگران جستجو میکند و به آنها توهین میکند و احساس آنها را لطمه دار و جریحه دار میکند دارای اختلال میباشد. (قسمت سوم ۱۲ خصوصیات توسط دکتر nazare توضیح داده شده).

دکتر Bartens و دکتر Nazare-Aga معتقدند که افرادی که در یک رابطه با تاثیر گذاری و اخاذی میخواهند کنترل روی رابطه را برقرار کنند و اگاهانه شخص در تعامل را تضعیف کنند از اختلال نارسیستی و اختلال شخصیت اجتماعی برخوردارند. اینجا لازم است که مرزهای خود را بشناسیم و اگر با چنین افرادی رابطه های مجدد برقرار میکنیم میبایست طرحواره های خود را بشناسیم و آنرا بازتاب کنیم.

ادامه دارد...

الگوی اخاذی احساسی در تعامل ها

تهیه و تنظیم؛ دکتر موریس ستودگان

👈نکاتی در مورد DSM-5

دی‌اس‌ام-۵ (DSM-5) (که قبلاً به عنوان DSM-V شناخته می شده‌است) نسخه پنجم برنامه ریزی شده از انجمن روانپزشکی آمریکا (APA) است و در واقع یک راهنمای تشخیصی و آماری اختلالات روانی است. DSM-5 در ماه مه سال ۲۰۱۳ انتشار یافت و جایگزین DSM-IV که آخرین بار در سال ۲۰۰۰ تجدید نظر شده‌است، شد. برای دور شدن از سیستم طبقه ‏ای (مطلق) و نزدیک شدن به سیستم ابعادی (پیوستاری) اولین قدم را DSM-5 برداشته است به این صورت که یک رویکرد ابعادی به اختلالات روانی پیش می‌گیرد اما نه همه‌جا . به عقیدۀ نویسندگان DSM-5، در بسیاری موارد، اختلالاتِ مجزا اصلاً مجزا نیستند، بلکه عارضه‌هایی مرتبط به هم هستند که روی یک پیوستارِ رفتار قرار دارند. در این وضعیت، بعضی عارضه‌ها سمپتوم‌های خفیف را نشان می‌دهند و بعضی دیگر بسیار شدیدتر هستند. برای مثال، اختلالات دوقطبی را به صورت یک پیوستار در نظر بگیرید. درمانجویان ممکن است با مجموعه سمپتوم‌هایی به درمانگران مراجعه کنند که از خفیف (سیکلوتیمیا) شروع می‌شوند، از متوسط (دوقطبیِ II) عبور می‌کنند، و به شدیدتر (دوقطبیI) ختم می‌شوند.


برای بسیاری از اختلالات هنوز DSM5از سیستم طبقاتی (مطلق) استفاده می‌کند اما برای بسیاری دیگر، از جمله سؤمصرف مواد، اوتیسم، و اسکیزوفرنی، رویکرد طیفی را به کار می‌برد (توجه داشته باشید که رویکرد پیوستاری (continuum)، ابعادی(dimensional)، و طیفی (spectrum) مترادف هستند). استفاده از رویکرد طیفی به روان‌شناسان اجازه می‌دهد اختلالات روانی را روی یک پیوستارِ شدت در نظر بگیرند. با این کار،DSM -۵ امیدوار است پایایی، روایی، و فایدۀ بالینی در آینده افزایش یابد (کاربرد، سودمندی، یا فایدۀ بالینی یعنی مفید بودن سیستم تشخیصی برای پزشکان و روان‏شناسانی که فعالیت‌های ”بالینی“ انجام مى‏ دهند).

یکی از انتقادات عمده که به نسخه‏ های قبلی DSM وارد مى‏ شد این بود که در آنها طبقه‏ بندی تفکیکی (افتراقی) اختلالات شفافیت نداشت. مثلاً، تحقیقات نشان مى‏ دهند که برای بسیاری از اختلالات، تمایز بین سمپتوم‌های عمده و سمپتوم‌های خفیف‌تر، به ”درجه“ ربط دارد نه به ”نوع“. علاوه بر آن، بسیاری از اختلالات روانی کاموربید هستند (یعنی به همراه هم روی مى ‏دهند). علاوه بر آن، سمپتوم‌های یک اختلال معمولاً با سمپتوم‌های اختلالات دیگر همپوشانی دارند. این حقایق باعث شده ‏اند این سئوال پیش آید که اختلالات روانی را بهتر است به صورت طبقاتی (مطلق) دسته‌بندی کرد یا به صورت ابعادی (پیوستاری).

حرکت DSM-5 به سمت درجه‌بندی‌های ابعادی (پیوستاری) و ارایۀ معیارهای تشخیصی پیوستاری، هرچند به صورت آزمایشی (مثلاً، در مورد اختلالات شخصیت) و فقط در مورد بعضی اختلالات (مثلاً، اوتیسم، اسکیزوفرنی)، تلاشی است برای حل این مشکل (هرچند هنوز از DSM-5 ایراد گرفته می‌شود که رویکرد پیوستاری (ابعادی) را فقط در مورد بعضی اختلالات به کار برده است).

1⃣▶️6⃣

📍اختلالات رشدی – عصبی

Neurodevelopmental Disorders

👈ناتوانی‌های عقلانی: 
1. ناتوانی عقلانی (اختلال عقلانی رشدی)،
2. تأخیر رشدی کلی
3. ناتوانی عقلانی نامشخص

👈اختلالات ارتباط:
 1. اختلال زبان
2. اختلال صدای گفتار
3. اختلال فصاحت گفتار (لکنت زبان)، 4. اختلال ارتباط اجتماعی(عملی)
5. اختلال ارتباط نامشخص

👈اختلال طیف اوتیسم

👈اختلال کاستی توجه/بیش فعالی:
 1. اختلال کاستی توجه/بیش فعالی
،2. اختلال کاستی توجه/بیش فعالی مشخص دیگر

👈اختلال یادگیری خاص

👈اختلال حرکتی:
 1. اختلال هماهنگی رشدی
2. اختلال حرکات قالبی
3. اختلالات تیک،
4. اختلال تیک مشخص دیگر
5. اختلال‌های رشدی عصبی دیگر

📌نکته: DSM-5 شدت اختلال طیف اوتیسم را بر اساس نقص های موجود در ارتباط اجتماعی، و روند رفتارهای محدود و تکراری تعیین می کند و برای آن سه سطح در نظر می گیرد:
سطح ۱: نیازمند حمایت “requiring support”
سطح ۲: نیازمند حمایت زیاد “requiring substantial support” سطح ۳: نیازمند حمایت بسیار زیاد “requiring very substantial support”

📌نکته : در DSM-5 اختلال یادگیری به اختلال یادگیری خاص تغییر نام و ماهیت داده، و اختلال خواندن، اختلال نوشتن، و اختلال ریاضی، که هر یک قبلاً یک اختلال مستقل و مجزا محسوب می شد، اکنون به عنوان یک اسپسیفایر در اختلال یادگیری خاص گنجانده شده اند. یعنی، از این به بعد اختلالی به نام اختلال خواندن، اختلال نوشتن، یا اختلال ریاضی نخواهیم داشت. مثلاً، از این به بعد، روانپزشکان یا روان شناسان بالینی نخواهند گفت که این کودک به اختلال خواندن (دیسلکسیا) مبتلاست، در عوض خواهند گفت که به اختلال یادگیری خاص با اسپسیفایر دیسلکسیا مبتلاست.

📌نکته : حذف اختلال آسپرگر، اختلال رت، و اختلال تجزیۀ کودکی و اضافه شدن اختلال طیف اوتیسم در DSM-5 .


2⃣▶️6⃣

📍اختلالات طیف اسکیزوفرنی و سایر اختلالات روان پریش
Schizophrenia Spectrum and Other Psychotic Disorders

🔻۱. اختلال اسکیزوتایپی(شخصیت)

🔻۲. اختلال هذیانی

🔻۳. اختلال روانپریشی کوتاه مدت

🔻۴. اختلال اسکیزوفرنیفرم

🔻ه. اسکیزوفرنی

🔻۶. اسکیزوافکتیو

🔻۷. اختلال روانپریشی ناشی از مواد/دارو

🔻۸. اختلال روانپریشی ناشی از بیماری جسمی

🔻۹. کاتاتونی:
الف) کاتاتونی مرتبط با سایر اختلالات روانی
ب) کاتاتونی ناشی از بیماری جسمی
ج) کاتاتونی نامشخص

🔻۱۰. سایر اختلال های طیف اسکیزوفرنیا و اختلال های روان پریشی دیگر

🔻۱۱. اختلال طیف اسکیزوفرنیا نامشخص و سایر اختلال های سایکوتیک

📌نکته : حذف اسکیزوفرنی نوع آشفته و پارانویید

📍اختلالات دوقطبی و اختلالات مربوط
Bipolar and Related Disorders

🔻۱. اختلال دو قطبی نوع ۱

🔻۲. اختلال دو قطبی نوع ۲

🔻۳. اختلال ادواری خو

🔻۴. اختلال دو قطبی ناشی از مواد / دارو

🔻۵. اختلال دو قطبی ناشی از بیماری های جسمانی

🔻۶. اختلال های دو قطبی و مرتبط مشخص دیگر

🔻۷. اختلال های دوقطبی و مرتبط نامشخص

📍اختلالات افسردگی
Depressive Disorders

🔻۱. اختلال بی نظمی خلق مخرب

🔻۲. اختلال افسردگی اساسی

🔻۳. اختلال افسردگی پایدار

🔻۴. اختلال ملال پیش از قاعدگی

🔻۵. اختلال افسردگی ناشی از مواد/دارو

🔻۶. اختلال افسردگی ناشی از دیگر بیماری های جسمی

🔻۷. اختلال افسردگی مشخص دیگر

🔻۸. اختلال افسردگی نامشخص

📌نکته : حذف اختلال افسرده خویی و افسردگی مزمن در DSM-5 و اضافه شدن اختلال افسردگی پایدار .

📍اختلالات اضطرابی
Anxiety Disorder

🔻۱. اختلال اضطراب جدایی

🔻۲. لالی انتخابی

🔻۳. فوبی خاص

🔻۴. فوبی اجتماعی

🔻۵. اختلال وحشتزدگی

🔻۶. آگورافوبیا

🔻۷. اختلال اضطراب فراگیر

🔻۸. اختلال اضطرابی ناشی از مواد/دارو

🔻۹. اختلال اضطرابی ناشی از بیماری جسمی دیگر

🔻۱۰. اختلال اضطرابی مشخص دیگر

🔻۱۱. اختلال اضطرابی نامشخص

📍اختلال وسواس فکری – عملی و اختلالات مرتبط OCD
Obsessive-Compulsive and Related Disorders

🔻۱. اختلال وسواس فکری – عملی

🔻۲. اختلال بد شکلی بدن

🔻۳. اختلال احتکار ( ذخیره کردن )

🔻۴. اختلال کندن مو

🔻۵. اختلال کندن پوست

🔻۶. اختلال وسواس و اختلالات مرتبط با آن ناشی از مواد/دارو

🔻۷. اختلال وسواس و اختلالات مرتبط با آن ناشی از بیماری جسمی دیگر

🔻۸. اختلال وسواس و اختلالات مرتبط مشخص دیگر

🔻۹. اختلال های وسواس فکری عملی نامشخص

📌نکته : اختلال احتکار در DSM-IV وجود نداشت و در آنجا به روان شناسان بالینی توصیه می شد، اگر احتکار کردن در افراد به سطوح افراطی برسد، می توانند آنها را مبتلا به اختلال وسواسی- اجباری اعلام کنند، و اگر آنها معیارهای اختلال شخصیت وسواسی- اجباری را نیز داشته باشند، می توانند هم مبتلا به اختلال وسواسی- اجباری (OCD)، و هم مبتلا به اختلال شخصیت وسواسی- اجباری (OCPD) اعلام شوند. اما روان شناسان اخیراً به این نتیجه رسیده اند که احتکار کردن اشیا در بسیاری موارد از سایر اختلالات نورولوژیک و پسیکولوژیک (از جمله، OCD و OCPD) مستقل است. به این ترتیب، در DSM-5 یک طبقۀ تشخیصی مجزا به آن اختصاص داده شده است.

3⃣▶️6⃣

📍اختلالات مرتبط با آسیب و عوامل استرس زا
Trauma – and Stressor – Related Disorder

🔻۱. اختلال دلبستگی واکنشی

🔻۲. اختلال آمیختگی اجتماعی بازداری نشده

🔻۳. اختلال استرس پس از سانحه (شامل اختلال استرس پس از حادثه برای کودکان ۶ ساله و کمتر )

🔻۴. اختلال استرس حاد

🔻۵. اختلالات سازگاری

🔻۶. اختلالات مرتبط با آسیب مشخص دیگر

🔻۷. اختلال های استرس زا و آسیب زا نامشخص

📍اختلالات تجزیه ای ( گسستی )
Dissociative Disorders

🔻۱. اختلال هویت تجزیه ای

🔻۲. یادزدودگی تجزیه ای

🔻۳. اختلال مسخ شخصیت/مسخ واقعیت

🔻۴. اختلال تجزیه ای مشخص دیگر

🔻۵. اختلال گسستی نامشخص

📌نکته : تنها تغییر چشمگیر در این زمینه، حذف اختلال گریز تجزیه ای در راهنمای جدید می باشد.

📍اختلالات علایم جسمانی و اختلالات مرتبط
Somatic Symptom and Related Disorders

🔻۱. اختلال علایم جسمانی

🔻۲. اختلال اضطراب بیماری

🔻۳. اختلال تبدیلی (اختلال علایم عصب کارکردی)

🔻۴. عوامل روانی تاثیر گذار در سایر بیماری های جسمی

🔻۵. اختلال ساختگی (شامل اختلال ساختگی تحمیل شده بر خود، اختلال ساختگی تحمیل شده بر دیگری )

🔻۶. نشانه ی جسمانی و اختلال مربوط مشخص دیگر

🔻۷. اختلال های علایم جسمانی نامشخص

📌نکته : افرادی که نسبت به سلامت جسمی خود به شدت نگران هستند اما هیچگونه سمپتوم جسمی و فیزیکی ندارند ممکن است مبتلا به اختلال اضطراب بیماری تشخیص داده شوند. توجه داشته باشید که اختلال اضطراب بیماری مترادفِ (یا نام جدیدِ) هیپوکندریا نیست و این دو با هم ماهیتا تفاوت دارند (هرچند مسالۀ تفاوت های بین این دو از پایه منتفی است زیرا هیپوکندریا به کلی حذف شده است).

📍اختلالات تغذیه و خوردن
Feeding and Eating Disorders

🔻۱. هرزه خواری (پیکا)

🔻۲. اختلال نشخوار

🔻۳. اختلال مصرف غذای دوری جو / محدود کننده غذا

🔻۴. بی اشتهایی عصبی

🔻۵. پرخوری عصبی

🔻۶. اختلال پرخوری

🔻۷. اختلال تغذیه و خوردن مشخص دیگر

🔻۸. اختلال های خوردن و تغذیه نامشخص

📌نکته : اختلال مصرف غذای اجتناب/محدودیت غذا (ARFID)، که جدیداً به DSM-5 اضافه شده است، در DSM-IV به نام اختلال غذایی یا اختلال خورد و خوراک در نوزادی و خردسالی شناخته می شد. در این اختلال، فرد از غذا خوردن اجتناب می ورزد یا مقدار غذای خود را آنقدر محدود می کند که نیازهای غذایی برطرف نمی شوند و در نتیجه مقدار زیادی از وزن و انرژی خود را از دست می دهد. این اختلال بیشتر در نوزادی یا خردسالی ایجاد می شود و ممکن است در بزرگسالی ادامه یابد.

4⃣▶️6⃣

📍اختلالات دفع
Elimination Disorders

🔻۱. بی اختیاری ادرار

🔻۲. بی اختیاری دفع

🔻۳. اختلال دفع مشخص دیگر

🔻۴. اختلال دفعی نامشخص

📌نکته : از اختلالاتی که برای نخستین بار در کودکی و نوجوانی تشخیص داده می شوند منفک شده و طبقه تشخیصی مجزا شده است.

📍اختلالات خواب – بیداری
Sleep – Wake Disorders

🔻۱. اختلال بی خوابی

🔻۲. اختلال پرخوابی

🔻۳. حمله ی خواب ( narcolepsy )

🔻۴. اختلالات خواب مرتبط با تنفس:
الف) تنفس سطحی وقفه تنفسی
ب) وقفه تنفس مرکزی در خواب
ج) هیپوونتیلاسیون مرتبط با خواب

🔻۵. اختلال ریتم شبانه روزی خواب و بیداری

🔻۶. اختلال انگیختگی خواب بدون حرکات سریع چشم

🔻۷. اختلال کابوس

🔻۸. اختلال رفتار خواب با حرکات سریع چشم

🔻۹. سندرم پاهای بی قرار

🔻۱۰. اختلال خواب ناشی از مواد/دارو

🔻۱۱. اختلال خواب – بیداری مشخص دیگر

🔻۱۲. اختلال پر خوابی مشخص دیگر

🔻۱۳. اختلال بی خوابی مشخص دیگر

📌نکته : در راهنمای جدید ، ۲۰ اختلال دراین طبقه جای می گیرند.

📍اختلالات جنسی : در راهنمای جدید، این طبقه ،به سه طبقه تشخیصی مجزا تقسیم می شود.

👈۱- کژکاری های جنسی

👈۲- ملال جنسی

👈۳- نابهنجاری های جنسی

📍کژکاری های جنسی
Sexual Dysfunctions

🔻۱. تاخیر انزال

🔻۲. اختلال نعوظی

🔻۳. اختلالات ارگاسمی در زن

🔻۴. اختلال علاقه / برانگیختگی جنسی در زن

🔻۵. اختلالات درد / دخول تناسلی – لگنی

🔻۶. اختلال میل جنسی کم کار در مرد

🔻۷. انزال زودرس

🔻۸. کژکاری جنسی ناشی از مواد/دارو

🔻۹. کژکاری جنسی مشخص دیگر

📌نکته : DSM IV اختلالات دردهای جنسی را به دو گروه تقسیم کرده بود: واژینیسم (vaginismus) و دیسپارونیا (dyspareunia). به علت مشکلاتی که در تفکیک این دو اختلال وجود داشت، متخصصان توصیه کردند که آنها ادغام شوند و در DSM-5 یک طبقۀ واحد به نام اختلالات درد / دخول تناسلی – لگنی به وجود آورند.

📍ملال جنسیتی
Gender Dysphoria

🔻۱. اختلال ملال جنسی درکودکان

🔻۲. اختلال ملال جنسی در نوجوانان و بزرگسالان

🔻۳. ملال جنسیتی مشخص دیگر

📌نکته : این طبقه معادل اختلالات هویت جنسی در راهنمای شماره ۴ می باشد.


📍نابهنجاری های جنسی
Paraphilic Disorders

🔻۱. اختلال تماشاگری جنسی، وویریسم

🔻۲. اختلال عورت نمایی، اگریبیونیسم

🔻۳. اختلال مالش دوستی

🔻۴. اختلال مازوخیسم جنسی

🔻۵. اختلال سادیسم جنسی

🔻۶. اختلال بچه بازی، پدوفیلیا

🔻۷. اختلال یادگارپرستی، فتیشیسم

🔻۸. اختلال مبدل پوشی

📍 اختلالات اخلالگر ، کنترل تکانه و سلوک
Disruptive, Impulse-Control and Conduct Disorders

🔻۱. اختلال نافرمانی و لجبازی

🔻۲. اختلال انفجاری متناوب

🔻۳. اختلال آتش افروزی

🔻۴. دزدی بیمارگون

🔻۵. اختلال سلوک

🔻۶. اختلال اخلالگر ، کنترل تکانه و سلوک مشخص دیگر

📌نکته : اختلالی به نام اختلال اعتیاد به بازی های اینترنتی (Internet gaming disorder) به DSM5 اضافه نشده است، اما DSM-5 اختلالی به این نام را در بخش سوم کتاب و در بین فهرست اختلالات پیشنهادی که باید روی آنها بیشتر کار و تحقیق شود قرار داده است. به عبارت دیگر، اختلال اعتیاد به بازی های اینترنتی هنوز به عنوان یک اختلال قابل دیاگنوز اعلام نشده است.
5⃣▶️6⃣

📍اختلالات اعتیاد آور و اختلالات مرتبط با مواد
Substance-Related and Addictive Disorders

👈تنها رفتار اعتیادی غیر مصرفی که در این طبقه تشخیصی قرارگرفته است:
🔻قماربازی و بازی

👈سایر اختلالات این طبقه، در سه دسته کلی طبقه بندی شده اند :

🔻اختلالات مصرف مواد

🔻مسمومیت مواد

🔻اختلالات ترک مواد

📍اختلالات عصبی – شناختی
Neurocognitive Disorders

👈این طبقه تشخیصی، در راهنمای جدید،به سه دسته گسترده طبقه بندی میشود:

🔻دلیریوم

🔻اختلال عصبی- شناختی عمده

🔻اختلال عصبی- شناختی خفیف

📍اختلالات شخصیت
Personality Disorders

اختلال شخصیت کلی:
🔸اختلال شخصیت خوشه A : 
👈پارانویید
👈اسکیزوئید
👈 اسکیزوتایپی

🔸اختلالات شخصیت خوشه B:
👈 ضد اجتماعی
👈 مرزی
👈 نمایشی
👈خودشیفته

🔸اختلالات شخصیت خوشه C:
👈 اجتنابی
👈وابسته
👈وسواسی

تهیه و تنظیم؛ دکتر موریس ستودگان

6⃣▶️6⃣