📝 بیانیه جمعی از جامعه‌شناسان داخل ایران در خصوص اعتراضات دی‌ماه 1404

✅با درد و اندوهی سترگ در سوگ کشته شدن هزاران تن از هم‌وطنان‌مان، بر تداوم کنش‌گری علمی و مسئولیت مدنی خود به‌عنوان اجتماع علمی جامعه‌شناسان تاکید داریم و در راستای آموخته‌ها و تبیین‌های جامعه‌شناختی؛ نکات زیر را اعلام می‌داریم:

🔻۱- روایت‌سازی یک‌طرفه از اعتراضات و سرکوب آن با فعالیت‌های جانبدارانه صدا و سیما، رسانه‌های کنترل شده در قامت کارخانه تولید روایت رسمی و تکرار برچسب‌زنی‌های امنیتی به معترضان؛ نشانگر ناشنیده انگاری یا بی‌اعتنایی به پیام اساسی تحول‌جویی جامعه ایران است. این فضاسازی امنیتی و تک صدایانه، به معنای نادیده گرفتن علت‌های بنیادین بروز اعتراضات و زمینه‌سازی مجدد برای تکرار اعتراض مردم است.

🔻۲- بررسی و تبیین جامعه‌شناختی چهار ساحت اقتصادی، سیاسی، اجتماعی، و فرهنگی ایران کنونی در بردارنده این پیام است که جبران سرمایه اجتماعی و مشروعیت از کف داده در جامعه با توسل به گفتمان‌سازی ملی‌گرایانه دوران هشت سال جنگ ایران و عراق و حتی جنگ دوازده روزه با اسرائیل؛ دیگر امکان‌پذیر نیست. وضعیت کنونی حاصل برون‌داد سال‌ها انسداد سیاسی و اقتصادی است که طیف‌هایی از مردم را برای برون رفت از بن‌بست کنونی، ناگزیر به سوی یاریگری کشور‌های خارجی؛ رهنمون ساخته است و این امر اجتماعی بی‌سابقه را قابل درنگ و بررسی همه‌جانبه می‌سازد.

🔻۳- تکرار جرم انگاری برای معترضان بازداشت شده و در رأس آنان متخصصان و فعالان حرفه‌ای صنوف درمانی، حقوقی، رسانه‌ای، هنری و دانشجویی؛ از مصادیق تضییع حقوق بشر بوده و جامعه را به دوران جدید اعتراضات گسترده‌تر و عمیق‌تر، پیش می‌برد.

🔻۴- ابهام در آمار و وضعیت کشته‌شدگان، مجروحان و بازداشت شدگان؛ مورد پذیرش جامعه مدنی نبوده و یک ایران در انتظار شفافیت وقایع خونبار تاریخ این سرزمین است. وقایعی که هر از چندگاهی بخشی از سرمایه‌های انسانی ایران را از آن می‌ستاند و هربار سوگی عظیم بر نهاد جامعه می‌نشاند که جبران ناپذیر است.

🔻۵- ما جامعه‌شناسان ایران بر این باوریم که به رسمیت شناختن حق سوگواری جمعی، نه تنها یک ضرورت انسانی، بلکه پیش‌شرطی جامعه‌شناختی برای جلوگیری از فروپاشی کامل پیوند‌های اجتماعی است. ممانعت از برگزاری مناسک سوگ و نادیده انگاشتن ابعاد فاجعه، تنها به انباشت ترومای جمعی و تعمیق خشم‌های فرونهفته می‌انجامد که در آینده به شکلی مهارناپذیر سر بر خواهد آورد. با این حال، تبیین جامعه‌شناختی وضعیت کنونی نشان می‌دهد که جامعه ایران، با وجود تحمل رنجی سترگ، از انفعال و ابژگی به عاملیت و سوژگی تغییر وضعیت داده است. امید ما به آینده ایران، نه یک خوش‌بینی ساده‌انگارانه، بلکه ریشه در پویایی همین بلوغ مدنی و اراده معطوف به زندگی دارد؛ اراده‌ای که در بطن خود، توان بازسازی ساختار‌های فرسوده و حرکت به سوی حکمرانی مبتنی بر کرامت، عدالت و عقلانیت را پرورانده است. ما همگام با جامعه، چشم‌انتظار طلوع نظمی هستیم که در آن، حقوق بشر و جان انسان‌ها فراتر از هر مصلحت سیاسی شمرده شود.

ایران/ ۱۴ بهمن ۱۴۰۴ 
امضاکنندگان به ترتیب حروف الفبا:
آرش احدی مطلق، میترا احیایی، امیر اراوند، محمدکریم آسایش، جواد اسلام دوست، وحید اسلام‌زاده، علی اصغر اصغری، مهدیه امیردشتی، حسن امیدوار، محمدرضا ایزد، احمد بخارایی، اردشیر بهرامی، مجتبی ترکارانی، آذر تشکر، انسیه جلالوند، لیلی حاجی آقایی، حمیرا حاجی‌محمد کاظمی، حسین حجت پناه، اسماعیل حسام مقدم، حسن حسن‌زاده، الهام حسینقلی زاده، عبدالعلی حسینیون، شبنم خان مصدق، گیتی خزاعی، سیدمجید خلیلی امین، صالحیه دردکشان، نازنین دلنواز، محترم رحمانی، نرگس رحمانی، امیر روشن‌پور، محسن زمانی، زهره سروش‌فر، سمیه سعیدی، مهدی سلیمانیه، علی سمیعی، عالیه شکربیگی، شاهین شکوهی، علی شفقی، سیدهاشم صاحب‌داد، نعمت‌الله فاضلی، مقصود فراستخواه، وحید صدر فضلایی، حسن صارمی، مینا صالحی، مهران صولتی، فردین طهماسبی، طنین عصفوری، جواد عظیمی، فاطمه علمدار، مهناز علیزاده، عادله فخری، شوکت قربانی، مرتضی قلبی، حسین کبیر، مریم کرمی، لیلا کریمی، محسن کلهرنیا، امین کنزی، محسن گل‌کار، پوریا گل محمدی، سعید معیدفر، علی ملک پور، فاطمه موسوی ویایه، وحید مهاجری، بیدا میرحسینی، خلیل میرزایی، فاطمه میرمقتدائی، مهرداد ناظری، الهام نظری، فریبا نظری، فهیمه نظری، علی نوری، حمیدرضا نوری فرد، فاطمه نیکویی، محبوبه سادات هدی، حسین یاقوتی، نصرت یوسفی.

@sociologyofislamiccountries20
✅ @commac

اسلوونی هم شبکه‌های اجتماعی را برای کودکان ممنوع می‌کند

🔹رویترز گزارش کرد که دولت اسلوونی در حال آماده‌سازی پیش‌نویس قانونی است که دسترسی کودکان زیر ۱۵ سال به شبکه‌های اجتماعی را ممنوع می‌کند. معاون نخست‌وزیر این کشور اعلام کرده که «این تصمیم در ادامهٔ موج تازه‌ای از سخت‌گیری‌ها در اروپا علیه شبکه‌های اجتماعی گرفته شده»؛ موجی که معتقد است این سکوها طوری طراحی شده‌اند که می‌توانند اعتیادآور باشند.

🔸پیش‌تر کشورهایی مثل فرانسه، اسپانیا و یونان اقدامات مشابهی انجام داده‌اند.
@Farsna
✅ @commac

۸ پیشنهاد برای پوشش خبری مذاکرات

پدرام پاک آیین، نماینده مدیران مسئول رسانه‌ها:

🔹با توجه به حساسیت مذاکرات خارجی و اهمیت تقویت مرجعیت خبری در داخل، رعایت اصول حرفه ای زیر از سوی همکاران رسانه ای پیشنهاد می شود:

۱. فقط خبر تأییدشده
از انتشار شنیده‌ها از منابع نامشخص خودداری کنیم.

۲. تیتر غیرهیجانی
از واژه‌هایی مانند «شکست»، «بن‌بست» و «ترک میز» بدون اعلام رسمی استفاده نکنیم.

۳. ذکر منبع در اخبار خارجی
در بازنشر اخبار بیرونی قید کنیم: «ادعای رسانه خارجی» و «تأیید نشده از منابع رسمی».

۴. تفکیک خبر از تحلیل
تحلیل‌ها را با برچسب «تحلیل» یا «دیدگاه» منتشر و از گزارش های خبری تفکیک کنیم.

۵. القای واقع‌گرایی
بر زمان‌بر بودن و پیچیدگی مذاکرات تأکید و از القای نتیجه فوری پرهیز کنیم.

۶. گره نزدن خبر به نرخ ارز
از تیترهایی که مستقیماً نوسانات بازار، را به اخبار مذاکره نسبت می‌دهد خودداری کنیم.

۷. لحن متعادل
در انتخاب مهمان و کارشناس، اولویت با افراد فنی و غیرهیجانی است.

۸. پرهیز از فضای تک‌موضوعی
همزمان با اخبار مذاکرات، سایر اخبار کشور را نیز به‌طور متوازن پوشش دهیم.

@chandsanieh_news
✅ @commac

اکونومیست:افت شاخص‌های آزادی مطبوعات و شادمانی سیاستمداران فاسد

ترجمه و خلاصه ‌نویسی: فاطمه لطفی

اعتماد به رسانه‌های خبری در کل جهان ثروتمند کاهش یافته، به خصوص از زمانی که ظهور رسانه‌های اجتماعی انتقاد از اشتباهات در گزارش‌دهی را امکان‌پذیر ساخت.

پس شاید به همین دلیل است که وقتی مردم می‌شنوند که روزنامه‌نگاری با مشکل مواجه است، اهمیت زیادی نمی‌دهند. اما به نفع مردم است که اهمیت بدهند.

آزادی مطبوعات در سراسر جهان در حال افول است. از سال ۲۰۱۴، امتیاز جهانی در شاخصی که توسط سازمان گزارشگران بدون مرز (RSF)، طراحی شده، از وضعیتی که بدتر از آمریکای امروز نبود، به وضعیتی وخیم مانند صربستان، رو به وخامت گذاشته که روزنامه‌نگارانی که اعتراضات ضد فساد را پوشش می‌دهند، توسط پلیس ضرب و شتم می‌شوند.

این موضوع به چند دلیل اهمیت دارد: نه تنها آزادی بیان، آزادی اساسی است که سایر آزادی‌ها به آن وابسته‌اند، بلکه چون روزنامه‌نگاری انتقادی، یک عامل اساسی برای کنترل قدرت دولت است.

اگر قدرتمندان بدانند که سوءاستفاده‌ها نه افشا می‌شوند و نه علنی می‌شوند، جسورتر می‌شوند.

اکونومیست داده‌های حدود ۱۸۰ کشور را در طول ۸۰ سال گذشته تحلیل کرده که توسط پروژه تحقیقاتی سوئدی V-Dem، جمع‌آوری شده بود.

نتیجه این شد:

سیاستمدارانی که می‌خواهند از مردم استفاده کنند، انگیزه خفه کردن مطبوعات را دارند.

هرچه خفه‌کردن مطبوعات محکم‌تر باشد، سواستفاده از مردم آسان‌تر می‌شود.

و هرچه سیاستمداران اسرار بیشتری داشته باشند، انگیزه آنها برای خفه کردن مطبوعات بیشتر می‌شود.

محاسبات اکونومیست نشان می‌دهد که اگر آزادی مطبوعات از «به خوبی کانادا» به «به بدی اندونزی» کاهش یابد، فساد از «به پاکی ایرلند» به «به کثیفی لتونی» افزایش خواهد یافت.

این فرآیند تدریجی است و طی چندین سال گسترش می‌یابد، بنابراین رأی‌دهندگان ممکن است تا بعد از انتخابات بعدی متوجه آن نشوند.

این وضعیت در دولت‌های پوپولیستی که منتقدان را اهریمن می‌دانند بدتر است.

و البته دولت‌هایی که ادعای دموکراتیک بودن دارند، به طور فزاینده‌ای از ابزارهایی استفاده می‌کنند که توسط رژیم‌های اقتدارگراتر ابداع شده‌اند.

اقتدارگرایان سعی نمی‌کنند حقیقت‌گویان را کاملا ساکت کنند. بلکه به دنبال ایجاد اکوسیستم رسانه‌ای هستند که در آن مردم ستایش‌های زیادی از حزب حاکم بشنوند و زمزمه‌های ضعیفی از مخالفان.

آنها از پول مالیات‌دهندگان برای به کارگیری افراد بله قربان‌گو و روزنامه‌های مطیع و تصاحب شرکت‌های رسانه‌ای مستقل استفاده می‌کنند.

و در کنار آن رشد یا بقای رسانه‌های انتقادی را دشوارتر می‌کنند.

و امکان انجام گزارش‌های تحقیقی را سخت‌تر می‌کنند و این رسانه‌ها با حسابرسی‌های مالیاتی مداوم و دعاوی حقوقی آزاردهنده روبرو شوند.

در ۱۶۰ کشور از ۱۸۰ کشور مورد بررسی RSF، رسانه‌های خبری از نظر مالی در وضعیت متزلزلی قرار دارند.

دولت‌های ظاهراً دموکراتیک نیز به دنبال روزنامه‌نگاران مستقل هستند. کسانی که قدرتمندان را آزار می‌دهند، اغلب مورد سوءاستفاده و آزار و اذیت قرار می‌گیرند، به خصوص اگر زن باشند.

نظرسنجی سازمان ملل می‌گوید ۷۵٪ از خبرنگاران زن مورد سوءاستفاده آنلاین قرار گرفته‌اند و ۴۲٪ مورد آزار و اذیت یا تهدید قرار گرفته‌اند.

قوانینی علیه «اخبار جعلی» دیجیتال، یعنی تقریباً هر چیزی که دولت با آن مخالفت می‌کند، وضع می‌شود و سرسخت‌ترین خبرنگاران به خاطر جرایمی که هیچ ارتباطی با روزنامه‌نگاری ندارند، تحت پیگرد قانونی قرار گیرند.

فناوری معنای روزنامه‌نگاری را تغییر داده و راه‌های جدیدی را برای آزادی بیان گشوده. هر کسی که تلفن همراه داشته باشد می‌تواند از پلیسی که به یک معترض مشت می‌زند فیلم بگیرد و آن را در رسانه‌های اجتماعی منتشر کند.

اما در کل، انقلاب دیجیتال به آن اندازه که بسیاری از مردم زمانی امیدوار بودند، آزادی‌بخش نبوده. حکومت‌ها می‌توانند اینترنت را قطع کنند.

دموکراسی‌های ناقص از روش‌های ظریف‌تری استفاده می‌کنند. قوانینی برای محافظت از حریم خصوصی دیجیتال برای محافظت از سیاستمداران در برابر بررسی دقیق استفاده می‌شود. و جاسوسان دولتی تلفن‌های روزنامه‌نگاران را هک می‌کنند تا منابع آنها را شناسایی کنند.

دولت آمریکا قبلاً از آزادی مطبوعات حمایت می‌کرد اما ترامپ یارانه‌های رسانه‌های خارجی را قطع و رادیو آسیای آزاد را که برای تبتی‌ها و کره شمالی‌ها خبر پخش می‌کرد، تعطیل کرده.

از آذربایجان تا السالوادور، قدرتمندان خبرنگاران مزاحم بیشتری را بدون واکنش دیپلماتیک زندانی کنند.

یک اکوسیستم قوی جمع‌آوری خبر، پس از نابودی، به سختی قابل بازسازی است و جهانی با آزادی مطبوعات کمتر، کثیف‌تر و بدتر اداره خواهد شد.

@NewJournalism
✅ @commac

🔴 اساتید دانشگاه‌ها ملزم به گذراندن کارگاه‌های توانمندسازی شدند

🔹براساس «شیوه نامه بهره گیری از آموزش الکترونیکی در دوره های حضوری» وزارت علوم، تمامی اعضای هیئت علمی و مدرسانی که کلاس مجازی برگزار می‌کنند، ملزم به گذراندن کارگاه‌های توانمندسازی آموزش مجازی با حداقل ۸ ساعت محتوا هستند.

🔹از آغاز سال تحصیلی ۱۴۰۶-۱۴۰۵، تنها اساتیدی مجاز به برگزاری کلاس‌های الکترونیکی خواهند بود که گواهی معتبر گذراندن این دوره‌های توانمندسازی را کسب کرده باشند.

📲 @FDNuni
🆔 @commac

🔸سلاح جدید چین علیه استارلینک

🔹یک رسانه چینی به نقل از پژوهشگران این کشور از توسعه یک سامانه فشرده مایکروویو پرقدرت خبر داده‌اند که به ادعای آنان قادر است ماهواره‌های مدار پایین از جمله استارلینک را از کار بیندازد.

🔹وانگ گانگ پژوهشگر چینی وتیم‌همراهش درهمین رابطه، اظهار داشتند که این سامانه می‌تواند در یک نوبت عملیاتی تا سه هزار پالس پرانرژی شلیک کند و تاکنون بیش از ۲۰۰ هزار پالس آزمایشی ثبت کرده که نشان‌دهنده عملکرد پایدار آن است.

🔹این درحالی است که براساس گفته‌های کارشناسان چینی، توان‌های بالاتر از یک گیگاوات می‌تواند ماهواره‌های مدار پایین را مختل یا آسیب‌پذیر کند.

لینک خبر
tv.irna.ir
@IRNA_1313
🆔 @commac

🔸رسانه‌ها در زمان محدودیت اینترنت مستثنی شوند

🔹بیگدلی، عضو کمیسیون اجتماعی مجلس: دولت باید هم فکر اساسی برای جبران خسارت‌های ناشی از قطع اینترنت کند و هم اینکه در صورت تکرار این اتفاقات، کسب‌وکارها دچار رکود نشده و اطلاع‌رسانی با اختلال مواجه نشود.
🔹باید تصمیمی اتخاذ شود که در زمان محدودیت اینترنت، افرادی که وظیفه اطلاع‌رسانی دارند یا نیازمند دسترسی قانونی به اطلاعات هستند، از محدودیت‌ها مستثنا شده یا امکاناتی در اختیارشان قرار گیرد.
@EghtesadMashhad
🆔 @commac

💢در جستجوی کانفیگ: روایت داده‌های تلگرام از نحوه انتشار کانفیگ و پروکسی‌ها و میزان توجه به آن

🔹با قطعی اینترنت از شامگاه ۵شنبه ۱۸ دی‌ماه، بازار کانفیگ‌ها، پروکسی‌ها و VPNها در تلگرام داغ شد؛ به‌نحوی که در بازه زمانی ۱۹ دی تا ۱۲ بهمن ماه، بیش از ۶۲۲ هزار محتوا راجع به پروکسی، کانفیگ، فیلترشکن و ... در کانال‌های تلگرامی به اشتراک گذاشته شد.

🔸تعداد این مطالب مربوط به کانفیگ و پروکسی در روز ۶ بهمن ماه ۸ برابر بیشتر از روز اول دی‌ماه شده بود؛ امری که در نمودار خطی فوق آشکار است.

🔹نکته مهمی که از این نمودار فهمیده می‌شود آن است که اکثر پروکسی‌ها و کانفیگ‌ها در داخل تولید می‌شده است. با قطعی اینترنت در بازه ۱۹ تا ۳۰ دی‌ماه، برخی از کانال‌های پروکسی به فعالیتشان ادامه می‌دادند که بیانگر فعالیت آن‌ها در خارج از کشور است. اما اوج فعالیت این کانال‌ها از بهمن‌ماه است؛ زمانی که به‌مرور دسترسی به اینترنت در داخل کشور بیشتر شده بود و همین موضوع بیانگر آن است که بسیاری لز کانفیگ‌ها و پروکسی‌ها در داخل منتشر می‌شود.

🔸این وضعیت منجر به افزایش شدید فالوئرهای کانال‌های تولیدکننده پروکسی شد؛ آنچنان که دو کانال «iRo Proxy» و «Proxy MTProto» تبدیل به پرفالوئرترین کانال‌های "فعال" در تلگرام شدند و جای کانال‌های خبری را گرفتند.

🔹نمودار ستونی فوق بیانگر تغییر فالوئرهای کانال‌های منتشرکننده پروکسی قبل از قطعی اینترنت و پس از آن است. بر این اساس، بیشترین افزایش فالوئر مربوط به کانال اینترنت آزاد با ۱.۵ میلیون افزایش فالوئر و پس از آن کانال iRo Proxy با ۸۰۴ هزار افزایش فالوئر بوده است.

🔸این یافته‌ها بیانگر نیاز و جستجوی شدید کاربران در رابطه با پروکسی و کانفیگ برای عبور از فیلترینگ است.

📲@socialMediaAnalysis
🆔 @commac

🖤 تروما و سوگ جمعی به چه معناست؟

تروما (Trauma):
تروما یعنی «زخم روانی». وقتی حادثه‌ای بسیار تلخ، ناگهانی و خارج از کنترل رخ می‌دهد، ذهن نمی‌تواند آن را هضم کند و دچار شوک می‌شود؛ درست مثل بدنی که ضربه شدیدی خورده و جایش کبود یا زخمی شده است.

سوگ جمعی (Collective Grief):
وقتی یک درد یا فقدان بزرگ همزمان برای یک جامعه یا گروه زیادی از مردم اتفاق می‌افتد. در این حالت، غم دیگر شخصی نیست؛ همه با هم احساس فقدان، خشم و ناامنی می‌کنند، حتی اگر مستقیماً آن فرد یا حادثه را لمس نکرده باشند.
🆔 @commac