🟡نمونه ای از کتابخوانی نقادانه🟠 - صفحه 2





ما از میانبرهایی ذهنی استفاده میکنیم که روان شناس ها آن‌ها را قواعد اکتشافی مینامند. این قواعد، الگوهای تفکر و قواعدی تجربی هستند که آنها را معمولا درست می دانیم در حالی که درصد خطای این روش‌ها چنان است که اغلب باعث گمراهی ما می شوند.

میانبر ذهنی چیست؟
قواعد اکتشافی کدام است؟
ظاهر توضیح نوشته است اما برای بنده همچنان از ابهام نکاسته است؟
آیا اینها قواعد عامی هستند که برای همه انسانها دقیقا همانندند یا نسبت به انسانها فرق می کنند؟
چرا لااقل با مثالی در ایضاح ادعا کوشیده نشده است؟
در آخر این بخش تعریفی هم که در مورد اکتشافی کرده است از ابهام مطلب نکاسته است:
اکتشافی:
یک قاعده‌ٔ تجربی یا میانبر ذهنی که ما به صورتی ناخودآگاه به درستی آن باور داریم ولی از نظر منطقی معتبر نیست.

********************************
برای فهم مراد نویسنده ( استیون نوولا) به اصل کتاب مراجعه کردم.
آنچه مترجم محترم قواعد اکتشافی ترجمه کرده است واژۀ ( heuristic ) می باشد.
بر اساس آنچه در ویکی پدیا (انگلیسی)آمده است . این واژه اشاره به رویکردی دارد که انسانها در مقام حل مساله یا کشف خود برمی گزیند، در شرایطی که هیچ راه حل قطعی برای حل مشکل وجود ندارد ذهن راهکاری را کشف می کند که در عین اینکه ضمانت قطعی برای رسیدن مقصود ندارد ولی احتمال اینکه مشکل را رفع کند زیاد است و..
چیزهایی که در این مورد نوشته اند را می توان بیانی روانکاوانه یا روانشناسانه به همان چیزی دانست که در فلسفه ی علم و منطق مادی به آن حدس می گوییم.

در واقع به آن راه حلها یا پاسخها که از یک سو ظهورش در خودآگاه همراه با اطمینان زیادی در ما نسبت به درستی خودش است و از سوی دیگر هیچ دلیل قابل اظهار در آن لحظه برای خودآگاه وجود ندارد که برای خویشتن یا هر پرسشگر دیگر دلیل درستی ادعای خودش را بازگوید.

و این دو امر خصلت واقعی حدسهاست.
حدس همان استنباطات ذهن ناخودآگاه ما از مجموعه دانسته های خود است که در خودآگاه ما ظهور می یابد بی آنکه تمام مقدمات و دانسته هایی که ناخودآگاه در استنباط خود از آنها کمک گرفته است برای خودآگاه روشن یا قابل وصول باشد.

اگر خود آگاه بخواهد آن مقدمات را ریز به ریز به دست آورد ضرورت دارد که ساعتها از ناخودآگاه پرس و جو کند و ناخودآگاه با مراجعه به حافظه و تأمل در مبادی استدلال آن را یافته و به خدمت خودآگاه تقدیم کند.

******************

دوستانی که همین چند پست را مطالعه فرموده اند باید اهمیت مطالعه گروهی و بحث در مورد کتاب را درک کرده باشند.
کتاب خواندن رسمی نامالوف در جامعه ماست.
یا کتاب نمی خوانیم یا کتاب خواندن بلد نیستیم و گمان می کنیم مرور کردن نوشته های یک کتاب به معنای کتابخوانی است.

کتابخوانی آغاز یک دیالوگ با مولف است و چون نویسندگان هم بخشی از این جوامعند آنها هم کتاب نوشتن بلد نیستند و شما پاسخ پرسشهای خود را اغلب در متن کتاب نمی یابید.

کتابخوانی که نقادانه کتاب نخواند یک مرورگر واژه هاست و نه کتابخوان

فیلم درخت گردو

روایتی از بمباران شیمیایی سردشت(هفتم تیرماه ۱۳۶۶) و روح سرگردان ملی -مام قادر مولانپور[نماد مظلومیت سردشت]- و روزگاران رنجِ تحمیلی...

تاریخ را تورق می کنیم تا راه های عبور از رنچ را نه در پی گنج بیرونی، بلکه به قصد کشف الماس و مروارید درون، بسازیم...

راهی باید ساخت و گنجی باید یافت و چه گنجی، ارزشمندتر از گنج درون...
بباید یافت و نشاید باخت!

❤🌹❤
#بنیاد_توسعە_صلح_و_مهربانی
#نامهربانیهای_بزرگ
#بمباران_شیمیایی_سردشت
#مهربانی_های_کوچک
#دکتر_محسن_رنانی
#روح_سرگردان_ملی
#مام_قادر_مولانپور
#محمدحسین_مهدویان
#فیلم_درخت_گردو
#رنج_تاریخی
#عبور_از_رنج
#قطب_الدین_صادقی
#گنج_درون
#ساختن_راه_بدیع
#صلح_ورزی
#توسعه
@sopskf

تفکر نقادانه - 15

✍🏼 محمدحسین ناجی

گفته شد که ارتباط کلامی در واقع یکی از رفتارهای انسان است که مثل هر رفتار دیگر از طرف جان وی ( که همان نا[ودآگاه اوست) معطوف به برآوردن هدفی خاص طراحی و اجرا می شود و طبیعی است که در بخشی از این فعالیت خودآگاه او دخالت داده می شود.
اگر به یکی از کارهایی که در طول زندگی یا در فعالیت شبانه روزی خود با دقت بیشتری متمرکز شویم ، در می یابیم که خودآگاه ما در جریان رفتارهایی که در وقت هشیاری انجام می دهد قرار می گیرد مثلا وقتی سراغ یخچال رفته و چیزی برای خوردن برداشته و سرپایی یا نشسته بر سر سفره به خوردنش مشغول می شود ، خودآگاه ما حس می کند که این کار ها را او انجام داده است اما آیا واقعا همه ی بخشهایی که منجر به این اعمال می شود توسط ناخودآگاه ادراک و طراحی می شود؟ چنین به نظر می رسد که پاسخ منفی است.
در مورد همین عمل ، بخشهای ابتدایی این پروسه از چشم ما به دور مانده است:
این پروسه در واقع با مکانیزم ادراک گرسنگی آغاز می شود.حتی شاید برای بسیاری از ما چگونگی این ادراک نامعلوم است، شاید این حس گرسنگی بر اساس یک عادت ( و به تعبیری شرطی شدن) ظاهر شده باشد و شاید وضعیت خاصی در معده یا ... سبب آن بوده باشد ، ولی هرچه هست ناخودآگاه ما آن را دریافته و به بررسی امکانات موجود در لحظه برای یافتن راه حل پرداخته و نهایتا رفتن به سراغ یخچال را سهل ترین و مناسبترین راه تشخیص داده و بقیه راه را با همراهی خودآگاه طی می کند.
وقتی در خواب باشیم حتی برخی از رفتارهای ضروری را بی اطلاع خودآگاه عمل می کند مثلا همان غلتهایی که در جریان خواب برای حفظ جریان گردش خون به تمام اجزای بدن لازم است را بی اطلاع خودآگاه هم انجام می دهد.

پس اگر فردی بخواهد از تمام فرایند رفتار خویش آگاه شود باید تدبیرهای خاصی بیابد که بتواند بخشهای نامکشوف این پروسه را هویدا سازد.
گفتار انسان هم از این قاعده مستثنا نیست.
انسان حتی گاهی از هدف اصلی که از یک پیام کلامی دارد ناآگاه است و بلکه در والین تلاش خود برای فهم هدف خویش آن را غلط تحلیل کند و هدفش را چیزی تلقی کند و اعلام کند که در واقع چنان نیست و ناخودآگاه ما برای اخذ نتیجه ای دیگر آن را در برنامه ی خویش قرار داده است.
اگر کمی در گفتارهای روزمره ی خویش دقیقتر شویم نمونه های زیادی می توانیم بیابیم.
مثلا در همین گفت و گوهای تلگرامی ، گاهی گمان می کنیم یا دوست داریم چنان باور داشته باشیم که برای اینکه دیگران را از نادرستی پیام مخاطب آگاه سازیم سخنی را بر زبان رانده ایم اما در واقع برای تخریب گوینده یا انتقام از وی یا نشان دادن توانایی استدلال خویش یا ... اقدام به سخن کرده ایم و حتی در مقام سکوت هم این بد فهمی رفتار خویش قابل پیش بینی است.
اینکه چگونه می توان از هدف اصلی جان خویش آگاه شویم راههایی دارد و نیاز به تقویت شهود خود داریم.

خودآگاه بسیار پیچیده تر از بخش خودآگاه ما عمل می کند و فهم ناخودآگاه نیاز به مهارتهای خاصی دارد که با تمرین درون بینی و آزمایشهای خاصی که انسان باید برای فهمش طراحی کند به مرمر زمان و به تدریج ممکن می شود.

هر چقدر سن انسان بالاتر می رود و پارامترهای دخیل در شخصیتش بیشتر می شود شاخت ناخودآگاه فرد هم سختتر و سختتر می شود و چه بسا ناممکن.

برای همین سخن یکی از مافیای ترکیه را که در شرایط فراری بودن پیامهایی به مردم و خصوصا جوانان ترکی میداد که واقعا جدی تشخیص دادم:
می گفت آنهایی را که سنشان بالای 40 سال است را ول کنید ، امیدی از آنها نداشته باشید آنها دیگر اصلاح ناپذیر شده اند!

چه سوگوارانه باید له شدن بیگناهان را زیر چرخهای تکنولوژی بی رحم مدرنیته نام باید نگریست و گریست.

تفکر نقادانه - 16

✍🏼 محمدحسین ناجی

💠نگاهی دوباره به انواع پیامهای کلامی

✅ چند شماره پیشتر به انواع پیامهای کلامی اشاره شد و گفتیم که یکی از این اقسام پیام خبر دادن به مخاطب است.
یکی از دوستان پرسشی مطرح کردند مبنی بر اینکه پیام هر چه باشد مگر غیر از این است که در خود نوعی پیام را به همراه دارد؟

مثلا وقتی پیام حاوی پرسشی از مخاطب است می توان گفت که پیام حاوی خبری در مورد این است که پرسشی از مخاطب دارد!
یا اگر حتی پیام حاوی نفرین به مخاطب باشد می توان گفت که حاوی خبری است در مورد اینکه مخاطب را نفرین می کند.
برای پاسخ دادن به این سوال و روشنتر کردن انواع پیامها باید در مورد پیامهای کلامی بیشتر توضیح دهیم.

✅ در منطق سنتی بین الفاظ و واژه ها از یک سو و آنچه از این الفاظ فهمیده می شود رابطه ای خاص تعریف می کنند به نام دلالت.

🔅 وقتی واژه ای را برای شهر خاصی اختصاص می دهیم و برای مثال به زادگاه شمس از واژه ی تبریز استفاده می کنیم می گویند تبریز دلالت می کند به شهری که زادگاه شمس است و ماه نام قمری است که به دور زمین می گردد و به آن دلالت دارد.

🔅 دلالت در واقع از یک رابطه ی قراردادی حکایت می کند که بین فرم خاصی از ترکیب صداها (واژه یا لفظ) و یک شیء خاص یا یک معنای خاص ایجاد می شود .

✅ قبلا در کانال در این مورد تحت عنوان ساین ( sign ) به تفصیل بحث شده است.

اصل این رابطه از توانایی های ادراکی ما و بلکه همه ی حیوانات است و مهمترین پایۀ ادراک شمرده می شود.
اولین موارد آن ارتباطی است که ذهن ما بین دریافتهایی متنوعی که از طریق حسهای مختلف از یک چیز می گیریم برقرار می کند.
نوزاد مثلا با مادرش ابتدا از طریق شیرمادر آشنا می شود حتی وقتی که هنوز چشمانش بسته است و بعد مثلا چهره اش را می بیند و به خطر می سپارد و بعد صدای او را می شنود و به خاطر می سپارد و کم کم یاد می گیرد که وقتی صدای او را می شنود نزدیک شدن شیر برایش تداعی می شود!
همین اولین تداعیها ورود ساین و تداعی به ادراک انسان است و همین مقدمه است که بعد از مدتی می فهمد که وقتی می گویند شیرین بفهمد که او را صدا می زنند. سگها هم می توانند اسم خود را تشخیص دهند و بدانند که وقتی لفظ خاصی گفته می شود او مخاطب است.
این بدین معناست که در ذهن او بین یک واژه و یک معنا ارتباطی ایجاد شده که قبلا نبوده است.

✅ هر زبانی در واقع یک سیستم برقراری ارتباط کلامی است که در جامعه ی خاصی شکل گرفته و در طول زمان تکمیل شده به طوری که بتواند اکثر نیازهای پیامرسانی آن جامعه را تأمین کند و به آن جامعه اهل آن زبان گفته می شود . مثل جامعه عرب یا عربی زبان ، ترک یا ترکی زبان، کرد یا کردی زبان و ......

اما در این منطق( سنتی) سه نوع دلالت تعریف می کنند و بین آنها تفاوت قائلند:
1️⃣ دلالت مطابقی
2️⃣ دلالت تضمنی
3️⃣ دلالت التزامی

✅ دلالت اصلی همان دلالت مطابقی است و رابطه ی یک واژه با تمام معنای خود را دلالت مطابقی می گویند.
وارد بحث انواع دلالت نمی شوم چون در فرایند کار ما موثر نیست و صرفا برای پاسخ دادن به پرسش دوستمان این را عنوان کردم.

وقتی فردی پیام لعنی به مخاطب می فرستد ، دلالت مطابقی این پیام یعنی آنچه از مجموع واژه ها و لحن و زبان بدن و ... فهمیده می شود همان لعن است اما ممکن است مخاطب چیزهایی هم از این پیام ادراک کند که مقصود فرستنده ی پیام نبوده است یا حتی مقصود اصلی او نبوده است اما عقل می تواند با تحلیل پیام آن را هم ادراک کند ، به این بخش از معنا دلالت التزامی می گویند. در این مورد مخاطب می فهمد که گوینده قصد داشت که او بفهمد که او واقعا می خواهد به او خبر دهد که در حال لعن اوست اما قصدش لعن او بود و نه خبر دادن از لعن.

🔎دو کلمه حرف حساب🔍

می گوید:

آقای من

این پزشکی مدرن خیلی راحت می تواند با مردم در همه سطوح ارتباط برقرار کند؛
در چند هفته قادر شد اگر بی ادبانه بگوییم پوزه بندی به دهان اکثریت مردم ببندد، با این وجود باز هم مرگ و میر ادامه یافت

اما این فعالان حوزه ی انسانیت ، هرگز نتوانستند حتی به افراد معدودی هم واکسن ضد ترس یا واکسن شجاعت تزریق کنند.

همین ترس از روز بد اکثر انسانها را به فلاکت روزهای بد نشانده است.

مردم حتی نمی توانند ببینند که آنچه از آن می ترسند هر روز گریبانگیرشان است و نیازی به ترس مضاعف نیست.

چه بگویم؟
از شرم بهتر است حتی به چشمانش نگاهی نکنم.

تفکر نقادانه - 17

✍🏼 محمدحسین ناجی


مطلب شماره پیشین را از زاویه دیگری هم بررسی می کنیم.
بعد از ظهور ویتگنشتاین و آرای وی در زمینه ی نقش زبان در ادراک و دانش وی، این کار را دیگر فلاسفه هم پی گرفتند.
جان لنگشاو آستین فیلسوف انگلیسی با طرح ایده ی کنش گفتاری ( Speech act ) کار را شروع کرد و شاگرد برجسته اش جان سرل آن را ادامه داد.

✅ اصل مطلب همان است که قبلا اشاره شد:

این واقعیت که گفتار یکی از کنشها و اعمال ارادی و اختیاری ماست و مثل یک رفتار باید مورد تحلیل قرار گیرد.

☢️ در تحلیل گفتار سه بعد آن را با دقت از هم تفکیک نمود:

⭕️ یک) عمل گفتار ( locutionary act ) : آن بخش از فعالیت که در واقع بخش فیزیکی و فیزیولوژیک ماجراست : اینکه با همکاری دهان و زبان و حنجره و... کاری انجام می شود و صدایی تولید می شود.
در واقع آنچه در یک فعالیت زبانی ما عملا به آن اقدام می کنیم همین است.

دو) پیام گفتار: ( Illocutionary act ): آنچه از یک گفتار مدنظر گوینده است و پیامی که توسط ادای آن واژه ها و ایجاد آن اصوات به مخاطب ارسال می شود . کل هدفی که گوینده به هنگام انجام گفتار( و نوشتار) دنبال می کند.
این مورد در واقع همان هدفی است که گوینده از سخن به دنبال تحقق بخشیدن آن است.

اوستین و سرل در یک بررسی استقرایی از اهداف محتمل انسانها از گفتار آنها را در 5 دسته طبقه بندی کرده اند:

🛑 1) پیام توصیفی یا اخباری ( assertives ): در اینگونه پیامها گوینده به دنبال آن است که مخاطب را از درستی گزاره ای خبر دهد. ، خواه این خبر در مورد خودش باشد یا امری بیرونی

🛑2) پیام درخواست ( directives ) : اینکه از مخاطب بخواهد که کار خاصی را انجام دهد.
سوال هم از این دسته قرار می گیرد از آن رو که از مخاطب خواسته می شود که پاسخ سوال مطرح شده را بدهد.

مثل تمام امر و نهی ها و خواهش و التماس و ...

🛑3) ابراز احساسات شخصی ( expressives ): گفتاری که در آن نگرش و رویکرد و حس گوینده نسبت به گزاره ای خاص و وضعیت روانی خویش نسبت به آن:
وقتی گفته می شود که پیروزیت را تبرک می گویم یعنی از اینکه( تو پیروز شدی) احساس خوشحالی می کنم یا به تو افتخار می کنم.


🛑4) قبول تعهد ( commissives ) اینکه بر اساس این پیام ، کاری در آینده را متعهد می شود. مثل ایکه : قول می دهم برایت دوچرخه ای بخرم.

🛑5) ایجادی( declarations ): پیام به گونه ای باشد که با ابراز آن به پیوند و رابطه ای وجود ببخشد یا حقی را که نبود به وجود آورد.
مثل تمام عقد ازدواج که سبب می شود بسیاری حقوقی که قبل از عقد نبود بین دو انسان ایجاد شود.


هر یک از اینها بخشی از کاربردهای زبان است که نمایشگر نقش زبان در زندگی اجتماعی انسانهاست و جا دارد که به دقت ارزیابی و بررسی شود.

برای بررسی پاسخ پرسشی که دیروز مطرح شد از این زاویه هم می توان نگاه کرد.

هر پیامی گرچه صرفا هدفی اولیه دارد که در چارچوب یکی از این پنج دسته جای می گیرد ولی نمی توان گفت که تنها نتیجه خاصل از یک پیام همان است و دیگر هیچ.
ازینروست که به غیر از این دو زاویه ، زبان نقش دیگری هم دارد که در سومین بخش بررسی می شود.

سه) تبعات گفتار ( Perlocutionary act ) : آن را کنش تأثیری هم ترجمه کرده اند و آن را می توان نتایج گفتار هم تعبیر کرد.

یعنی هر گفتاری به غیر از اهدافی که گوینده به دنبال آن است و چه بسا در ایفای آن موفق باشد یا نباشد ، در عمل می تواند نتایج دیگری را هم در بر داشته باشد که هدف گوینده نبوده است ولی در عمل حاصل شده است.
این مورد از آن جهت بسیار اهمیت دارد که می تواند برای گوینده نسبت به تغییر رویه در کنش گفتاری خود درسهای زیادی داشته باشد، از آنرو که معمولا از اموری سخن گفته می شود که هدف گوینده نبوده است ولی عوامل محیطی و روانی مخاطب در ایجاد آن دخالت داشته اند و چه بسا از زاویه ی نگاه گوینده به دور مانده اند.

یکی از اشکالات گفت و گوهای رایج در فضای مجازی ظهور کنشهای تاثیری بسیار زبادی است که بی خواست گوینده پیدیدار شده و معمولا موجب تغییر سمت و سوی بجثها می شود.

تفکر نقادانه - 18

💠آیا ضرورت دارد که در گفت و گو برای ادعاهای خود دلیل بیاوریم؟


📐 گمان می کنم که امروزه دست کم در فضای روانی حاکم بر محیط مجازی و شبکه های اجتماعی ، بسیاری در اینکه باید برای اظهارات خود و نظراتی که مطرح می کنند، دلیل بیاورند تردید دارند اگر برخی از بیخ منکر آن نباشند.


🖍 بحث بر سر این است که وقتی ما در یک محیط گفت و گو چه به صورت رو در رو و در یک مکان واقعی یا بدون حضور فیزیکی و در یک محیط فرضی که افراد بدون اینکه همدیگر را در نزد خود حس کنند می توانند با هم بحث کنند ، آیا در چنین فضایی مخاطبین سخن این حق را دارند که از سخنور یا سخنورز این را انتظار داشته باشند که به همراه نظری که مطرح می کند دلیل درستی سخنش را هم مطرح کند؟ یا لااقل وقتی کسی دلیل سخنش را از وی پرسید آن را انتظاری نابخردانه تلقی نکند و آن را به عنوان توقعی قابل درک بپذیرد.

✒️ یا برعکس ، این انتظار که در گفت و گوی جمعی هر فرد ملزم است نظراتش را با چیزهایی ضمیمه کند که نشانگر موجه بودن باور یا نظر وی باشد ، توقعی بی مبناست و همانگونه که هرکس در اینکه به چه چیز باور داشته باشد آزاد است و کسی نمی تواند فردی را به باوری خاص وادار کند ، در مقام گفت و گو هم هرکس هر باوری داشته باشد می تواند آن را مطرح کند و نیازی هم نیست که برای درستی باور خویش دلیلی هم ضمیمه کند.

📌 به گمانم این بحث به اندازه ی کافی و موشکافانه در بین ما ایرانیان جدی گرفته نشده است و شاید به غلط رواداری و تساهل و مدارا را اینگونه تفسیر کرده ایم که اجازه دهیم هرکس هرطور دلش می خواهد عمل کند.
نشانه ی مدنیت دانسته ایم که افراد را در انتخاب نوع سخن گفتن با مخاطبین آزاد و یله بگذاریم و برای آن قواعدی قابل قبول مشخص نکنیم.

⭕️ البته این تفسیر نادرست از آزادی اختصاص به این حوزه ندارد ، برخی حتی آزادی اجتماعی را هم به طور کلی فقدان قاعده و قانون تعریف می کنند و اینکه هرکسی آزاد است که هر کاری را دوست دارد انجام دهد حال آنکه چنین برداشتی از آزادی نه عقلانی است و نه ممکن

❌ برای مثال اگر عده ای بخواهند بر این روال عمل کنند و تصمیم بگیرند شبها با طبل و دهل در کوچه و محلهای مسکونی تا صبح شادمانی کنند آیا آنهایی که با این تصمیم آنها همراه نیستند واقعا در این تعریف از آزادی با آنها موافق خواهند بود؟

هزاران مثال می توان زد که این تفسیر از آزادی را بدترین نوع زندگی جمعی خواهد کرد.

✴️ اما واقعیت امر این است که تعریف درست آزادی تعریف سلبی آن است:

اینکه هیچکس حق ندارد بدون رضایت شخصی ، وی را به انجام کاری وادارد

✅ این تعریف از آزادی لااقل عقلانی هم نباشد ممکن و قابل اجراست ، البته نمی گویم عقلانی نیست.

❇️ پس مساله این است که آیا گفت و گوی جمعی قواعدی ضروری و لازم المراعات دارد یا نه؟

✅ طبیعی است که اگر قواعدی داشته باشد هم باید روشن و دو ر از ابهام باشد و هم پشتوانه ی قدرتمندی از دلایل با وی همراه باشد که افراد شرکت کننده علیرغم مخالفت درونی و روانی که ممکن است داشته باشند ، خود را مراعات آن ملزم کنند.

✳️ این دلایل محتمل ممکن است از دو سنخ کاملا متفاوت بوده باشند:

✔️ الف) دلایل اخلاقی: شکی نیست که اساسا قوام هر جامعه ای به یک سری قواعد اخلاقی پذیرفته شده ای است که انسانها به هر دلیل و علت در قبال هم آنها را رعایت می کنند.
مثل اینکه انسانها از همدیگر انتظار دارند که دروغ نگویند.

✔️ ب) دلایل روشی: در هر فنی به اقتضای تجربیات علمی که انسانهای متخصص در فن کسب کرده اند رعایت یک سری اصول پذیرفته شده است نه از حیث ارزشهای اخلاقی بلکه از نظر اینکه رسیدن به مقصد و مقصود بی آنها ممکن نیست یا دشوار است

🟢🟡🔴
از دوستان عزیزم تقاضا دارم در این مورد بیندیشند و نظراتشان را با صدای بلند با دوستان خویش مطرح کنند تا شاید به یک نظر اجماعی نزدیکتر شویم.

🟢🟡🔴

تمرین تفکر نقادانه- شماره یک


امروز می خواهم از خودم شروع کنم.

می خواهم به سوالی که احتمال می دهم در ذهن برخی از دوستان مضمر است و حتی گاهی جسته و گریخته بر زبان رانده می شود پاسخی بیابم.

اینکه دنبال چه هستی؟
این تقلای عبث برای چیست؟
وقتی کالایی بی مشتری عرضه می کنی از خود نمی پرسی که دیگر بس نیست؟

قبلا در بین بحثها هم اشاره کردم که حتی اگر خودآگاه ما هم از کاری که عملا انجام می دهد هدف معقولی نیابد ، اشکال از جستجوگر است و الا ناخودآگاه ما در هر شرایطی بهترین را عمل می کند ، البته بهترین برای خود فعلیت یافته اش با آن شرایط عینی و روانی و ذهنی به عنوان یک فرد زنده

اما پاسخ این سوال خیلی سخت نیست، کسی از سیر زندگی انسان به اندازه خودش مطلع نیست، گاهی کارهای انسان هدفی کاملا شخصی و معطوف به خود دارد و گاهی هدفی معطوف به دیگران، حتی دیگرانی که نمی شناسد ، یا حتی دیگرانی که هنوز به دنیا نیامده اند
اگر انسانی بتواند خودش را قربانی یک سیستم تشخیص دهد که بی آنکه انتخاب کرده باشد در دامن آن سیستم افتاده و سیستم او را بیرحمانه در جهت تحقق اهداف خود به کار گرفته و وقتی به خود آمده است که دیگر فرصتی برای جبران نیست و به قول خودم با ایستگاههای جامانده قطار زندگی مواجه است که قطار زندگی حامل او مدتهاست که از آن ایستگاهها رد شده است و امکان برگشت به آنها هرگز ممکن نیست
در این صورت کار زیادی از دست انسان بر نمی آید ، شاید تنها کاری که می تواند بکند با یادداشتهای پراکنده ای که از شیشه قطار به بیرون پرتاب می کند می کوشد کسانی را که هنوز در ابتدای سفرند از ایستگاههای این سفر سخن بگوید و از لوازمی که در این سفر باید همراه خود داشته باشد
حتی اگر امید قطعی هم نداشته باشد که کسی یادداشتها را بخواند یا از آن چیزی بفهمد یا اصلا آن را جدی بگیرد یا نه یا حتی به دست کسی بیفتد یا نه
اما اگر کسی خواند و فهمید و نکته ای برگرفت و توانست اندکی در کار خویش گشایش ایجاد کند ، آنگاه در گوشه ای از این جهان بی انتها ، زنده ای گامی به رهایی نزدیک شده است

اما به گمانم یکی از اسباب قربانی شدن من و هزاران من دیگر همین بود که کسانی برای من یادداشت به بیرون از قطار زندگی پرتاب نکرده بودند یا دستکم به دست من نرسیده بود.

تمرین تفکر نقادانه- شماره دو

در شماره قبل چنین تعبیری به کار برده شد.
این عبارت یعنی چه؟
**************************

اگر خودآگاه ما هم از کاری که عملا انجام می دهد هدف معقولی نیابد ، اشکال از جستجوگر است و الا ناخودآگاه ما در هر شرایطی بهترین را عمل می کند ، البته بهترین برای خود فعلیت یافته اش با آن شرایط عینی و روانی و ذهنی به عنوان یک فرد زنده
***************************
سخن را با عنوانی از کارل پوپر شروع کنیم:

➕➕➕حیات سراسر حل مساله است➕➕➕

الف) اساسا قوای ذهنی انسان هرگز قادر به درک حقیقت هستی نیست و اگر انقلابی در توانایی وی رخ ندهد همچنان قادر نخواهد بود.
مرادم این است که چه بسا بعید نباشد انقلاب دومی مثل انقلاب اول ( پیدایش زبان و تفکر مفهومی) در وجود انسان رخ دهد و انسان به ابزارهایی دست یابد که بتواند چیزهایی را که امروز نمی تواند بداند را ادراک کند ، اما با ابزارهای کنونی خود چنین امری ممکن نیست و به آسانی می توان از زبان حافظ چنین گفت : هرکس حکایتی به تصور چرا کنند؟
حکایتی به تصور یعنی حکایتی به تخیل و قدر و قدرت خیال خویش یعنی افسانه پردازی

افسانه به معنای امر نادرست نیست ، افسانه هر متنی است که درستی یا نادرستی اش راه یقینی ندارد و ما راهی برای فهم درستی و نادرستی اش نداریم.

حال شما حساب کنید که مجموعه (افسانه ها) تا چه حد وسیع است حتی اگر نگوییم سر به بی نهایت می زند.

ذهن انسان تنها قادر است روابط بین موجودات را تا آن اندازه که حواس ما قدرت صیدشان را دارد بفهمد و برای فهم آن تلاش کند.
مثلا حواس ما رابطه ی آتش و آب و گرما را صید می کند
آتش گرما ایجاد می کند و گرمی آب را به بخار تبدیل می کند

و ذهن ما برای فهم آن تلاش می کند و مثلا تئوری جنبش مولکولی را می سازد.

تئوری ها یعنی حدسهای هنوز ابطال نشده ی ذهن ما در فهم روابط بین حالتهای مختلف وجود

کار ما و کار ذات ناشناخته ی زنده ی درون ما تداوم بخشیدن به حیات در این دنیای معماگونه است و وظیفه دارد شرایط حیات را برای آن فراهم کند و فراهم نگه دارد.
هر چیزی که به عنوان مساله یا مشکل سر راه این موجود قرار گرفت به حل آن و یافتن راهی برای گذر از مشکل یا یافتن پاسخ تلاش کند و ازینرو همیشه بهترین کار ممکن را ارائه می کند.

اما این ذات ، خودش از همان روز تولد دستخوش تغییر است. مثل هر موجود دیگر در دیالکتیک رابطه ها هم تغییر می دهد و هم تغییر می کند، اما حیات ، آن ذات ناشناخته این را نمی فهمد یا نمی تواند بفهمد یا نمی خواهد بفهمد، آن گوهر بی بدیل وظیفه اش این است که در خدمت همین موجود زنده باشد چه گرگ باشد و چه میش، چه کبوتر باشد و چه باز ، چه روباه باشد و چه خرگوش

مرادم از آن جمله این حقیقت است.

🟢تمرین تفکر نقادانه🔴- شماره سه

⭕️ اگر رئیسی رو نداشتیم، چیکار می کردیم.........؟


✍️ روزنامه کیهان نوشت؛ دولت رئیسی را خدا به دادِ مردم رساند!

کیهان نوشت؛ خدا دولت دکتر رئیسی را به داد مردم رساند که به فضل خدا و تدبیر دولتمردانش، تولید قدرت و ثروت کند........!! 😳😳😳

💎 دراحوالات ملا نصرالدین نوشته اند؛
‌‎‌‌‎‌‌‍‌‍‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‎‌‌‎‌‌‍‌‍‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‎‌‌‎‌‌‍‌‍‌‍‌‌‌‎‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‎‌‌‎‌‌‍‌‍‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‎‌‌‎‌‌‍‌‍‌‍‌‌‌‎‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‎‌‌‎‌‌‍‌‍‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‎‌‌‎‌‌‍‌‍‌‍‌‌‌‎‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‎‌‌‎‌‌‍‌‍‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‎‌‌‎‌‌‍‌‍‌‍‌‌‌‎‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‎‌‌‎‌‌
‌‎‌‌‎‌‌‍‌‍‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‎‌‌‎‌‌‍‌‍‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‎‌‌‎‌‌‍‌‍‌‍‌‌‌‎‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‎‌‌‎‌‌‍‌‍‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‎‌‌‎‌‌‍‌‍‌‍‌‌‌‎‌
یک روز در آبادی، گاوی سرش را در خُمره کرد تا آب بخورد، اما دیگر نتوانست سرش را بیرون بیاورد!
مردم شهر سراغ ملا رفتند و از او خواستند تا کاری برایشان بکند؛ ملا با عجله خودش را به آنجا رساند و گفت؛ مردم زود باشید تا گاو نمرده سَرش را ببرید........!

قصاب سَرِ گاو را برید، مردم شهر دوباره گفتند؛
ملا، حالا چگونه سَرِ گاو را از خمره در آوریم........!؟
ملا گفت؛ دیگر چاره ای نداریم جز آنکه خُمره را بشکنیم.........! بعد ازین مردم هم همین کار را کردند، ملا غمگین گوشه ای نشست و به فکر فرو رفت؛

مردم پیش ملا آمدند و گفتند ملا ناراحت نباش.......! هم گاو و هم کوزه فدای سرتان، ملا گفت؛ بخاطر گاو وکوزه ناراحت نیستم،
از این ناراحتم که اگر شما مرا نداشتید چگونه می خواستید چنین مشکلات بزرگی را حل کنید.......!
پس بروید شکرگزار خدا باشید که مرا به شما داد.........!؟!

💥خدایا شکرت که، رئیسی رو به ما دادی........!😂😂😂
‌‎‌‌‎‌‌‍‌‍‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‎‌‌‎‌‌‍‌‍‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‎‌‌‎‌‌‍‌‍‌‍‌‌‌‎‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‎‌‌‎‌‌‍‌‍‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‎‌‌‎‌‌‍‌‍‌‍‌‌‌‎‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‎‌‌‎‌‌‍‌‍‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‎‌‌‎‌‌‍‌‍‌‍‌‌‌‎‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‎‌‌‎‌‌‍‌‍‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‎‌‌‎‌‌‍‌‍‌‍‌‌‌‎‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‎‌‌‎‌‌‍‌‍‌

این لطیفه را دوستی برای من فرستاده بود
و من از این نوشته تمرینی برای تفکر نقادانه طراحی کردم.
فرض کنید مردم از ملا شکایت کرده اند و شما باید توصیه های ملا را ارزیابی کنید.

یک روز در آبادی، گاوی سرش را در خُمره کرد تا آب بخورد، اما دیگر نتوانست سرش را بیرون بیاورد!
مردم شهر سراغ ملا رفتند و از او خواستند تا کاری برایشان بکند؛ ملا با عجله خودش را به آنجا رساند و گفت؛ مردم زود باشید تا گاو نمرده سَرش را ببرید........!

قصاب سَرِ گاو را برید، مردم شهر دوباره گفتند؛
ملا، حالا چگونه سَرِ گاو را از خمره در آوریم........!؟
ملا گفت؛ دیگر چاره ای نداریم جز آنکه خُمره را بشکنیم.........! بعد ازین مردم هم همین کار را کردند،

شما اگر جای ملا بودید چه توصیه ای به مردم می کردید؟

تفکر نقادانه – 19

🔴جایگاه تفکر نقادانه در حیات انسان🟡


گفته شد که انسان در حالت کلی با دو نوع کاملا متفاوت از تفکر مواجه است:
⭕️ تفکر اصلی:

همان بخش که از بدو تولد در وجود هر انسان و بلکه هر حیوانی شروع به رشد و نمو و تکمیل و تکامل می کند و به حسب تجربیات و آموخته هایش توسعه می یابد.
تمام باورها و دانسته های فرد در واقع محصول این نوع از تفکر است ؛ این نوع از تفکر در واقع پایه رکن و حذف ناپذیر از هر رفتار انسان است و در هر انتخاب انسان دخالت دارد.
به علاوه هر نظری که در ذهن ما در مورد هر مساله ای هویدا می شود در واقع محصول یک پروسه ی مستقل از این نوع تفکر است.

🛑 تفکر پیشرفته:

غیر از تفکر نوع اول انسان قادر است که نوع دیگری از تفکر را در خود ایجاد کرده و تقویت کند.
این نوع تفکر آن چیزی است که ما در خودآگاه خویش تجربه می کنیم.
وقتی در خودآگاه خود با سؤال یا مسأله ای مواجه می شویم ، مثلا در کلاس درس معلم سؤالی از ما می پرسد و یا در کتاب هندسه مسأله ای برای ما مطرح می شود و ما به دنبال یافتن پاسخ هستیم ، در واقع شروع به تفکر از نوع پیشرفته اش کرده ایم،

🟡 فرق این نوع تفکر با قبلی در چیست؟

در اینکه این پروسه ی تفکر در خودآگاه ما با جزئیاتش نمایش داده می شود.
مونیتورینگ یکی از فرقهای مهم تفکر پیشرفته با تفکر اصلی است.

در نوع قبل فقط نتایج و پاسخها برای خودآگاه ما هویدا می شود اما در این نوع دیگر بخشهای فرایند تفکر هم کم و بیش در صفحه نمایش ذهن رؤیت می شود.
وقتی در جریان بحث و گفتگوهایی که با دیگران در شبکه های اجتماعی مساله ای مطرح می شود ، هرکس نظر خویش را به راحتی به دیگران مطرح می کند، این نظر معمولا محصول همان فرایند اصلی تفکر انسانهاست و برای همین است که وقتی در مقابل این سوال قرار می گیریم که چرا؟ ممکن است برای پاسخ دادن نیازمند صرف وقت و انرژی هستیم.

🟡این وقت و انرژی برای چه امری لازم است؟

ممکن است برخی از این وضعیت چنین تعبیر کنند که فرد بی حساب و کتاب نظر داده است و برای همین پاسخی ندارد؛ اما از زاویه دید من این تبیین نادرست است، هر نظری که هر فرد در برابر مساله ای بیان می کند حاصل یک فرایند تفکر است و هیچ انسانی بی حساب و کتاب به یک نظر و دیدگاه نمی رسد، اما این فرایند چون از نوع اصلی است تمام مراحل و جزئیات فرایند در خودآگاه انسانها مونیتور نمی شود و هر فرد برای فهم کل پروسه و جزئیات استدلالهایی که منجر به نظر شده است نیازمند یک پروسه ی تفکر از نوع دوم می باشد و باید وقت و زمانی برای ( تأمل) صرف کند تا آن را بازسازی کرده و به مخاطبین عرضه کند.

دقیقا همین اتفاق تکرار می شود وقتی از کسی در مورد رفتاری که داشته است بپرسیم.

✔️وقتی از دوستی در مورد کاری که کرده است و ما به دنبال فهم چرایی آن رفتار هستیم ، ممکن است آن فرد نتواند فی البداهه پاسخ جواب ما را بدهد یا چنان جواب کاملی بدهد که ما را قانع کند، علتش باز این نیست که فرد بدون فکر عمل کرده است، هیچ رفتاری نیست که حاصل یک فرایند تفکر نباشد اما تفکر از نوع اصلی. و گفته شد که خاصیت این نوع تفکر این است که جزئیات آن معمولا دور از چشم خودآگاه ماست و برای یافتن جزئیات فکر نیازمند صرف وقت و انرژی هستیم تا فرایند تفکری که منجر به تصمیم گیری و انتخاب شده است را بازسازی کرده و به مخاطب عرضه کنیم.
وقتی فردی در این کار کمتر توفیق بیابد متهم می شود به اینکه بی فکر عمل کرده است و این تبیین نادرست است و مشکل آن فرد ضعف تفکر نوع دوم آن فرد است که عاجز از بازیابی استدلالی است که به هنگام عمل داشته است.

این توضیحات به گمانم بخشی از اهمیت تقویت نوع دوم تفکر را می تواند نشان دهد.

این نوع پیشرفته از تفکر اقسام متفاوتی دارد که قبلا به بعضی از آنها اشاره کردیم.
اولی همانی است که جان دیویی بر اهمیت آن تاکید کرده و مبنای تئوری تربیتی خویش را بر تقویت این نوع از تفکر قرار داده است:


1) تفکر متأملانه یا همان تأمل( Reflective Thinking )

همان بازسازی یک فرایند تفکری که ذهن قبلا در یافتن پاسخ یا راه حل یا حل مشکلی پیموده است
و یا تلاش برای یافتن پاسخ سوالی یا حل مشکلی در خودآگاه خویش

2) تفکر نقادانه ( Critical thinking )

اینکه فرد در خودآگاه خویش در مورد درستی یا نادرستی یک استدلال یا راه حل دوباره به تحلیل و ارزیابی آن استدلال به صرف وقت و انرژی بپردازد.
روشن است که هر تفکر نقادانه در واقع نیازمند تأمل هم می تواند باشد.

یعنی اگر ما بخواهیم یک فرایند خاص از تفکر اصلی خود را نقادی کنیم ضرورت دارد که ابتدا از طریق تأمل تمام جزئیات پروسه ی تفکر را در مونیتور ذهن خود بازسازی کنیم .
بعد از این مرحله است که خواهیم توانست به مرحله ی تحلیل و سپس به مرحله ی ارزیابی وارد شویم

تفکر نقادانه-20


💠چرا وقتی کسی در مقام گفت و شنود از ما دلیل می پرسد گامی در جهت حمایت از ما برداشته است؟


🟠 با توصیفی که از فرایند تفکر در ذهن انسان کردیم روشن شد که هر رفتار و هر نظر و هر باور انسان زاییده یک فرایند تفکر است که معمولا جزئیات آن از خودما یعنی خودآگاه ما پنهان است. بدین معنا که آن دلایل به صورت تفصیلی در ذهن ما حاضر نیست.

🟠 و نیز روشن شد که فهمیدن جزئیات دلایل هر رفتار و هر باور یا نظر، در واقع افکندن نور بر زوایای نهان درون خویش است و کمکی است به یافتن تفصیلی و جزء به جزء خود و نیز نکات قوت و ضعف دور از چشم هر یک از ما و ازینرو گامی است در جهت پیشرفت و کمال حرکتمان

🟠فرقی نمی کند که گام اول را خودمان برداریم و خود از خویشتن بپرسیم یا دوستی دیگر با درافکندن سوالی راه خودیابی ما را هموار کرده باشد حتی اگر آن سوال با هر انگیزه ی خصمانه یا غیردوستانه مطرح شده باشد.

💠 همچنانکه در بحث (کنش گفتاری) بیان شد ممکن است برای گوینده پیام گفتار( Illocutionary act ) در درجه اول اهمیت باشد اما برای مخاطب نتایج گفتار( Perlocutionary act ) مهم است.

🟠 هر سوالی که از ما در راه کشف دلایل رفتار یا دلایل باورها و نظراتمان می شود کمکی است برای رسیدن به پاسخ آن سوال

✅ نباید از اینکه کسی به هر انگیزه و هدف ، عملا وسیله پیشرفت ما شده باشد اذیت یا ناراحت شده باشیم؛ آنچه مهم است بهره بردن از این فرصت است برای رهیابی به پاسخ سوال
اجازه دهیم که مخاطبمان شخصا به دنبال اهداف خود باشد و ما شخصا به دنبال کاری باشیم که کمال شخصیتی مان طلب می کند.

🟠 پس روشن است که ما می توانیم با جهت گیری درست و حساب شده در گفت و شنودهای روزمره ، از آنها یک تمرین مهم برای یافتن متقابل دلیل نظرات و باورهای خویش و نیز ارزیابی نقاط قوت و ضعف آن دلیلها ایجاد کنیم.

✅ گفتگوها را از سمت و سوی یک درگیری روانی و جنگ زرگری یا بی نتیجه و ایجاد خصومت بیشتر بین خودمان به یک سمت و سوی همکارانه و تکاملی تغییر جهت دهیم.

از این تغییر روش هم تک تک افراد درگیر سود خواهند برد و هم جامعه از فواید آن بهره مند خواهد شد.

✅ یادمان باشد :

جامعه ای که افراد و آحاد آن متفکرتر ، با ضریب مدارا و تحمل بالاتر و افقی همسوتر از جوامعی که تنشها در آن مانع همبستگی هستند بسیار موفقتر خواهند بود.

تفکر نقادانه-21

✍🏼 محمدحسین ناجی

🔴 چرا ما برای هر نظری که داریم و هر رفتاری که در شرایط معینی برمی گزینیم نیازمند دلیل هستیم؟



🟢 من این سوال را به اشکال مختلف تکرار می کنم تا به صورتی واضح در خودآگاهمان جابیفتد که تمام رفتار و کردارما به طور مستقیم و غیرمستقیم بر اساس دلیل سازی و دلیل یابی ذهنمان و تحت کنترل تفکر اصلیمان در ناخودآگاه انجام می شود.

✅ تمام باورهای ما و نظراتی که در هر مورد داریم هم محصول فرایندهای استدلال هستند و هم در موارد مختلف به حسب اقتضای شرایط جزو مقدمات استدلالهای ذهن قرار می گیرند.

✅ به عبارت دیگر چه ما بخواهیم و چه نخواهیم این فرایندهای دلیل سازی در وجود هر موجود زنده ای جاری است و دعوت ما برای یادگیری و تکمیل این فرایند در بخش خودآگاه ذهن برای این است که بتوانیم در پروسه ی تکمیل و تکامل خود سهم بیشتری دست و پا کنیم و شانس خود را در بهره گیری از فرصتهای زندگی بیشتر کنیم تا بتوانیم هم فرصتهای مطلوبتری را پیدا کنیم و هم از فرصت های به دست آمده بیشترین بهره ممکن را ببریم.
چون برای تک تک ما معلوم است که نوع زندگی انسانها نسبت به فرصتهایی که به دست می آورند و هم نسبت به توانایی بهره وری از فرصتها تغییر می کند.

✅ گرچه روشن است که بخشی از فرصتها قبل از تولد ما تقسیم می شوند و این بخش متأسفانه در حیطه ی اختیار ما نیستند و ما نمی توانیم در آنها تغییراتی بدهیم هم فرصت های ژنتیکی و هم فرصتهای محیطی
اما لااقل از همین لحظه ای که ما با هم در حال صحبت هستیم تغییر نگرش ما نسبت به سرنوشت و عوامل تغییر دهنده ی سرنوشت می تواند فرصتهای پیش رو را تغییر دهد و انسانها به حسب بالا بردن ظرفیتهای فکری خود در مطالعه و ارزشگذاری فرصتها و هم در بالا بردن ظرفیت تحلیل خود از فرصتها و یافتن بیشترین بهره وری کم و بیش حق تغییر آینده ی خویش را به دست می آورند.

⭕️ هرگز نگویید که ظرفیتهای فکری انسانها غیرقابل تغییر است. زیرا کسانی که مثلا مدتی با ریاضیات و حل مساله سر و کار داشته اند با مقایسه ی دو وضعیت خویش یعنی وضعیت قبل از تحصیل و بعد از تحصیل می توانند میزان توسعه ظرفیتهای ذهنی خود را تایید کنند.

✅ آنچه در این نوشته ها بدان دعوت می شود این است که بیایید همین گفت و گوهای روزمره خود را هم در خدمت ساختن آینده ی بهتر برای خود و دیگران قرار دهیم و با بهره گیری از گفت و شنود با برنامه و نقادانه فرصت نقد و ارزیابی خود و دوستان را با کمک همدیگر فراهم سازیم.

✔️ مضمون دعوت خیلی ساده و روشن است:

بیایید در گفت و گو با همدیگر با استدلال سخن بگوییم و با لحنی مهربانانه به نقد و بررسی استدلالهای همدیگر روی خوش نشان دهیم.
طوری همدیگر را نقد کنیم که احساس نشود می خواهیم در میان جمع تخریبش کنیم و اگر کسی چنین سخن گفت با کمی مدارا این حس وی را نادیده بگیریم و از نقد وی استقبال کنیم.
در این صورت مطمئن باشیم که هر روز قویتر خواهیم شد و مدارا بخشی از شخصیتمان خواهد شد.

اگر دوست دارید با وضوح بیشتری فعالیت ذهن در ناخودآگاه خود را نظاره کنید پیشنهاد می کنم یکی دو بار شطرنج بازی کنید.

آنگاه متوجه میزان انرژی مصرفی ذهن و مغز خود خواهید شد و اینکه با چه سرعتی دنبال راه حلهای مناسب برای مسائل پیش رو است.

آیا واقعا دومی به لحاظ استحکام معنا از اولی ضعیفتر است؟

وقتی فردی به سیاق الف حرف می زند آیا در واقع نظرش را بیان نمی کند و نهایتا معنایش این نیست که:
نظر من این است که رستم یک شخصیت تاریخی است؟