Зергерлік бұйымдар 2022 жылдан бергі рекордтық қарқынмен қымбаттады

Қарашада зергерлік бұйымдар мен сағаттардың бағасы ҚР бойынша орта есеппен өткен айға қарағанда 6%-ға өсті. Бұл 2022 жылдың наурызынан бергі байқалған ең үлкен өсім болды.

Жалпы, зергерлік бұйымдар бағасына валюта бағамының күрт өзгеруісі қатты әсер ететін сияқты: 2022 жылдың наурызынан басқа, осындай күрт өсім 2015 жылдың күзінде де болған, бірақ ол кезде өзгерістер айырбас бағамының еркін айналымына өткеннен кейін бір-екі айдан соң тіркелген еді.

Айта кетерлігі, қымбаттау бұл жолы да, бұрын да, өңірлерде біркелкі жүрмеді. Бұл жолы Түркістан облысы ерекше көзге түсті: мұнда бірден +16,5%. Өңірдің қазіргі шекарасы бойынша алып қарағанда, бұл 2018 жылдан бергі ең үлкен өсім. Ал бұрынғы шекарасы бойынша, яғни ОҚО-ны алсақ, кем дегенде 2011 жылдан бері байқалған ең жоғарғы көрсеткіш. Көршілес Қызылорда облысы да артта қалмай, +13,2% көрсеткішімен 2015 жылдың қазанынан бергі ең жоғары өсімді тіркеді.

Айтпақшы, тауар түрлері бойынша қарағанда алтын неке сақиналарының бағасы едәуір өскен: айдан айға +6,2%. Бұл да 2022 жылдың наурызынан бері байқалған ең үлкен өсім, көбінесе, аталған өңірлердің әсерінен болған.

ҚР СЖРА ҰСБ деректері

@DataHUB_KZ

Жер сілкінісі Алматыдағы жалдамалы тұрғын үй нарығын қайта бәсеңдетті ме? 🤔

Қарашада оңтүстік астанадағы тұрғын үйді жалға алу бағасы алты ай қатарынан өскеннен кейін 1%-ға төмендеді делінген ҚР СЖРА ҰСБ деректерінде.

Бір қызығы, бұған дейін ақпан-сәуір айларында жылдың басындағы жер сілкіністерінің әсерінен баға төмендеген болатын. Енді сол үрдіс қарашаның басындағы жер сілкінісі аясында да қайталанғандай.

Дегенмен, «кейін» деген сөз «салдарынан» дегенді білдірмейді: бағаның төмендеуі әртүрлі факторлардың салдары болуы мүмкін. Мұндай факторлар қатарында соңғы айларда сатып алу-сату мәмілелерінің салыстырмалы түрде жоғары белсенділігі, сонымен қатар ипотеканың және зейнетақы қаражатын пайдаланудың жандануы болуы ықтимал.

Әзірге қарашаның мәміле саны бойынша деректер жоқ, бірақ бағасы туралы ақпарат бар. Алматыда бірінші нарықтағы тұрғын үйді сатып алу бағасы 0,4%-ға, екінші нарықтағы тұрғын үй бағасы 0,3%-ға өскен. Жаңа тұрғын үй бағасы қатарынан үшінші ай бойы қымбаттауда.

@DataHUB_KZ

Орташа статистикалық қазақстандық шұжықшаларды рекордтық мөлшерде жеді

Осы жылдың ІІІ тоқсанында шұжықшаларды (және сарделькаларды!) тұтыну жан басына шаққанда шамамен 600 г құрады – бұл кем дегенде 2011 жылдың басынан бері кез келген тоқсан үшін максимум.

II тоқсанға қарай өсу шамалы ғана (+3%), бірақ жылдық өсім – өте әсерлі, +17%: шұжықшаларға деген қызығушылық 2024 жылдың басынан бастап жанданды.

Соңғы онжылдықтағы орташа тұтынуды бағалай отырып, 2014 жылдың III тоқсанымен салыстырғанда оның жарты есе өскенін атап өтуге болады. Жалпы алғанда, өсу тренді 2018 жылдың соңына дейін азды-көпті тұрақты болды, бірақ содан кейін тұтыну осы мәндерден күрт секіріп, биыл ғана олардан қайта асып түсті.

Айтпақшы, қосымша факт: 2024 жылдың III тоқсанында қалалардағы шұжықшалардың орташа тұтынуы ауылға қарағанда шамамен 40%-ға жоғары болды, бірақ бұл айырмашылық жалпы алғанда азайып келеді. Мәселен, 2014-2017 жылдары алшақтық әрқашан шамамен екі есе болды, 2018-2019 жылдары ол орташа есеппен 66%-ға дейін төмендеді, ал 2020 жылдың басынан бері айырмашылық ешқашан 50%-дан аспады.

ҚР СЖРА ҰСБ деректері

@DataHUB_KZ

Шұжықшаларды тұтыну соңғы жылдары осылай көрінді

@DataHUB_KZ

Қазақстанда жезөкшелер үйлерімен күрес едәуір жандана түсті

11 айдың қорытындысы бойынша ҚР ӘҚБтК 450-бабы
“Көрінеу жезөкшелікпен айналысу, сексуалдық сипаттағы өзге де қызметтерді көрсету немесе жеңгетайлық үшін үй-жайлар ұсыну” бойынша құқық бұзушылықтарды тіркеу өткен жылдың осы кезеңімен салыстырғанда 2,2 есеге өскен – 508 жағдайдан 1 094 жағдайға дейін. Бұл көрсеткіш – кем дегенде соңғы үш жылдағы ең жоғары мән.

Барлығы 1 029 құқық бұзушыға айыппұл салынған (2023 жылғы қаңтар-қарашаға қарағанда +130%). Олардың барлығы жеке тұлғалар болып шықты, оның ішінде 43 шетелдік, 16 жеке кәсіпкер және 4 шенеунік. Айыппұлдардың жалпы сомасы 268,6 млн теңгені құрап, бір жылда екі еседен астам өскен.

Ерекше атап өтетін жайт – ҚР ӘҚБтК 450-бабы бойынша анықталған құқық бұзушылықтардың 40%-ы қыркүйек-қараша айларына тиесілі. Дәл сол кезде, яғни күз басталғанда, вебкам ресми түрде тыйым салынғаны белгілі. Нақтырақ айтқанда, сол кезде онлайн жезөкшелік ұйымдастырғаны үшін жауапкершілікті енгізетін түзетулер күшіне енді. Осылайша, ҚР ҚК 122, 134, 308, 309-баптарына және ӘҚБтК 450-бабына «сексуалдық сипаттағы өзге де қызметтер» деген тұжырымдама қосылды. Мұндай қызметтердің ерекшелігі – олардың көрсетілу тәсілінде, яғни «қашықтан интернет арқылы нақты уақыт режимінде».

Бір қызығы, ҚР ҚК 309-бабы “Жезөкшелiкпен айналысуға, сексуалдық сипаттағы өзге де қызметтерді көрсетуге арналған притондар ұйымдастыру немесе оларды ұстау және жеңгетайлық” бойынша құқық бұзушылықтарды тіркеу де өскен, бірақ аса көп емес. 11 айдағы қазіргі нәтижесі өткен жылғыдан “небәрі” 32%-ға жоғары – 111 жағдайға қарсы 147 жағдай. Өңірлер арасында ең жоғары көрсеткіштер Алматы, Шымкент және Астана қалаларына тиесілі, ал Ұлытау облысында тіркелу мүлдем жоқ.

ҚР БП ҚСжАЕК деректері

@DataHub_KZ

Қазақстанның ең кедей өңіріндегі табыс өсімін инфляция жеп қойды

Әңгіме Түркістан облысы жайында – ресми статистика үй шаруашылықтарын ауқымды зерттеу негізінде анықтайтын халықтың ақшалай табыс деңгейі бойынша бұл өңір, әдетте, антилидер болып келеді.

ҚР СЖРА ҰСБ-ның жаңа деректеріне сүйенсек, 2024 жылдың үшінші тоқсанында да бұл үрдістен ерекшелене қоймаған. Бұл көрсеткіш бір адамға шаққанда тоқсанына 219 мың тг құрай отырып, ҚР бойынша орташа деңгейден 35%-ға артта қалып, елдегі ең төменгі көрсеткіш болып тұр.

Жылдық деңгейде өңір тұрғындарының ақшалай табысы номиналды түрде 3%-ға өсті, бұл да елдегі ең төменгі қарқындардың бірі. Өкінішке қарай, бұл өсім өңірдегі 7,4%-дық тұтынушылық баға өсімін еңсеруге жеткіліксіз болды.

Демек, нақты мәнде ақшалай табыс жылдан жылға шамамен 4%-ға төмендеді. Бұл облыс осындай динамика байқалған екі өңірдің бірі болып тұр. Қалғандарының барлығында, тек Маңғыстау облысынан басқа, табыс өсімі инфляциядан асып түсті. Жалпы, ҚР бойынша ақшалай табыс 4%-ға өсті.

Дегенмен, Түркістан облысындағы жалпы жағдайға маңызды бір бөлшекті қоса кету керек: алдыңғы төрт тоқсанда өңірдегі ақшалай табыстың өсуі өте жақсы болған. Нақты есептегенде, орта есеппен, жылдан жылға 20%-ға жуық болды, ал ҚР бойынша көрсеткіш 8%-дан төмен еді. Демек, қазіргі құлдырау – салыстырмалы түрде жоғары базадан, бұл келесі посттағы графикте айқын көрініп тұр.

@DataHub_KZ

Мінеки, Түркістан облысы тұрғындарының ақшалай табысы туралы деректерге иллюстрация

@DataHub_KZ

Астанада байлар мен кедейлердің табыстары арасындағы алшақтық күрт өсті

III тоқсанның қорытындысы бойынша ең жақсы қамтамасыз етілген елордалық үй шаруашылықтарының 10%-ының орташа айлық табысы мен ең аз қамтамасыз етілген 10%-ының табысы арасындағы айырмашылық 7,4 есе болды - тиісінше 64,3 млрд. теңге және 8,7 млрд. теңге. Салыстырыңыз: бір тоқсан бұрын көрсеткіштер онша ерекшеленбеді, 5,7 есе. Қазір байқалған алшақтық – 2008 жылдан бергі ең жоғары көрсеткіш.

Қазақстанның ешбір өңірінде шартты байлар мен кедейлердің табысы арасындағы айырмашылық Астанадағыдай емес. Тіпті бұл көрсеткіш бойынша Астанаға ең жақын орналасқан Алматыда да алшақтық әлдеқайда аз байқалады – 6,5 есе. Орташа алғанда, ел бойынша ең жақсы қамтылған азаматтардың 10%-ының табысы мен ең аз қамтылған азаматтардың 10%-ының табысы арасындағы айырмашылық 6,3 есе. Ал минималды айырмашылықтар Шымкентте (3,2 есе) және Маңғыстау облысында (2,5 есе) байқалады.

Сонымен қатар, 2008 жылдан бері елордада Джини индексі максимумға жетті – 0,334, бұл да халық табысының жіктелуінің күшеюін көрсетеді. Индекстің мәні бірлікке неғұрлым жақын болса, теңсіздік соғұрлым күшті болады.

ҚР СЖРА ҰСБ деректері

@DataHub_KZ

🌴🌴🌴Қазақстандықтар Мальдив пен Таиландқа барудан рекорд жаңартты

Алда үш бірдей демалыс күні тұрғандықтан, сіздерге демалушылардың өмірінен жаңалықтар ұсынбақпыз.

Қазақстандықтар биыл, жазғы маусымның соңына қарай сіздермен талқылаған Түркияға сапарлардан бөлек, басқа да елдерге белсенді түрде қызығушылық танытты. Олардың кейбірі, мысалы, БАӘ мен Вьетнам бойынша, өкінішке қарай, тек ҚР-ға қатысты деректер жоқ: Дубай әлемдік аймақтарға бөлінген статистика ғана жариялайды.

Десе де, курорттары және көрікті жерлерімен танымал басқа да бағыттар туралы аздап жаңа мәліметтер бар:

🇲🇻2024 жылдың қаңтар-қазан айларында қазақстандықтар Мальдив аралдарына 22,3 мың рет барып, 2023 жылдың сол айларымен салыстырғанда 42%-ға көп сапар жасаған. Қазіргі көрсеткіші – 2009 жылдан бастап қолжетімді статистикадағы ең жоғары көрсеткіш. Айтпақшы, елдер бойынша келушілердің жалпы рейтінгісінде біз 1,3% үлеспен 18-орында тұрмыз.

🇹🇭2024 жылдың қаңтар-қазан айларында қазақстандықтар Таиландқа 144,3 мың рет кіріп, өткен жылға қарағанда 17%-ға көп сапар жасаған. Бұл да кем дегенде соңғы 15 жылдағы ең жоғары көрсеткіш.

🇬🇪2024 жылдың қаңтар-қыркүйек айларында қазақстандықтар Грузияға 146,9 мың рет кірген. Өткен жылға қарағанда 13%-ға көп және бұл да - рекорд, кем дегенде 2011 жылдан бері. Бұрын, тіпті, бір жылдың өзінде мұндай көп сапар болмаған еді.

🇨🇳🏝2024 жылдың қаңтар-қазан айларында қазақстандықтар Хайнань аралындағы қонақүйлерге шамамен 35 мың рет тұрақтаған. Бұл өткен жылдың сол айларына қарағанда 1049%-ға көп. Мұның себебі – пандемия кезінде үзілген тікелей әуе қатынасының өткен күзде қайта жаңартылуында. Ескеріңіз, бұл жерде тек қонақүйлердегі тіркелу саны туралы айтылып тұр, елге кірулер саны жайлы ақпарат жоқ.

🇱🇰Қосымша - аса танымал емес бағыт Шри-Ланка туралы. Бұл бағыт бойынша қаңтар-қараша айларындағы ақпарат бар: қазақстандықтар 9,5 мың рет кірген, өткен жылға қарағанда 3,5 есе көп және кем дегенде 2018 жылдан бері ең жоғары көрсеткіш.

Деректер алынды: Мальдив Республикасының Туризм министрлігінен; Таиландтың Туризм басқармасынан; Грузияның Ұлттық туризм басқармасынан; Хайнань провинциясының туризм, мәдениет, радио, телевизия және спорт департаментінен; Шри-Ланканың Туризмді дамыту басқармасынан

@DataHub_KZ

ҚР-дағы шетелдік компаниялардың саны 2022 жылдың басынан бері алғаш рет төмендеді

2024 жылғы 1 желтоқсандағы жағдай бойынша елде шетелдік меншіктегі 59 350 заңды тұлға мен филиал тіркелген – бұл 1 қарашадағыдан 1 ұйымға аз.

Бұл азғантай ғана айлық құлдырау соңғы 33 айда – 2022 жылдың ақпанынан бері бірінші болып табылатындығымен ерекшеленеді. Осы уақыт ішінде өсім әдетте жүздеген ұйымдармен өлшенді, ал 2022 жыл ішінде өсім ресейлік тамырлары бар ұйымдар санының белсенді өсуіне байланысты 1000 белгісінен асып түсті.

Алайда осы жаздан бастап Ресей Федерациясынан тіркелген компаниялардың саны төмендей бастады және тренд бесінші ай қатарынан сақталуда: қараша айында -105 болды. Меншік иелері Түркиядағы (-81) және Қырғызстандағы (-66) компаниялардың саны да азайды, оның есесіне Өзбекстан (+183) және Қытай (+130) өсіп келуде.

Айтпақшы, дәл осы бес ел ҚР-да тіркелген шетелдік меншік иелері бар ұйымдардың саны бойынша үздік бестікті құрайды. Нақты көрсеткіштерді графиктен келесі посттан таба аласыз.

ҚР СЖРА ҰСБ деректері

@DataHub_KZ

Депозиттердің долларлану деңгейі 2022 жылдың маусым айынан бері рекордтық өсім көрсетті

1 қазаннан 1 қарашаға дейін валюталық салымдардың үлесі ҚР-ның жиынтық депозиттік портфелінде 1,7 п.т., 23%-ға дейін өсті. Сәл елеулі өсім соңғы рет 2022 жылдың маусым айының қорытындысы бойынша тіркелген болатын — 1,9 п.т.

Айта кетейік, заңды тұлғалар сегментінде долларлану жағдайы (26,5%, +2,3 п.т.) жеке тұлғалар сегментіне қарағанда (20,3%, +1,2 п.т.) нашарлау болып тұр.

Долларлану деңгейінің өсуі шетел валютасындағы депозиттердің көлемінің артуы (10%-ға, 8,9 трлн тг дейін) және ұлттық валютадағы депозиттердің азаюы (0,4%-ға, 29,7 трлн тг дейін) есебінен орын алды. Валюталық салымдардың айтарлықтай өсуі, көбінесе, валюта бағамының қайта бағалануынан болды. Мысалы, доллар эквивалентімен алғанда, олардың көлемі екі есе аз өскен – 5%-ға ($17,4 млрд-қа қарсы $16,5 млрд).

Еске сала кетейік, дәл қарашада теңге долларға қатысты соңғы жылдардағы ең жоғары қарқынмен төмендеді — 4,7%-ға. Мұндай нәтижені ҚР ҰБ-нің рекордтық қолдау шараларының өзімен де, квазимемлекеттік сектордың араласуымен де алдын алу мүмкін болмады.

Айтпақшы, 2022 жылдың маусымында да ұқсас жағдай болған: валюталық салымдар қарқынды түрде өсіп, ал теңге айтарлықтай құнсызданған еді.

ҚР Ұлттық Банкі деректері

@DataHub_KZ

Жаңа жылдық тауарлар импорты қазанда бұрын-соңды болмаған деңгейге жетті

Қазанның қорытындысы бойынша Жаңа жылды* тойлауға арналған өнімдерді әкелу былтырғы жылдың дәл осы айына қарағанда шамамен төрт есеге өскен – 0,8 мың тоннадан 2,9 мың тоннаға дейін делінген ҚР СЖРА ҰСБ деректерінде.

Жалпылама түсіндіре кетсек: күзде мереке уақыты жақындай түсетіндіктен, мұндай тауарлардың импорты әрдайым жанданып отырады. Мысалы, 2023 жылы күздің үш айы жылдық көлемнің 67%-ын қамтамасыз етсе, 2022 жылы – 74%-ын, ал 2021 жылы – 65%-ын құраған. Сонымен қатар жеткізудің шарықтау кезеңі, көбінесе, қазан айына сәйкес келеді. Бірақ, осының өзінде де, биылғы көрсеткіш әдеттен тыс болып тұр: ол өткен жылдың жалпы нәтижесінен шамамен 20%-ға асып түсті.

🤔 Бұл ерекше өсім сатушылардың қазақстандықтар биылғы Жаңа жылды кең көлемде атап өтеді деп болжауына байланысты ма екен?

Нақты емес. Қазанда осы санаттағы тауарлардың тоннасы сатушыларға орта есеппен $1,9 мыңға түскен және күз мезгілінің қызған кезінде мұндай төмен бағалар кем дегенде 2015 жылдан бері болмаған еді (инфляцияны ескермегеннің өзінде). Осы жайттарды ескере отырып, бұл серпіліс, көбінесе, импорт құрылымының өзгеруімен байланысты болуы мүмкін деген болжам жасауға болады: жеткізушілер арзан тұратын салмағы ауыр тауарларды көбірек әкелген болуы мүмкін. Айта кетсек, жаңа жылдық тауарлардың басым бөлігі Қазақстанға Қытайдан жеткізіледі.

Айтпақшы, қыркүйектегі көлемдері де жоғары болды – 2,4 мың т (жылдан жылға +350%), бірақ қазанға қарағанда төмен. Жалпы алғанда, күздің екі айы 2024 жылдың барлық импортының 84%-ын құрады.

*Мұнда СЭҚ ТН 950510 коды бойынша елге әкелінетін "Жаңа жыл және рождество мерекелеріне арналған тауарлар" позициялары туралы айтылып тұр. Ашық қолжетімді декларациялар мысалдарына қарағанда, бұл санатқа шырша ойыншықтары, жасанды шыршалар, мишуралар, карнавалдық бетперделер, мүсіншелер және басқа да осыған ұқсас заттар кіреді.

@DataHub_KZ

Жаңа жылдық тауарлардың импорты туралы постқа байланысты қосымша визуализация.

@DataHub_KZ

Міне, бұл ет экспорты динамикада осылай көрінеді

@DataHub_KZ