🎵 آهنگ‌های نوجوانی، ماندگارترین خاطرات زندگی

پژوهش تازه دانشگاه دورام انگلستان نشان می‌دهد موسیقی‌هایی که در دوران نوجوانی می‌شنویم، اثری عمیق و ماندگار بر ما دارند.
این پدیده «برآمدگی خاطرات موسیقایی» نام دارد و اوج آن معمولاً حوالی ۱۴ سالگی رخ می‌دهد.

🔹 علت چیست؟
در این سن، مغز ما تجربه‌های تازه و هویت‌ساز زیادی ثبت می‌کند. به همین دلیل، آهنگ‌های آن دوره نه‌تنها آشناتر به نظر می‌رسند، بلکه با خاطرات و احساسات شخصی ما پیوند می‌خورند.

پس اگر هنوز هم آهنگ‌های نوجوانی‌تان حال و هوایتان را عوض می‌کنند، بدانید پشت این موضوع یک دلیل علمی نهفته است!

🔗منبع
Neuroscience World - دنیای علوم اعصاب Channel / Group

🎧 #هایده - راوی

در نگاه نخست، “راوی” قصه‌ای عاشقانه روایت می‌کند؛ اما با دقت می‌بینیم این عشق تنها به یک فرد نیست، بلکه عشقی به آرمان، خاطره و حتی خودِ احساس عشق است. جستجوی راوی برای معشوق، آرام‌آرام به سفری درونی و یافتن خویشتن بدل می‌شود؛ سفری آمیخته با تنهایی و حسرت.

این ترانه‌ی خاطره انگیز، نمونه‌ای درخشان از موسیقی پاپ سنتی ایرانی است که با نوای تار، سنتور و نی جان می‌گیرد؛ اما بیش از هر چیز، عظمتش را مدیون صدای جاودان هایده است؛ آوازی سرشار از تکنیک و احساس که اندوه ترانه را مستقیم به دل شنونده می‌نشاند.

@NeuroscienceWorld

موسیقی؛ داروی جوانی مغز 🧠🎵

پژوهش‌ها نشان می‌دهند نواختن و گوش دادن به موسیقی حتی در سنین بالا می‌تواند روند پیری مغز را معکوس کند و از بروز زوال عقل جلوگیری نماید.

مطالعات نشان داده‌اند موسیقی‌دانان بالای ۶۰ سال هنگام پردازش گفتار در محیط‌های شلوغ، واکنش‌های مغزی مشابه جوانان ۲۰ ساله دارند؛ این به دلیل تقویت ارتباطات عصبی در نیمکره راست مغز است.

تحقیقات دیگر نشان می‌دهند حتی شروع یادگیری یا گوش دادن فعال موسیقی در سنین بالا می‌تواند اثرات محافظتی داشته باشد و ذهن را تیز نگه دارد. موسیقی علاوه بر سلامت مغز، شادی و تعامل اجتماعی را نیز تقویت می‌کند.

🔗منبع
Neuroscience World - دنیای علوم اعصاب Channel / Group

‌برخی از ما فکر می‌کنيم، دوام آوردن قوی ترمان
می‌کند، اما گاهی قدرت در رها کردن است!

#هرمان_هسه

Neuroscience World - دنیای علوم اعصاب Channel / Group

وقتی تحصیل کرده هستید که بتوانید تقریبا هر حرفی را بشنوید بدون آنکه عصبانی شوید یا اعتماد به نفستان را از دست بدهید!

#رابرت_فراست

رابرت فراست از شعرای معروف قرن بیستم آمریکاست. طبق گفته‌ی خود او، “شعر با خیال و زیبایی آغاز می شود و با حکمت پایان می گیرد.

Neuroscience World - دنیای علوم اعصاب Channel / Group

اکسپوزوم اجتماعی؛ رد نابرابری‌ها بر مغز

پژوهشی تازه در Nature Communications نشان می‌دهد که سختی‌ها و نابرابری‌های اجتماعی در طول زندگی، چیزی که دانشمندان آن را «اِکسپوزوم اجتماعی» می‌نامند، می‌تواند ردّی عمیق بر مغز بگذارد و نابرابری‌های اجتماعی مثل آموزش ضعیف، کمبود غذا و فشار و استرس مالی و نبود دسترسی کافی به خدمات درمانی می‌توانند مغز را تحت تأثیر قرار دهند و باعث ضعف حافظه، مشکلات ذهنی و حتی تغییر شکل مغز شوند.

این اثرات هم در سالمندی و هم در بیماری‌هایی مثل دمانس (فراموشی شدید و کاهش توانایی فکر کردن) دیده می‌شوند؛ نابرابری‌ها کم‌کم در مغز حک می‌شوند.

راهکار: پیشگیری از مشکلات مغزی باید از کودکی شروع شود. آموزش خوب، تغذیه سالم و مراقبت برابر از سلامت، مغز آینده را می‌سازند. والدین با انتخاب‌های امروز، سلامت فردای کودکشان را شکل می‌دهند.

🔗منبع
Neuroscience World - دنیای علوم اعصاب Channel / Group

پاییز اما، چیزی نیست جز خلوتی
برای تعمق‌ در آن‌چه از عمرمان فرو افتاد...

#محمود_درویش

Neuroscience World - دنیای علوم اعصاب Channel / Group

🎧 سلام بر غم - ویگن دِردِریان
به همراه ارکستر اسپانیولی

شعر: ناصر رستگار نژاد

با آمدن پاییز، صدای ویگن رنگی تازه می‌گیرد؛ غم و زیبایی را در هم می‌آمیزد و فصل برگ‌ریزان را دلنشین‌تر می‌کند.
«سلام بر غم» حکایتی است از دلتنگی‌های پاییزی که در دل موسیقی، به خاطره‌ای ماندگار بدل می‌شود...

#پاییز #موزیک #ویگن

@NeuroscienceWorld

شباهت شگفت‌انگیز مغز و بیضه

در ظاهر، مغز مرکز فکر، احساس و هماهنگی عصبی و بیضه، غدهٔ تولید اسپرم و تستوسترون هیچ وجه تشابهی ندارند. اما پژوهش‌های چهار دهه اخیر، به‌ویژه مطالعهٔ چشمگیر سال ۲۰۲۱ در Royal Society، نشان داده‌اند که این دو اندام بیشترین تعداد پروتئین مشترک را در بدن انسان دارند: حدود ۱۳,۴۴۲ پروتئین.

این هم‌خوانی تنها در سطح ژنتیکی نیست. نورون‌ها و اسپرم‌ها در فرآیندهایی مانند (اگزوسیتوز) برون‌رانی سلولی، مسیرهای سیگنالینگ و رشد بافت رفتارهای مولکولی مشابهی از خود نشان می‌دهند. جالب‌تر اینکه بسیاری از این پروتئین‌های مشترک، نقش اصلی‌تری در توسعهٔ مغز دارند تا در عملکرد بیضه.

دانشمندان این شباهت را نتیجهٔ همگرایی تکاملی می‌دانند: هر دو اندام در بقای و گونه‌زایی انسان نقشی حیاتی ایفا می‌کنند؛ مغز از طریق رفتارهای پیچیده، و بیضه از طریق تولید گامت. این ارتباط مولکولی ممکن است پیامدهای بالینی مهمی نیز داشته باشد، از جمله در درک ارتباط میان اختلالات عصبی و ناباروری.

#علم #مغز #علوم_اعصاب #ژنتیک

Neuroscience World - دنیای علوم اعصاب Channel / Group

ای بر تارک روزگاران، ای جشن مهر و پیروزی!
تو را، مهرگان، شکوه‌بخش آیین کهن این سرزمین.

این آیین سترگ، همتای پرشکوه نوروز، نماد گذر از گرمای سوزان به خنکای پربار پاییز است.

مهرگان از روز مهر تا روز رام، شانزدهمین تا بيست و یکمین روز مهر(۱۰ - ۱۶ مهر خورشیدی) ادامه دارد، ایرانیان باستان، «مهرگان همگانی» و «مهرگان ویژه» را به پاسداشت «میترا» فرشتهٔ خورشید(مهر و پیمان) را گرامی می‌داشتند.

بازتاب این شکوه در تاروپود فرهنگ ما جاودانه است.

Neuroscience World - دنیای علوم اعصاب Channel / Group

فکرهای بی‌زبان
《آیا اندیشیدن بدون واژه ممکن است؟》

فیلسوفانی چون راسل، هایدگر و ویتگنشتاین باور داشتند تفکر بدون زبان ممکن نیست. ویتگنشتاین حتی گفت: «مرزهای زبان من، مرزهای دنیای من است.»
اما پژوهش‌های عصب‌شناسی نشان می‌دهد ما می‌توانیم بدون زبان هم فکر کنیم.
مدل‌های مغزی بروکا و ورنیکه از قرن نوزدهم تا امروز نشان داده‌اند که زبان و تفکر در مغز به‌هم متصل‌اند، اما یکی نیستند.
اسکن‌های fMRI نیز ثابت کرده‌اند هنگام حل مسائل ریاضی یا تصمیم‌گیری، بخش‌های زبانی مغز غیرفعال می‌مانند.
حتی افرادی که بر اثر سکته توانایی سخن گفتن را از دست داده‌اند، هنوز می‌توانند فکر کنند، منطق‌ورزی کنند و احساسات دیگران را درک نمایند.
بنابراین، تفکر فراتر از زبان است؛ زبان ابزار بیان اندیشه است، نه شرط وجود آن.

Neuroscience World - دنیای علوم اعصاب Channel / Group

فرگشت همیشه پیش نمی‌رود؛ گاهی عقب می‌نشیند

شایعهٔ رایج این است که فرگشت به سوی پیچیدگی پیش می‌رود. اما داده‌ها نشان می‌دهند: اگر یک ساختار دیگر مفید نباشد، طبیعت آن را کنار می‌زند حتی اگر این یعنی بازگشت به شکلی ساده‌تر.

نمونهٔ بارز، یک کرم از دوران کامبرین (۵۱۸ میلیون سال پیش) این اصل را به‌خوبی نشان می‌دهد: این جاندار، که اجدادی با اندام‌های حرکتی داشت، به‌دلیل عدم استفاده، پاهایش را از دست داد و به موجودی بدون پا تبدیل شد. ساختار بدنی‌اش شامل بدنی بلند، پیاز گیرنده در انتها، قلاب‌های مقعدی و پنج جفت برآمدگی پَر‌مانند نزدیک سر ترکیبی منحصربه‌فرد از ویژگی‌های اولیه و ثانویه است.

این نخستین شاهد مستند از «فرگشت معکوس» در تاریخ حیات است: مدرکی روشن که فرگشت مسیری خطی نیست، بلکه بر اساس کارایی و سازگاری شکل می‌گیرد حتی اگر یعنی ساده‌تر شدن.

🔗منبع
Neuroscience World - دنیای علوم اعصاب Channel / Group

رام‌روز و مهر‌ماه، مهرگان بزرگ

روایت است که بیست‌ویکمین روز مهر (۱۶ مهر خورشیدی) فریدون در این روز به رهبری کاوه آهنگر بر ضحاک ماردوش چیره شد و او را در کوه دماوند، به بند کشید، پس فریدون تاج پادشاهی بر سر نهاد.

مهرگان بر ایرانیان میهن پَرست فرخنده باد!
فریدون زمانه باشید...

📷 عکس از وحید عباسی

Neuroscience World - دنیای علوم اعصاب Channel / Group

هیچ حمله‌ی قلبی ناگهانی نیست!

پشت هر سکته‌ی قلبی، هر نارسایی و هر ایست ناگهانی، سال‌ها علامت خاموش پنهان بوده است.
پژوهشی جهانی روی بیش از ۹ میلیون نفر در کره جنوبی و هزاران نفر در آمریکا نشان داد که بیش از ۹۹ درصد از افرادی که دچار بیماری‌های قلبی شدند، سال‌ها پیش از آن، حداقل یک عامل خطر در بدنشان فعال بوده است؛ از فشار خون و کلسترول گرفته تا قند خون بالا یا مصرف دخانیات.
در میان همه‌ی عوامل، فشار خون بالا چهره‌ی اصلی بود در ۹۳ درصد از بیماران دیده شد.
نتیجه ساده اما عمیق است:
بیماری قلبی ناگهان به سراغ‌مان نمی‌آید؛ ما سال‌ها آرام‌آرام به استقبالش می‌رویم.
اگر از همین امروز تصمیم بگیریم فشار، قند و عادت‌هایمان را جدی بگیریم، شاید روزی برسد که «سکته» دیگر خبر ناگهانی زندگی هیچ‌کس نباشد.

🔗منبع
Neuroscience World - دنیای علوم اعصاب Channel / Group

۱۰ اکتبر، #روز_جهانی_سلامت_روان

امسال بر یک موضوع حیاتی تمرکز دارد:
«دسترسی به سلامت روان در فجایع و فوریت‌ها»

در زمانی که جوامع با بلایای طبیعی و درگیری‌ها روبرو می‌شوند، نیاز به حمایت روانی-اجتماعی نه یک انتخاب، که یک ضرورت است.

از دیدگاه شما چه اقداماتی برای حمایت از سلامت روان در بحران‌ها ضروری است؟

نظراتتان را در گروه دنیای علوم اعصاب قرار دهید.

Neuroscience World - دنیای علوم اعصاب Channel / Group

همیشه می‌گن مسئله پوله، ولی نیست!
اونا فقط نیاز به «دیده‌شدن» دارن...

➖ وایت لوتوس | The White Lotus
➖ مایک وایت

Neuroscience World - دنیای علوم اعصاب Channel / Group

آیا می‌دانستید اخیراً شیئی از خارج منظومه شمسی وارد شده که ماهیتش هنوز ناشناخته است؟

این جرم بین‌ستاره‌ای در آوریل ۲۰۲۵ شناسایی شد؛ سریع‌تر از هر دنباله‌داری که تاکنون دیده‌ایم، با مسیری دقیق و هدف‌دار. سرعتش آن‌قدر بالاست که حتی خورشید هم نمی‌تواند متوقفش کند. منشأ و مقصدش نامعلوم است.

چرا برخی آن را سفینه می‌دانند؟

نه بخار دارد، نه دنباله‌ی یخ؛ فقط سطحی براق و فلزی. داده‌ها نشان می‌دهند که 3i Atlas بدون دلیل مشخص مسیرش را تغییر داده، درست مثل یک شیء کنترل‌شده. بازتاب نور سطحش نیز با هیچ دنباله‌داری مشابه نیست.

دانشمندان می‌گویند «اتفاقی نادر» است؛ اما برخی آن را «نشانه‌ای» می‌دانند.

#علم #فضا #ستاره #سیاره #منظومه_شمسی

Neuroscience World - دنیای علوم اعصاب Channel / Group

دانش‌آموزان به یک معلم بی‌نقص نیاز ندارند! دانش‌آموزان به یک معلم شاد نیاز دارند، معلمی که آنها را برای آمدن به مدرسه و پرورش عشق به یادگیری مشتاق کند.

#ریچارد_فاینمن

15 اکتبر #روز_جهانی_دانش‌آموز و #دانشجو است. معلم واقعی کسی است که اصولی درس می‌دهد و هم علم را منتقل می‌کند، هم شوق یادگیری را.
دانش‌آموزان ما سزاوار معلمانی هستند که روش تدریس دارند، نه فقط مدرک...

Neuroscience World - دنیای علوم اعصاب Channel / Group

کلید بهبود خلق‌وخو و انرژی روزانه

مطالعه‌ای جدید از دانشگاه تگزاس در آرلینگتون نشان می‌دهد که جایگزین کردن فقط ۳۰ دقیقه نشستن با فعالیت سبک مانند راه رفتن یا انجام کارهای روزمره می‌تواند باعث بهبود خلق‌وخو و افزایش انرژی در روز بعد شود.

🔹 فعالیت سبک، حتی بدون ورزش سنگین یا رفتن به باشگاه، تأثیر قابل‌توجهی بر حال روحی دارد.
🔹 نشستن طولانی‌مدت با خلق‌وخوی منفی مرتبط است، در حالی که تحرک سبک بیشترین تأثیر مثبت را دارد.
🔹 حتی تغییرات کوچک در برنامه روزانه، مانند کمتر نشستن و کمی بیشتر حرکت کردن، می‌تواند سلامت روان را بهبود بخشد.
🔹 مقایسه با دیگران مهم نیست؛ آنچه اهمیت دارد، تغییرات کوچک در سبک زندگی خود فرد است.

Neuroscience World - دنیای علوم اعصاب Channel / Group

هنوز بعد از هزاران سال…
صدای #کورش_بزرگ در تاریخ می‌پیچد، اما در زندگی امروز چندان شنیده نمی‌شود. او گفت:
«زنان را گرامی بدارید»؛ اما هنوز تبعیض، نگاه‌های سنگین و محدودیت‌ها سایه انداخته.
«فرودستان را دریابید»؛ اما هنوز فقر و نابرابری نفس جامعه را تنگ کرده.
«بگذارید هرکس به آیین خویش باشد»؛ هنوز تعصب و تنگ‌نظری مانع احترام به باورهای متفاوت می‌شود.

این جملات، میراثی بودند که اگر به آن‌ها عمل می‌کردیم،
شاید جهان‌مان شکلی دیگر داشت…
اما متأسفانه، هنوز هم نادیده گرفته می‌شوند.

هفتم آبان سالگرد گشایش بابل و نکوداشت کورش بزرگ، باید این‌روز را نقطه عطفی در تاریخ بشر دانست.

Neuroscience World - دنیای علوم اعصاب Channel / Group

خواب یک‌پارچه عادتی مدرن است، نه قاعده‌ای تکاملی!

برای قرن‌ها، انسان‌ها شب را در دو نوبت مجزا می‌خوابیدند: «خواب اول» و «خواب دوم» با فاصله‌ای بیداری در میانه‌ی شب که برای عبادت، مطالعه یا گفت‌وگو سپری می‌شد.
ظهور نور مصنوعی و برنامه‌های صنعتی، این ریتم دیرینه را محو کرد. مطالعات خواب در محیط‌های عاری از نور مصنوعی نشان می‌دهد که بدن انسان به‌طور طبیعی تمایل به بازگشت به الگوی دوخوابه دارد.
بیداری نیمه‌شب، برخلاف تصور رایج، لزوماً نشانه بی‌خوابی نیست، بلکه می‌تواند بازگشتی به الگوی کهن خواب ما باشد. پذیرش این بیداری به‌عنوان پدیده‌ای طبیعی، به جای نگرانی برای بازگشت به خواب، می‌تواند از کشمکش بی‌ثمر با زمان بکاهد.

کلید آرامش، درک این موضوع است که بیداری شبانه بخشی از تاریخ زیستی ماست، نه اختلالی نوظهور.

🔗منبع
Neuroscience World - دنیای علوم اعصاب Channel / Group