NEW BOT Телеграм, страница

‍ ‍ 🗞فلسفهٔ تاریخ، بنابر تعریف کارل لویت، «تفسیر منظم تاریخ جهانی برابر اصلی راهنماست» که توضیح پیوند میان حوادث و پی آمدهای و ربط آنها به «معنایی نهایی» را امکانپذیر می‌سازد.
بدین سان، به این اعتبار، «هر فلسفهٔ تاریخی یکسره وابسته به الهیات، یعنی تفسیر الهیاتی تاریخ به عنوان تاریخ رستگاری» خواهد بود.

۱. اساسی‌ترین پی آمد چنین تعریفی این است که فلسفهٔ تاریخ «علم» نیست، زیرا «ایمان به رستگاری» از نظر علمی قابل توجیه نمی‌تواند باشد و، از این رو، بسیاری از فیلسوفان جدید گفته‌‌اند که نظریه‌های فلسفهٔ تاریخ، از اگوستین تا بسوئه، فاقد اعتبار بوده است و فلسفهٔ تاریخ با ولتر آغاز می‌شود که دریافتی عرفی از تاریخ داشت.
لویت، در مخالفت با این نظر، کوشش کرده است در رسالهٔ خود نشان دهد که «خاستگاه فلسفهٔ جدید تاریخ باور به رستگاری است که در کتاب مقدس آمده…» چنانکه به گفتهٔ او، «اعتقاد به پیشرفت جانشین ایمان به مشیت شده است»

٢.در اندیشهٔ یونانی و مسیحی دو نظام برای توضیح تاریخ تدوین شده است. بر پایهٔ مقدمات اندیشهٔ یونانی که ناظر به تحول دوری و هر تاریخی تاریخ سیاسی بود، فلسفهٔ تاریخ معنایی نمی‌توانست داشته باشد

۳. در حالی که با الهیات مسیحی طرح پرسش از معنای تاریخ امکانپذیر شد تا جایی که صرف امکان طرح «این پرسش بزرگ» از معنای تاریخ را باید ناشی از «اندیشهٔ یهودی -مسیحی» دانست.
در نزد یهودیان و مسیحیان، تاریخ، بیش از هر چیز به عنوان تاریخ رستگاری فهمیده شده است و، بنابراین، در قلمرو پیامبران و واعظان جای می‌گیرد…
در دوران جدید، «امکانات بنیادین فهم معنای تاریخ» در هر دو دریافت یونانی و مسیحی به پایان رسیده است، در حالی که کوشش‌های اخیر در جهت تفسیر تاریخ جز برداشتی از آن دو دریافت یا ترکیب آنها نیست.

۴. لویت، برای توضیح نکتهٔ اساسی استدلال خود مبنی بر اینکه باور به پیشرفت، در دوران جدید، وجه عرفی شدهٔ اصل مشیت در الهیات مسیحی است، مانند اشمیت، به سخن توکویل اشاره می‌کند که در نخستین صفحات کتاب دربارهٔ دموکراسی در امریکا، گفته بود که «بسط تدریجی برابری شرایط و فرصت‌ها برای همگان واقعیتی مشیت گونه است»

۵. افزوده بود که هر کوششی برای مهار بسط این مشیت و جلوگیری از پیشرفت آن چونان «پیکار با خداوند» خواهد بود… گرچه در واپسین فصل کتاب خود، اظهار امیدواری می‌کند که بتوان با «آینده نگری و ارادهٔ انسانی» این روند مشیت گونه را در محدودهٔ خاصی مهار کرد، زیرا به نظر او اقوام مسیحی، «هنوز» - حتی شاید، نه برای مدتی طولانی-عنان تقدیر خود را به دست دارند.
در توضیح توکویل از تاریخ بسط دموکراسی می‌توان وجهی برای توضیح لویت و تاکید او بر اینکه دیدگاه دربارهٔ پیشرفت وجه عرفی شدهٔ معاداندیشی دیانت و الهیات مسیحی است، پیدا کرد، اما لویت این حکم خود را دربارهٔ فلسفهٔ تاریخ نظریه پردازان هوادار اصالت ماده، مانند کارل مارکس، و دین ستیز سدهٔ نوزدهم، مانند پرودن، صادق می‌داند.
در تفسیر مارکس، تاریخ جهانىْ «پیش از تاریخِ» شر بنیادین و به تعبیر متالهین، «گناه اولیهٔ زمان ماست» و این «پیش از تاریخ»، مانند گناه اولیه، توانایی‌های اخلاقی و ذهنی انسان را تباه می‌کند.
طبقات استثمارگر از «نظام حیاتی خود» تنها آگاهی «کاذبی» می‌توانند داشته باشند، در حالی که طبقهٔ کارگر که «گناه استثمار» دامن آن را نیالوده است، از سویی، پردهٔ پندارهای سرمایه داران را می‌درد و، از سویی دیگر، «به حقیقت خود نایل می‌شود».

۶ .به نظر لویت، در تحلیل مارکس از تاریخ جهانی، استثمار به عنوان شر بنیادین، از صرف پدیداری اقتصادی فراتر می‌رود. اگر چنانکه مارکس در بیانیهٔ حزب کمونیست گفته است، بپذیریم که «تاریخ جز تاریخ پیکار طبقاتی نیست»، نتیجه‌‌ای را که مارکس از آن می‌گیرد، مبنی بر اینکه پیکار طبقاتی «عمده‌ترین عامل» در تاریخ است، نمی‌توان با تحلیل علمی اثبات کرد…
"پیش فرض اساسی بیانیهٔ حزب کمونیست تضاد بورژوازی و پرولتاریا به عنوان دو طبقهٔ متضاد نیست، بلکه تضاد از این امر ناشی می‌شود که نخستین آنها طبقهٔ فرزندان ظلمت و دیگری طبقهٔ فرزندان نور است.

📚منبع:جدال قدیم و جدید در الهیات و سیاسات، جواد طباطبایی، انتشارات مینوی خرد، صص.١٨١_۵.

🆔@ram_fum

🆔 Instagram

@Theology_faculty
@SSAFUM
#انجمن_علمی_ادیان_و_عرفان_تطبیقی

attach 📎

👍1

290 views18:50