دو نکته در بررسی موضوع اراده آزاد

ص ۱۶ و ۱۷ از کتاب "اراده آزاد و چالشهای علمی و فلسفی معاصر" قسمت یادداشت سردبیر


🔅نکته‌ای که در رویارویی با مسئله‌ی اراده آزاد و به‌طور کلی تمام مسایلی که ریشه در ادراکات درونی و وجدانی ما دارند باید مورد توجه قرار گیرد، آن است که جایگاه و اعتبار ادراکات درونی و وجدانی ما چه گونه است؟ آیا اصولا می توان ادراکی وجدانی و درونی را به صرف مخالفت با یک مدعای تجربی و سوم شخص یا حتی قاعده ای فلسفی کنار گذاشت؟ به نظر می رسد اگرچه پاسخ به این پرسش ها چندان ساده و آسان نیست اما اجمالا روشن است که ادراکات درونی و وجدانی ما جایگاه بسیار اساسی در فهم ما از خود و جهان پیرامون‌مان دارد و این که چه گونه می‌توان با کنار گذاشتن این ادراکات از مدعایی علمی و تجربی سخن گفت، خود محل بحث بسیار است. چنانچه فردی به دلیل آن که فهم درونی و وجدانی اش از خود با یافته های تجربی علم جدید منطبق نیست بخواهد درک خود را کنار بگذارد، این روند می تواند تا اذعان به توهم بودن خود او و تمامی اندیشه ها و باورهایش ادامه یابد؛ کما این که رویکرد حذف انگار در فلسفه ی ذهن امروز در چنین موضع متناقضی خود را گرفتار کرده. ماری میجلی در کتاب آیا تو توهم هستی؟ به این پرسش می پردازد و نشان میدهد که جدی نگرفتن ادراکات اول شخص و وجدانی ما و سر سپردن به مدعیات علمی میتواند تا انکار اصل هویت و حقیقت انسانی مان ما را پیش ببرد 2015 Midgley).

🔅نکته ی دیگری که در ادامه ی این موضوع باید به آن توجه کرد، آن است که باور به وجود یک امر میتواند مستقل و متمایز از فهم و علم به ماهیت و سازوکار آن باشد. به طور خاص این که ما نتوانیم حقیقت اراده ی آزاد و سرشت آن را تبیین نماییم هرگز نمی تواند دلیل خوبی برای انکار اصل وجود آن باشد. حتی میان پدیده های علمی ای که ما درکی اول شخص و وجدانی از وجود آنها نداریم، بسیارند پدیده هایی که حقیقت آنها برای ما معلوم نیست و چه بسا با فهم کنونی ما از جهان و سایر پدیده ها نیز سازگاری ندارند مثال امروزی تر چنین امری #ماهیت_الکترون است که در نیمه ی اول قرن بیستم، به دلیل بروز رفتارهای متضاد موجی و ذره ای سبب سردرگمی‌های فراوانی میان فیزیکدانان برجسته شده بود. نمونه ی قدیمی تر چنین امری در تاریخ علم جدید گرانش است. هنگامی که #نیوتن نخستین بار نظریه عمومی گرانش را ارایه نمود اعتراض شدیدی از سوی پیروان دانشمند و فیلسوف او برخاست #گرانش نیرویی رازآلود بود که برخی از معاصرین نیوتن آن را امر غیبی میخواندند 2008 Ritchie). تا امروز سازوکار و ماهیت گرانش همچنان رازآلود باقی مانده است اما این نمی تواند سبب انکار وجود گرانش برای ما باشد بنابراین این که سازوکار علیت ذهن بدن و اراده ی آزاد را ندانیم دلیل موجهی برای انکار اصل آن نخواهد بود ( 2008 ,Dardis)؛ مضاف بر این که چه بسا درک ما از علیت ذهنی و اراده ی آزاد جزء وجدانی و بدیهی ترین ادراکات ما از خود و جهان پیرامون‌مان باشد.

نیما #نریمانی
دبیر مجموعه
تابستان ۱۴۰۱
1. Mary Midgley
2. Are You An illusion?

@ReligionandScience2021

کلیپ (۶) در باره پارادکس بنیادین آتئیسم نسبت به کرامت انسانی و انسانیت

@ReligionandScience2021

《علیت و موجبیت بر اساس مدل شرطی خلاف واقع برای علیت》

https://plato.stanford.edu/entries/causation-counterfactual/#ChaCau

1.4 Chancy Causation

So far we have considered how the counterfactual theory of causation works under the assumption of determinism. But what about causation when determinism fails? Lewis (1986c) argues that chancy causation is a conceptual possibility that must be accommodated by a theory of causation. Indeed, contemporary physics tells us the actual world abounds with probabilistic processes that are causal in character. To take a familiar example (Lewis 1986c): suppose that you mischievously hook up a bomb to a radioactive source and Geiger counter in such a way that the bomb explodes if the counter registers a certain number of clicks within ten minutes. If it happens that the counter registers the required number of clicks and the bomb explodes, your act caused the explosion, even though there is no deterministic connection between them: consistent with the actual past and the laws, the Geiger counter might not have registered sufficiently many clicks.
In principle a counterfactual analysis of causation is well placed to deal with chancy causation, since counterfactual dependence does not require that the cause was sufficient, in the circumstances, for the effect – it only requires that the cause was necessary in the circumstances for the effect.

در مدخل شرطی خلاف واقع به عنوان مدلی برای علیت در دانش‌نامه فلسفی استنفورد به رابطه علیت و موجبیت ( دترمینیسم ) نیز اشاره شده است، لویس اشاره می‌کند که بر اساس فیزیک جدید جهان بالفعل پر است از پدیده‌های تصادفی که علّی نیز می‌باشند.

لویس در قالب یک آزمایش فوری مثال قابل تاملی ارائه کرده است:
اگر بمبی ساخته باشیم که ماشه چاشنی ان به یک شمارش‌گر رادیواکتیو متصل باشد و تنها در صورتی عمل کند که در یک فاصله زمانی مشخص ۱۰ دقیقه‌ای، تعداد مشخصی پرتو رادیواکتیو را ثبت کند، آن‌گاه پدیده انفجار بمب توسط ما کاملا علّی و در همان حال غیرموجبیتی خواهد بود.

@ReligionandScience2021

منتشر شد:
آیا علم و دین سازگارند؟ مناظره #دنیل_دنت و الوین #پلنتینگا
از انتشارات #دانشگاه_آکسفورد
ترجمه دکتر علی #شهبازی
چاپ اول
قطع رقعی
۱۰۵ صفحه
۷۰۰۰۰ تومان

#انتشارات_دانشگاه_مفيد
#پخش_ققنوس
#پخش_دانش_نگار
#پخش_ماهریس(فرهنگ)
#پخش_حدیث
#پخش_پیام_امروز
#کتاب_شهر_قم
#پخش_سروش_قم

@mofidupress

گرامی‌داشت بعثت رسول خاتم صلی الله علیه و آله
(نقش نام محمد در گنبد سلطانیه، عکس از صادق میری)
‌

Debating Christian Theism

EDITED BY J. P. Moreland ,Chad Meister, and Khaldoun A. Sweis


@ReligionandScience2021

استدلال بر اساس آگاهی
Argument from Consiousness

گراهام اپی فیلسوف اتئیست در مقاله "آگاهی، خداباوری و طبیعت‌گرایی" ( ۲۰۱۳ ) اشاره می‌کند که اخیرا موجی از استدلال‌هایی متکی بر اگاهی یا برخوردهای همدلانه با آنها براه افتاده است، او به کتاب
Companion to  Philosophy of Religion    
P. Quinn and C. Taliaferro
ارجاع داده که در اولین چاپ ان ( ۱۹۹۷ ) به چنین مسئله‌ای اشاره نمی‌کند ولی در چاپ بعدی‌اش ( ۲۰۱۰) ‌ مدخل مستقلی را به این موضوع اختصاص داده است.

🔹️در میان آثار برجسته این رویکرد می‌توان این موارد اشاره کرد:
۱- مقالات J.P. Moreland مانند مقاله  Argument from Consciousness
۲' کتاب Flavors, Colors and God,” in The Virtue of Faith نوشته روبرت آدامز
۳- کتاب The Evolution of the Soul نوشته ریچارد سوئینبرن

چنین استدلال‌هایی می‌توانند به شکلی قیاسی یا استقرایی صورت‌بندی شده باشند.

🔹️استدلال قیاسی مورلند بر اساس مقاله Argument from Consciouness ( مقاله ۹ کتاب ) چنین صورت‌بندی شده است:

۱- حالات ذهنی‌ای که اصالتا غیر فیزیکی هستند وجود دارند.
۲- وجود حالات ذهنی تبیینی دارد.
۳- تبیین شخصی از تبیین طبیعی - علمی متفاوت است.
۴- تبیین وجود حالات ذهنی یا شخصی یا طبیعی - علمی است.
۵- تبیین آگاهی یک تبیین طبیعی - علمی نیست.
۶- بنابراین تبیین یک تبیین شخصی است.
۷- اگر تبیین شخصی باشد انگاه خداباورانه است.
۸ - در نتیجه تبیین خداباورانه است.

🔹️تبیین طبیعی - علمی متکی بر یک قانون کلی در بیان گحوه اعمال اثر علّی و یک گزاره بیان‌کننده شرایط پیرامونی است، این تبیین بر علیت از نوع علیت رویداد‌ها اتکا دارد.
تبیین شخصی متکی است بر علیت عامل ( Agent ) و در ان از مفاهیمی چون قصد، توانایی و هدف عامل بحث می‌شود.

🔹️در ادامه مقاله نویسنده ضمن برشمردن ویژگیهای اساسی هستی‌شناسانه و معرفت‌شناسانه طبیعت‌گرایی، چند تبیین طبیعت‌گرایانه آگاهی مانند نظریه طبیعت‌گرایی بیولوژیک جان سرل، تبیین اگنوستیک کولین مک‌گین ، و پان‌سایکیسم را معرفی و نقد کرده است.

@ReligionandScience2021

🔹️دلایل مورلند برای مقدمه اول استدلالش یعنی غیرفیزیکی بودن حالات ذهنی کدام است؟


🔸️(i) there is a raw qualitative feel or a “what it is like” to have a mental state
such as a pain;
۱- حالت ذهنی می‌تواند یک احساس خام کیفی باشد، مانند اینکه سوال می‌شود حالت ذهنی خاصی مانند درد، شبیه چه چیزی است؟

🔸️(ii) many mental states have intentionality— ofness or aboutness —directed toward an object (e.g., a thought is about the moon);

۲- بسیاری از حالات ذهنی حیث التفاتی ( درباره چیزی بودن ) دارند، مانند اندیشیدن به ماه

🔸️(iii) mental states are inner, private, and immediate to the subject having them;

۳- ویژگیهای ذهنی برای شخص دارای آنها داخلی، شخصی و بلاواسطه هستند.

🔸️(iv) mental states fail to have crucial features (e.g., spatial extension, location) that characterize physical states and in general cannot be described using physical language;

۴- حالات ذهنی وجوه بنیادین مادی بودن مانند بعد فضایی داشتن را نداشته و بطور کلی با زبان فیزیکی قابل توصیف نیستند.

🔸️(v) mental states are constituted by qualitatively simple properties (e.g., being a pain or a sensation of red), but physical states are constituted by quantitative, structural properties (e.g., being a C-fiber firing).

۵- حالات ذهنی شکل گرفته از ویژگیهای ساده کیفی دارند ولی حالات فیزیکی متشکل از ویژگیهای ساختاری کمی هستند. ( برای مثال احساس قرمزی یا درد در برابر شلیک فیبر عصبی C )

@ReligionandScience2021

🔹️از دلایل مورلند برای مقدمه ۵ یعنی ناممکن بودن ارائه تبیینی طبیعی - علمی برای آگاهی، به چنین مواردی می‌توان اشاره کرد:

🔅 اصل یکنواختی طبیعت: ایجاد آگاهی از عوامل طبیعی بدون آگاهی چیزی شبیه خلق از عدم است به این معنا که به هیچ وجه در حد عوامل فیزیکی نیست که مفهومی مانند آگاهی را بوجود بیاورند.

🔅 امکانی بودن کاملا رادیکال همبستگی حالات ذهنی و حالات بدنی: چرا حالت فیزیکی خاصی در مغز با حس درد و نه حس خارش یا تفکر و ... همراه است؟
او در این موضوع به استدلال جهان زامبی‌ها و جهان کیفیات ذهنی معکوس اشاره می‌کند.
در نهایت از نظر مورلند هیچ میزانی از دانش درباره حالات مغزی، به ارائه پاسخ به سوال فوق نخواهد انجامید

🔅از نظر طبیعت‌گرایانه همبستگی حالات ذهنی و حالات فیزیکی و بدنی حقایق امکانی اولیه بدون تبیین ( Brute Fact ) هستند ولی با توجه به منحصر به فرد بودن رادیکال ویژگیهای ذهنی چنین نگاهی نزد طبیعت‌گرا یک مصادره به مطلوب است.

🔅طبیعت‌گرایی متکی بر ایده بستار فیزیکی و اپی‌فنومن دانستن حالات ذهنی است که بر اساس ان حالات ذهنی نمی تواند بر حالات بدنی اثر علّی داشته باشد. اما از دید مورلند اپی‌فنومنالیسم کاذب است و اثر علّی حالات ذهنی بر حالات بدنی امکان ناپذیر است.

🔅تبیین فرگشتی برای توضیح چگونگی ایحاد آگاهی ناکافی است.

🔅استفاده از برچسب نوظهور (  emergence ) ناکافی است. مورلند به بیان J.L. Mackie درباره امور اخلاقی و هنجاری اشاره می‌کند که چگونه نمی‌توان امور اخلاقی و هنجاری را بدون توسط به مفهوم خدا با ایده امرجنس تبیین کرد. از نظر مورلند آگاهی نیز چنین است و تلاش برای حل مشکل با کمک برچسب امرجنس در واقع مصادره به مطلوب است.

@ReligionandScience2021

🔻حلقه دوستداران حقیقت برگزار میکند🔻

#دورهمی_خداباوران_شماره_۲۲

بستار فیزیکی و استدلال به سود طبیعت گرایی؛ بررسی انتقادی

با حضور دکتر نیما نریمانی
دکتری فلسفه دین

۴ اسفند ماه ۱۴۰۱
پنج شنبه شب
ساعت ۹
به وقت ایران

لینک شرکت در جلسه کلاب هاوس :

https://www.clubhouse.com/join/%D8%AD%D9%84%D9%82%D9%87-%D8%AF%D9%88%D8%B3%D8%AA%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AD%D9%82%DB%8C%D9%82%D8%AA/SzPELirZ/MEzBo9Oy?utm_medium=ch_invite&utm_campaign=zCCLguCxw_JUh1y5RjZrSQ-598317

لینک کانال تلگرام :

@The_circle_of_truth_lovers

مقاله بستار فیزیکی و استدلال به سود طبیعت‌گرایی، بررسی انتقادی
نویسنده نیما نریمانی

@ReligionandScience2021
@The_circle_of_truth_lovers

بستار فیزیکی و استدلال به سود طبیعت‌گرایی؛ بررسی انتقادی


نویسنده
نیما نریمانی  
دکتری فلسفه دین، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

 10.22091/JPTR.2021.7177.2580
چکیده
فیلسوفان طبیعت‌گرای برجسته‌ای همچون دیوید آرمسترانگ، دیوید پاپینیو و جیگوان کیم گفته‌اند بهترین استدلال به سود طبیعت‌گرایی مبتنی بر بستار علّی/فیزیکی جهان است. استدلال چنین است: در گام نخست، بستار فیزیکی چنین می‌گوید که هیچ امر غیرمادی که تأثیر علّی بر امور مادی داشته باشد وجود ندارد. در گام دوم، با تکیه بر تیغ اُکام یا اصل الیتیک چنین بیان می‌شود که امری که تأثیری بر جهان طبیعی نداشته باشد زائد و اضافی است و باور به آن معقول نیست (تیغ اُکام) یا آنکه اساساً امری که اثر علّی ندارد نمی‌تواند بهره‌ای از وجود داشته باشد (اصل الیتیک). این‌چنین ایشان به انکار خدا و هر گونه امر فراطبیعی دیگر می‌رسند. در این مقاله نشان می‌دهم که تعهد به بستار فیزیکی صرفاً در تعارض با علیت امور فراطبیعی همچون خدا نیست، بلکه با رکن اساسی سرشت اخلاقی و عقلانی انسان، یعنی علیت ذهنی و ارادی‌اش، نیز در تعارض است. این‌چنین به مسئله بستار فیزیکی و علیت ذهنی در دهه‌های اخیر فلسفه ذهن معاصر می‌پردازم و مهم‌ترین راهکارهای طبیعت‌باورانه مطرح‌شده برای آن را محک می‌زنم. با بررسی این راهکارها نشان می‌دهم که هیچ یک از آنها در حل مسئله علیت ذهنی و بستار فیزیکی موفق نیستند؛ و بنابراین شخص طبیعت‌گرا بر سر دوراهی دشواری قرار می‌گیرد. او مجبور است یا تعهد به بستار فیزیکی را حفظ کند و از علیت ذهنی دست بردارد یا اینکه از تعهد به بستار فیزیکی دست بردارد و از مهم‌ترین رکن استدلال خویش به سود طبیعت‌گرایی دست بشوید.

@ReligionandScience2021
@The_circle_of_truth_lovers

مقاله موضوع بحث در اتاق کلاب‌هاوس این پنج‌شنبه

https://news.1rj.ru/str/ReligionandScience2021/1308

کلیپ (7) در باره شواهد خداباوری

صوت کلیپ 7 در باره شواهد خداباوری

🔻حلقه دوستداران حقیقت برگزار کرد🔻

#دورهمی_خداباوران_شماره_۲۲

بستار فیزیکی و استدلال به سود طبیعت گرایی؛ بررسی انتقادی

با حضور دکتر نیما نریمانی
دکتری فلسفه دین

۴ اسفند ماه ۱۴۰۱
پنج شنبه شب

لینک کانال تلگرام :
@The_circle_of_truth_lovers



@ReligionandScience2021