شبهه:
دانشمندان به بسیاری از سیستم های خود تنظیم‌گر در هستی هم پی برده اند. الزاما هر تنظیمی تنظیم گر لازم نداره.

پاسخ مبسوط:
این را خیلی استفاده می‌کنند که قبلا به شکل زیر جواب دادیم.
یکی کمی طولانی هست و برای کسی که متوجه بشود خوب هست. ولی قلب استدلال در جواب دوم هست که الان ارائه می‌دهم.

چواب یک برای کسانی که روی فلسفه علمی کار کردند.

در علوم جدید، اصطلاح «سیستم خودتنظیم‌گر» (Self-regulating system) به سامانه‌هایی اطلاق می‌شود که گویا بدون دخالت بیرونی، از درون خود به نظم و تعادل می‌رسند. اما از دیدگاه منطق، نظریهٔ اطلاعات و فلسفهٔ ریاضی، این ادعا دچار تناقض درونی است.

۱. از دیدگاه منطق گودلی

اصل ناتمامیت گودل بیان می‌کند که هیچ دستگاه صوری (Formal System) نمی‌تواند تمام حقیقت‌های مربوط به خودش را از درون خودش اثبات کند.
یعنی هر نظام منطقی یا باید:
الف) ناقص باشد (حقیقت‌هایی درباره‌اش وجود دارد که از درونش قابل بیان نیست)،
یا ب) متناقض شود اگر بخواهد خودش را تماماً توصیف کند.

پس اگر بگوییم «سیستمی خودتنظیم‌گر است»، در حقیقت می‌گوییم سیستمی وجود دارد که از درون خود هم قوانینش را می‌سازد، هم آن‌ها را ارزیابی می‌کند، هم هدف را تعیین می‌کند — که طبق اصل گودل، منطقی ناممکن است.

۲. از دیدگاه نظریهٔ اطلاعات

در نظریهٔ اطلاعات، هر نظم و کاهش آنتروپی در یک سیستم، مستلزم ورود اطلاعات از بیرون است.
هیچ سامانه‌ای نمی‌تواند اطلاعات لازم برای اصلاح و تنظیم خود را از درون خود تولید کند، چون برای تشخیص خطا باید مرجع مقایسه‌ای داشته باشد (که خود بخشی از سیستم نیست).

به بیان ساده‌تر:
سیستمی نمی‌تواند خود را از «بی‌نظمی» به «نظم» برساند مگر آنکه الگویی بیرونی برای نظم داشته باشد.
در غیر این صورت، هر تغییرش صرفاً تصادفی است، نه تنظیمی.

۳. از دیدگاه فلسفهٔ علم

حتی در فیزیک و زیست‌شناسی، هر «سیستم به ظاهر خودتنظیم‌گر» (مثل تعادل دما در بدن، یا تعادل بوم‌شناختی) در واقع در چارچوب قوانینی کار می‌کند که از بیرون سیستم تعریف شده‌اند — مثلاً قانون بقای انرژی، بازخورد منفی، یا قوانین شیمیایی حاکم بر واکنش‌ها.
یعنی خود تنظیم‌گری فقط در ظاهر است؛ در عمق، تابع قوانینی پیشینی و دقیق است که خود سیستم آن‌ها را نساخته.

نتیجه

هیچ سامانه‌ای نمی‌تواند هم «قانون‌گذار»، هم «اجراکننده»، و هم «ناظر» خود باشد.
هر نظم حقیقی باید به مرجعی برتر از خود وابسته باشد — به الگویی که آن را تعریف و نگهداری می‌کند.

در این معنا، نظم جهان نیز نمی‌تواند از «درون خودش» برخیزد؛
بلکه نیازمند ناظمی آگاه و فراتر از خود طبیعت است — همان که در سنت الهی، «خالق و ربّ» خوانده می‌شود.

جواب دوم  که قلب استدلال هست لذا تا از تصادف حرف زدند نباید ولشان کرد


نظم، تصادف و اصل Plausibility by Paradox

در بررسی منشأ نظم در جهان، دو احتمال منطقی بیشتر وجود ندارد:
۱. یا نظم موجود حاصل تصادف است،
۲. یا ناشی از یک تنظیم‌گر آگاه (Intelligent Regulator).

حال، اگر فرض تصادف را بررسی کنیم، از دیدگاه ریاضی «تصادف» (Randomness) خود مفهومی تعریف‌شده و قابل اندازه‌گیری است.
بر پایهٔ اصل بورل (Borel’s Law of Probability)، هر رویدادی که احتمال وقوع آن از 1 تقسیم بر 10 به توان 50 کمتر-مساوی باشد، در جهان فیزیکی عملاً غیرممکن تلقی می‌شود.

اما محاسبات مربوط به نظم کیهانی، هماهنگی نیروهای بنیادی و ثابت‌های فیزیکی نشان می‌دهد که احتمال پیدایش چنین نظمی بر اثر تصادف، بسیار پایین‌تر از این حد است — یعنی در محدودهٔ غیرقابل‌باور ریاضی.

در اینجا از اصل Plausibility by Paradox استفاده می‌شود:
اگر فرضی هرچند ساده (مثل تصادف محض) منجر به پارادوکس‌ها و نامعقولیت‌های بیشتر شود، و فرضی دیگر (مثل وجود تنظیم‌گر) بتواند همان داده‌ها را با تضاد کمتر و انسجام منطقی بیشتر توضیح دهد،
آنگاه فرض دوم به‌طور عقلانی باورپذیرتر (more plausible) است، حتی اگر اثبات تجربی مستقیمی نداشته باشد.

بنابراین، بر اساس این منطق:

> یا باید به نظمی «بی‌قانون» اما با احتمال ریاضی صفر باور داشته باشیم،
یا به تنظیم‌گری هوشمند که وجودش، هم ریاضیات را حفظ می‌کند و هم از پارادوکس می‌کاهد.

به تعبیر دیگر، پذیرش تنظیم‌گر آگاه، نه از سر ایمان کور، بلکه از سر انسجام منطقی و ریاضی است.
👤Dr Rahman Hosseinzade


🆔@ReligionandScience2021

🔸انجمن علمی علوم انسانی با همکاری انجمن علمی علوم ریاضی برگزار می‌کند:

🟢سلسه نشست های "ماه پارادوکس"

در این نشست ها قصد داریم ماهیت پارادوکس را در رشته های مختلف بررسی کنیم... چه می شود که پارادوکسی رخ می دهد؟ مشکل از کجاست؟ وقتی به پارادوکس برخوردیم باید چه کار کنیم؟....

جلسه اول: «پارادوکس در ریاضیات»

👤 ارائه‌دهنده: دکتر پیام سراجی
دکتری تخصصی ریاضی محض
گرایش منطق ریاضی و نظریه ی محاسبه

🗓 زمان: یکشنبه ۱۸ آبان، ساعت ۱۷:۰۰
📍مکان: سالن خوارزمی، دانشکده ریاضی

🔻حضور برای تمامی علاقه‌مندان آزاد است.
اطلاعیه ی نشست های بعدی متعاقبا اعلام خواهد شد...

🔹کانال تلگرام انجمن علمی علوم انسانی
@Humanities_Association_IUT
🔹 کانال تلگرام انجمن علمی علوم ریاضی
@math_SC

🔺چالش‌هائی بر فیزیکالیسم تقلیلی و اینهَمانی ذهن‌بدن؛ آیا اگر مغز نصف شود آگاهی نیز نصف می‌شود؟🔺

📙 مطالعه "مغز جدا شده" و چالش در فهم هوشیاری یکپارچه
Part 6:

🔷 مقدمه و زمینه تاریخی: 

▫️مطالعه پینتو و همکاران (2017) با عنوان "Split brain: divided perception but undivided consciousness" در ژورنال معتبر Brain منتشر شد و یکی از چالش‌برانگیزترین یافته‌های علوم‌اعصاب‌شناختی را مطرح کرد. این پژوهش به بررسی این پرسش اساسی پرداخت که آیا عمل قطع کامل جسم پینه‌ای (corpus callosotomy) — که درمانی برای صرع مقاوم به دارو است — منجر به ایجاد دو هوشیاری مستقل در نیمکره‌های چپ و راست مغز می‌شود یا خیر.
▫️تا پیش از این مطالعه، دیدگاه کلاسیک مبتنی بر کارهای #اسپری (۱۹۶۰) و #گازانیگا حاکم بود. بر اساس این دیدگاه، بیماران اسپلیت برین قادر نیستند به محرک‌های ارسال‌شده به میدان بینایی چپ (پردازش در نیمکره راست) با دست راست یا پاسخ کلامی (کنترل‌شده توسط نیمکره چپ) واکنش نشان دهند. این ناتوانی دلیلی بر وجود دو عامل هوشیار مستقل در یک مغز تلقی می‌شد.

🔷 نتیجه‌گیری: 

مطالعه پینتو (۲۰۱۷) با به‌چالش‌کشیدن دیدگاه پنجاه‌ساله دوگانگی هوشیاری، انقلابی در درک ما از مغز جدا شده ایجاد کرد. اگرچه ادراک بینایی در این بیماران تقسیم‌شده باقی می‌ماند، اما هوشیاری آن‌ها تک‌پارچه است. این یافته‌ها نیازمند بازنگری در کتاب‌های درسی علوم اعصاب و مدل‌های فلسفه ذهن است. پژوهش‌های آینده با بررسی بیماران بیشتر و با استفاده از تکنیک‌های تصویربرداری کارکردی، می‌توانند مکانیسم‌های عصبی هوشیاری یکپارچه را روشن‌تر کنند.

#نقد_تقلیل_آگاهی
➖➖➖➖
🆔 @mowazi_mag | مسیرهای‌موازی‌پیرامون‌ما
وبسایت | اینستاگرام | پادکست

مطالعه کامل خلاصه این مقاله در تلگراف👇

🔻راهنمای کانال:

همانطور که پیگیر مطالب کانال مجله موازی هستید متوجه پست های سریالی ما درباره نقد به تقلیل آگاهی و تبیین های فیزیکالیستی از آگاهی و ذهن شده‌اید.

🔸 تا زمان تکمیل این سری محتوا و آماده شدن تابلوی محتواییِ آن، می‌توانید با هشتگ #نقد_تقلیل_آگاهی مطالب مربوطه را جستجو بکنید.

🔶 نقد و بررسی کتاب انسان خردمند

🔹در این مقاله به سراغ نقد و بررسی کتاب انسان خردمند نوشته یووال نوح هراری، که کتابی جذاب و پرطرفدار در سراسر دنیاست، رفته ایم. هراری علی رغم سیر داستانگ‌ونه و جذاب متنش اشتباهات اساسی‌ای در روایت خود از تاریخِ گونۀ هوموساپینس (گونۀ انسان امروزی) مرتکب می شود که به برخی از آنها پرداخته‌ایم.

🔗 برای مطالعه این مقاله به وبسایت موازی مراجعه کنید.

#مقاله #نقد_کتاب #انسان

➖➖➖➖
🆔 @mowazi_mag | مسیرهای‌موازی‌پیرامون‌ما
وبسایت | اینستاگرام | پادکست

یک معمای بزرگ وجود دارد و آن آگاهی است و ما هیچ ایده ای نداریم که چطور کار می‌کند. ممکن است چیزهای بسیار بیشتری در جهان وجود داشته باشد که ما بتوانیم در این رابطه تصور کنیم. آگاهی ممکن است نقشی بنیادین در جهان داشته باشد که ما هنوز آن را تصور نکرده‌ایم. من آماده ام که همه انواع عقاید دیوانه‌وار را بپذیرم.

Alexander Vilenkin | فیزیکدان و کیهان‌شناس
#نقل_قول #آگاهی
➖➖➖➖
🆔 @mowazi_mag | مسیرهای‌موازی‌پیرامون‌ما
وبسایت | اینستاگرام | پادکست

#مقاله
📚Title:
Consequences of Undecidability in Physics on the Theory of Everything


👤Authors:
Mir Faizal, Lawrence M. Krauss, Arshid Shabir, Francesco Marino6


🗓Journal & Published:
Journal of Holography Applications in Physics
Volume 5, Issue 2, Spring 2025, 10–21


📘DOI:
https://doi.org/10.22128/jhap.2025.1024.1118

اچ‌ایندکس مجله: 9 (سایمگوجی‌آر)
رنک مجله: Q2

#گودل #جهان_هولوگرافیک #مکانیک_کوانتومی #فیزیک
➖➖➖➖
🆔 @mowazi_mag | مسیرهای‌موازی‌پیرامون‌ما
وبسایت | اینستاگرام | پادکست

#خلاصه_صوتی #با_هوش_مصنوعی

🔰 "پیامدهای تصمیم‌ناپذیری در فیزیک بر نظریه همه چیز"

دانشمندان در این مقاله استدلال میکنند که چرا ما در یک "جهان شبیه‌سازی" شده زندگی نمی‌کنیم.

📚ارجاعات:
مدل ORCH-OR

#گودل #جهان_هولوگرافیک #مکانیک_کوانتومی #فیزیک
➖➖➖➖
🆔 @mowazi_mag | مسیرهای‌موازی‌پیرامون‌ما
وبسایت | اینستاگرام | پادکست

🔍 ویدئوی تکامل انسان و راز نهفته در DNA ما

✅ توضیحات بیشتر
✅ دانلود مقاله

👇👇👇

لینک مسابقه اینستاگرامی

📣 با پاسخ صحیح به استوری‌های امروز اینستاگرام موازی، دوره‌‌ی آموزشی و کتاب هدیه بگیرید.

#ویدئو #تکامل_انسان #مسابقه
➖➖➖➖
🆔 @mowazi_mag | مسیرهای‌موازی‌پیرامون‌ما
وبسایت | اینستاگرام | پادکست

📚Title:
What is consciousness‏?

👤Authors:
Christof Koch‏.

🗓Journal & Published:
Nature 557 (7704), S8-S12, 2018‏.

📘DOI:
https://doi.org/10.1038/d41586-018-05097-x

🌐 Link:
https://www.nature.com/articles/d41586-018-05097-x

سایتیشن فعلی: 276 (گوگل اسکالر)
اچ‌ایندکس مجله: 1442 (سایمگوجی‌آر)
رتبه مجله: Q1

➖➖➖➖
🆔 @mowazi_mag | مسیرهای‌موازی‌پیرامون‌ما
وبسایت | اینستاگرام | پادکست

🔺چالش‌هایی بر فیزیکالیسم تقلیلی و اینهَمانی🔺
Part 7:

📌"آگاهی چیست؟" نوشته کریستوف کوخ (مه ۲۰۱۸، مجله Nature)

در این مقاله، پروفسور کریستوف کوخ (عصب‌شناس‌محاسباتی و نوروفیزیولوژیست برجسته، مدیر مؤسسه‌ی تحقیقات مغز آلن در سیاتل واشنگتن) به بررسی معمای قدیمی آگاهی (Consciousness) از دیدگاه علمی می‌پردازد.

کخ استدلال می‌کند هوشیاری یک پدیده واقعی و اساسی است که علم با تمرکز بر همبسته‌های عصبی در قشر خلفی مغز و نظریه‌هایی مانند IIT در حال نزدیک شدن به رمزگشایی آن است، هرچند این سفر علمی هنوز در ابتدای راه قرار دارد.

#نقد_تقلیل_آگاهی #کریستوف_کوخ
➖➖➖➖
🆔 @mowazi_mag | مسیرهای‌موازی‌پیرامون‌ما
وبسایت | اینستاگرام | پادکست

مطالعه کامل خلاصه این مقاله در تلگراف👇

📚Title:
Brain of a white-collar worker.

👤Authors:
Lionel Feuillet, Henry Dufour, Jean Pelletier.

🗓Journal & Published:
The Lancet 370 (9583), 262, 2007‏.


📘Link:
https://www.thelancet.com/journals/lancet/article/PIIS0140-6736(07)61127-1/fulltext?cc=y%3D

سایتیشن فعلی: 237 (گوگل اسکالر)
اچ‌ایندکس مجله: 936 (سایمگوجی‌آر)
رنک: Q1

➖➖➖➖
🆔 @mowazi_mag | مسیرهای‌موازی‌پیرامون‌ما
وبسایت | اینستاگرام | پادکست

🔺چالش‌هائی بر اینهَمانی ذهن‌بدن یا فیزیکالیسم تقلیلی؛ #تحقق‌پذیری_چندگانه و شواهد بالینی-تجربی مرتبط🔺
Part 8:

📌 ۱. یافته‌های کلیدی مقاله‌ی (Feuillet et al., 2007) شامل موارد زیر می‌باشد:
مردی ۴۴ ساله با از دست دادن ۵۰-۷۵% بافت مغزی (جایگزین‌شده با مایع) به دلیل هیدروسفالی مادرزادی، همچنان آگاهی پدیداری خود را حفظ کرده است و: 
- ضریب هوشی (IQ) مرز نرمال (۷۵)،
- توانایی صحبت کردن، درک زبان، تشکیل خانواده، و اشتغال به کار ساده اداری. 
▪️ نتیجه پزشکی: مغز انعطاف‌پذیری خارق‌العاده‌ای دارد و می‌تواند عملکردهای حیاتی را در ساختارهای فیزیکی متفاوت حفظ کند.

📌 ۲. چالشی برای فیزیکالیسم تقلیلی (ذهن=مغز):
▪️فیزیکالیسم تقلیلی ادعا می‌کند: هر حالت ذهنی (مثل درک زبان) ضرورتاً معادل یک حالت مغزی خاص است.
▪️این مورد بالینی ادعای مذکور را با چالش مواجه می‌کند:
عملکردهای ذهنی پیچیده (زبان، هوشیاری، زندگی اجتماعی) در دو ساختار فیزیکی کاملاً متفاوت تحقق یافته‌اند:
الف) مغز سالم (ساختار نرمال)،
ب) مغز بیمار (ساختار تخریب‌شده با سازمان‌دهی مجدد).
از دو مورد بالا عدم امکان تقلیل ذهن به یک الگوی فیزیکی واحد نتیجه می‌شود.

📌 ۳. شاهد تجربی برای "تحقق‌پذیری چندگانه" (Multiple Realizability):
▪️اصل فلسفی تحقق‌پذیری چندگانه (MR): یک حالت ذهنی می‌تواند توسط پایه‌های فیزیکی متفاوت محقق شود.
▪️این بیمار شاهدی عینی برای MR است:
ذهنیت انسانی (حتی با محدودیت‌ها) در ساختار مغزی غیراستاندارد تحقق یافته است؛ بنابراین احتمالاً کارکردهای ذهنی (Function) بر ساختار فیزیکی خاص (Structure) اولویت دارند.

📌 ۴. پیامد فلسفی: 
این کیس در مجله‌ی لانست:
▪️فیزیکالیسم تقلیلی (کاهش ذهن به مغز) را تضعیف می‌کند،
▪️ کارکردگرایی «Functionalism» (تأکید بر نقش علّی حالت‌های ذهنی) را به عنوان رویکرد بعدی فیزیکالیستی‌ای که بایستی مورد بررسی قرار گیرد، به میدان فرامی‌خواند،
▪️ نشان می‌دهد که انعطاف‌پذیری عصبی = تحقق‌پذیری چندگانه در عمل.

📌 جمع‌بندی:
حفظ هوشیاری و شناخت در مغزی با ۷۵% بافت تخریب‌شده، شاهدی تجربی است که یک حالت ذهنی می‌تواند در ساختارهای فیزیکی متفاوت محقق شود (تحقق‌پذیری چندگانه در فلسفه ذهن). این شواهد میتوانند ادعای فیزیکالیسم تقلیلی مبنی بر "اینهمانی ذهن و مغز" را تضعیف و حتی رد بکنند.

#نقد_تقلیل_آگاهی #فلسفه_ذهن
➖➖➖➖
🆔 @mowazi_mag | مسیرهای‌موازی‌پیرامون‌ما
وبسایت | اینستاگرام | پادکست

🎵صوت جلسه «درباره لزوم و لوازم بازگشت به فلسفه طبیعی»

🎤سخنران: دکتر نیما نریمانی

۱۴۰۴/۰۸/۲۸

◆ انجمن علمی فلسفه علم شریف

🆔 @ReligionandScience2021

◆«فایل ارائه سخنرانی» درباره لزوم و لوازم بازگشت به فلسفه طبیعی
◆ دکتر نیما نریمانی

◈ چهارشنبه ۲۸ آبان ماه ۱۴۰۴
◆ انجمن علمی فلسفه علم شریف

گروه فلسفه علم دانشگاه صنعتی شریف برگزار می‌کند.

◆ میزگرد «جایگاه فلسفه در زندگی انسانی»

◈ با حضور:
دکتر ابراهیم آزادگان(دانشگاه صنعتی شریف)
دکتر امید کریم‌زاده(دانشگاه شهید بهشتی)و (ipm)

◈ با هدایتگری:
دکتر حامد منوچهری(دانشگاه صنعتی شریف)


◈ زمان: چهارشنبه ۵ آذر ماه ساعت ۱۳:۳۰
◈مکان: دانشگاه صنعتی شریف، گروه فلسفه علم، تالار دکتر گلشنی

⭕️ مهم! مشخصات خود را در این قسمت جهت ورود به دانشگاه وارد کنید.

◆ انجمن علمی فلسفه علم شریف

📢عنوان: درباره لزوم و لوازم بازگشت به فلسفه طبیعی📢

👤سخنران: دکتر نيما نریمانی (فارق التحصیل مهندسی‌مواد و هوافضا صنعتی‌شریف، دکترای فلسفه تحلیلی دانشگاه تهران)

📝 ◈ زمان: چهارشنبه ۲۸ آبان ماه ساعت ۱۳:۳۰
◈مکان: گروه فلسفه علم، تالار دکتر گلشنی


🌐 پژوهشگاه مطالعات بنیادین علم و فناوری دانشگاه شهید بهشتی؛ پژوهشکده‌ی علم و الهیات.
🆔@The_Science_and_Theology_Center

📌خلاصه‌ای کوتاه از سخنرانی دکتر نیما نریمانی با عنوان «دربارهٔ لزوم و لوازم بازگشت به فلسفه طبیعی» که در دانشگاه صنعتی شریف (بخش فلسفه علم) ارائه شده است:

🔶 ۱. مقدمه و طرح مسئله
سخنران بحث را با این ایده آغاز می‌کند که فلسفه در روزگار ما در وضعیتی «شبه‌بحرانی» قرار دارد و از رسالت اصلی خود فاصله گرفته است. هدف اصلی این سخنرانی، آسیب‌شناسی این وضعیت و ارائه راهکاری تحت عنوان «بازگشت به فلسفه طبیعی» است.

🔶 ۲. رسالت اصلی فلسفه
از دیدگاه سخنران، رسالت فلسفه پرداختن به «پرسش‌های اساسی» انسان است؛ پرسش‌هایی درباره سعادت، واقعیت نهایی، اخلاق و معنا. روش فلسفه باید عقلانی و منطقی باشد و از تمام منابع شناخت بهره ببرد، از جمله:
▪️عقل محض (متافیزیک، منطق و ریاضی)
▪️تجربه حسی (علوم تجربی)
▪️تجربه زیسته (فرهنگ و علوم انسانی)
▪️تجربه معنوی (دین و الهیات)

🔶 ۳. آسیب‌شناسی وضعیت کنونی فلسفه
دکتر نریمانی وضعیت فعلی مکاتب فلسفی را نقد می‌کند:
🔸فلسفه‌های اسلامی و قاره‌ای: این مکاتب عمدتاً به دلیل بی‌توجهی یا کم‌توجهی بنیادین به نقش علم تجربی در پاسخ به پرسش‌های اساسی نقد می‌شوند.
🔸 فلسفه تحلیلی: تمرکز اصلی نقد بر فلسفه تحلیلی است. اگرچه این مکتب ظرفیت پرداختن به رسالت فلسفه را دارد، اما در عمل به دو دلیل عمده از آن دور شده است:
▫️طبیعت‌گرایی (Naturalism): تبدیل شدن طبیعت‌گرایی به یک ایدئولوژی و پیش‌فرض جزمی در فلسفه تحلیلی.
▫️گسستگی (Fragmentation): تخصصی شدن بیش‌ازحد و جدا افتادن شاخه‌های فلسفه از یکدیگر.


🔸 نقد تخصصی‌شدن (تکه‌تکه شدن دانش)
سخنرانی به «بربریت تخصص‌گرایی» اشاره می‌کند. در حالی که در یونان باستان دانش یکپارچه بود، امروزه فلسفه مانند علوم تجربی دچار تخصص‌گرایی افراطی شده است. فیلسوفان امروزی به جای ساختن بناهای عظیم فکری، به «کارگران زیردست» (Under-labourer) تبدیل شده‌اند که تنها وظیفه‌شان پاک کردن زباله‌ها از مسیر شناخت است. این وضعیت باعث شده فلسفه از تاریخ خود جدا شده و فیلسوفان نتوانند با یکدیگر گفتگو کنند.

🔸 نقد علم‌زدگی (Scientism)
سخنران به دیدگاهی حمله می‌کند که معتقد است «فلسفه مرده است» (نقل قول از استیون هاوکینگ) و علم مشعل‌دار کشف حقیقت است. او استدلال می‌کند که پیشرفت‌های مادی علم لزوماً به معنای پاسخگویی به تمام نیازهای بشری نیست و امیدهای بشر به صلح و امنیت که علم مدرن وعده داده بود، برآورده نشده است.

🔶 ۴. راه حل: بازگشت به فلسفه طبیعی
دکتر نریمانی راه برون‌رفت از این بحران را احیای «فلسفه طبیعی» می‌داند. ویژگی‌های فلسفه طبیعی پیشنهادی عبارتند از:
◾️حلقه وصل: فلسفه طبیعی به عنوان حلقه وصلی میان قلمرو طبیعی و متافیزیکی عمل می‌کند.
◾️جامعیت: از پرداختن به پرسش‌های اساسی شانه خالی نمی‌کند.
◾️توجه به علم بدون علم‌زدگی: به منابع مختلف شناخت (به‌ویژه علم) توجه دارد، اما دچار آفت طبیعت‌گرایی (که همه چیز را به فیزیک تقلیل می‌دهد) نمی‌شود.
◾️پیوند میان «است» و «باید»: تلاش می‌کند میان واقعیت‌های هستی‌شناختی و ارزش‌های اخلاقی پیوند برقرار کند.

📌در نهایت، هدف این است که فلسفه دوباره بتواند مانند دوران افلاطون، نگاهی جامع و میان‌رشته‌ای «Interdisciplinary» به تمام حوزه‌ها (متافیزیک، هنر، سیاست، علم و ...) داشته باشد و صرفاً به تحلیل‌های زبانی یا علمی محدود نشود.

🌐 پژوهشگاه مطالعات بنیادین علم و فناوری دانشگاه شهید بهشتی؛ پژوهشکده‌ی علم و الهیات.
🆔@The_Science_and_Theology_Center