فلسفه علم و تکنولوژی – Telegram
فلسفه علم و تکنولوژی
316 subscribers
232 photos
4 videos
23 files
194 links
اخبار، رویدادها، و دیدگاه‌هایی در فلسفه، اخلاق، و تاریخ علم و تکنولوژی در ایران و جهان
Download Telegram
برنامه مدرسه تابستانی "الاهیات و نظریه تکامل"
گروه کلام موسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران
لینک ثبت نام
@STS_Iran
در آستانهء شروع مدرسهء تابستانی "نسبی انگاری و منتقدانش" کتاب هایی را در این باب معرفی می کنیم.
این کتاب درآمدی است به طیف گوناگون مباحث فلسفی در نسبی‌انگاری، که از حیث جامعیت مثال‌زدنی است. باغرامیان با تاریخچه‌ای از نسبی‌انگاری در سنت فلسفی آغاز می‌کند و توضیح می‌دهد چطور، بواسطۀ مطالعات مردم‌شناسانه، دامنۀ نسبی‌انگاری فرهنگی به دیگر حوزه‌های انسانی از جمله معرفت و اخلاق کشیده شده‌است. او در فصل‌های جداگانه‌ای به نسبی‌انگاری در حوزۀ منطق و نیز عقلانیت می‌پردازد، نسخۀ معرفتی و مفهومی را شرح می‌دهد، و نیز نسبی‌انگاری در مسالۀ تفسیر و نسبی‌انگاری اخلاقی را به بحث می‌گذارد. دست آخر، و در کشاکش میان نسبی‌انگاری و مطلق‌انگاری، راه سومی را تحت عنوان کثرت‌گرایی مفهومی باز می‌کند و می‌کوشد به چالش های فراروی آن پاسخ دهد.
@STS_Iran
رم هره و مایکل کراوس در این اثر مشترک زمین بازی نسبی‌انگاری را ترسیم می‌کنند و می‌کوشند نشان دهند هر یک از نسخه‌های نسبی‌انگاری کدام تلقی از مطلق‌انگاری را به چالش می‌کشد.
@STS_Iran
این کتاب مروری است بر مسایل نسبی‌انگاری، که کرک آن را در تقابل با واقع‌انگاری قرار می‌دهد، و نسخه‌هایی از آن را که در ایده‌های ویتگنشتاین، کواین و رورتی ریشه دارد شرح می‌دهد. نخست نسخه‌های ساده‌تر را نقد می‌کند و سپس با نسخه‌های پیچیده‌تر نسبی‌انگاری درگیر می‌شود. دست آخر نیز از قسمی واقع‌انگاری قوی سخن می‌گوید و به نفع سازگاری آن استدلال می‌کند.
@STS_Iran
این کتاب مجموعه‌ای‌ است از بیست و یک مقالۀ تاثیرگذار در موضوع نسبی‌انگاری، که از نوشته های مردم شناسانی همچون کلیفورد گریتز تا فیلسوفانی چون نلسون گودمن و گیلبرت هارمن را شامل می‌شود.
@STS_Iran
این کتاب نیز به شرح و بسط اقسام نسبی‌انگاری اختصاص دارد. از نسبی‌انگاری در خصوص صدق و منطق گرفته تا نسبی‌انگاری هستی‌شناختی، معرفت‌شناختی و نسبی‌انگاری در باب عقلانیت. در هر سرفصل، اوگرادی عموما نخست موضع نسبی‌گرا را روشن می‌کند و تفاوت‌های آن را با مواضع شکاکانه یا کثرت‌گرایانه برجسته می‌کند، و سپس به نقدهای وارد شده از جبهۀ مخالف می‌پردازد. در فصل آخر نیز ارزیابی از نسبی‌انگاری عرضه کرده و در دفاع از نسخۀ معتدلی از آن استدلال می‌کند.
@STS_Iran
این کتابی است یکسره در نقد نسبی‌انگاری. استراتژی هریس به طور کلی آن است که ناسازگاری‌های منطوی در نسخه‌های متعدد نسبی‌انگاری را آشکار کند و نشان دهد نسبی‌انگاری، چنانچه جدی گرفته شود، خودابطالگر است. او تکنیک‌های نسبی‌انگاری را علیه خودش استفاده می‌کند. مثلا نشان می‌هد کواین، در حمله‌اش به تمایز تحلیل-ترکیبی، به صدق‌های تحلیلی متوسل می‌شود. یا رورتی گریزی از فرض گرفتن اصول معرفت‌شناختی مورد حمله اش ندارد، یا اینکه شرح کوهن از پارادایم‌‌ها اگر خودابطالگر نباشد لاجرم نامفهوم است.
@STS_Iran
این کتاب حجیم نیز مجموعه ای است از مقالات کلاسیک در باب اصناف گوناگون نسبی انگاری، از تاریخچۀ آن گرفته تا نسبی انگاری در باب صدق، اخلاق، عقلانیت، و نسبی انگاری فرهنگی.
@STS_Iran
این کتابی است در موضوع فلسفۀ زبان، اما در عین حال می‌توان شرحی از مسایل عمومی نسبی‌انگاری وجودشناختی را در آن مشاهده کرد بویژه از حیث رابطه‌ای که میان این موضع و مناقشۀ واقع‌گرایی-ناواقع‌گرایی برقرار است
@STS_Iran
از جمله مباحثی که در این کتاب طرح شده مسالۀ معنا و مکانیزم‌های زبانی تعیین مرجع است که مردم‌شناس خیالی کواین با آنها درگیر می‌شود. او در این کتاب تز ترجمۀ رادیکال و عدم تعین ترجمه را بسط می‌دهد و راه را برای نسبی‌انگاری وجودشناختی اش هموار می‌کند.
@STS_Iran
از مقالۀ «در باب آنچه هست» که بگذریم این مجموعه مهمترین نوشته های کواین در نسبی‌انگاری وجودشناختی را گرد هم آورده است. در مقالۀ دوم این کتاب یعنی «نسبی‌انگاری وجودشناختی» کواین مدعی می‌شود پرسش از وجود چیزها در جهان هیچ پاسخ مطلقی ندارد. آنچه می توان از آن پرسید تنها تعهدات وجودشناختی یک نظریه است. یعنی تنها می‌توان پرسید وجود چه انواعی از اشیا یک نظریه را ابطال می‌کند. در مقالۀ پنجم، یعنی «انواع طبیعی»، نیز با عینیت انواع طبیعی وداع کرده و آنها را قایم به دستگاه شناختی ما می‌سازد.
@STS_Iran
دامنۀ موضوعاتی که پاتنم در این مجموعه مقاله بدانها پرداخته فراتر از وجود شناسی است، اما آنچه از این حیث آن را برجسته ساخته حملات سهمگین او به «واقع‌گرایی متافیزیکی» یا «واقع‌گرایی بیرونی» است. حملاتی که می‌کوشد خواننده را مجاب به پذیر موضع بدیل، یعنی «واقع‌گرایی درونی» کند، موضعی که از آن به قسمی نسبی‌انگاری وجودشناختی تعبیر می‌شود.
@STS_Iran
این کتاب بسط بیشتر موضع پاتنم است، در تقابل با مواضع بدیلش، یعنی واقع‌گرایی متافیزیکی و نسبی‌انگاری فرهنگی. ضمن اینکه ریشه‌های این موضع را در نوشته‌های فیلسوفان دیگری همچون کانت و هوسرل، برجسته می‌کند. بخش قابل توجهی از کتاب نیز به حوزۀ اخلاق و دفاع از عینی‌گرایی اخلاقی اختصاص دارد.
@STS_Iran
این کتاب گرچه متمرکز بر شکل‌گیری واقعیت اجتماعی است، اما مهمترین نقدهای وارد بر نسبی‌انگاری مفهومی را می توان در آن یافت. در این اثر سرل قویا به نفع واقعیت بیرونی و نظریۀ مطابقتی صدق استدلال می‌کند، و در عین حال نشان می‌دهد واقعیت اجتماعی چگونه بر پایۀ این واقعیت بیرونی و بواسطۀ توافق اجتماعی ساخته می شود. ترجمۀ فارسی این کتاب نیز به قلم میثم محمدامینی و توسط نشر نو منتشر شده‌ است.
@STS_Iran
این کتاب نیز حاوی نقد جانانه‌ای بر نسبی‌انگاری مفهومی است. از نظر دویت در هیچ یک از حوزه‌های فلسفی، اعم از از معرفت‌ شناسی، وجودشناسی و معنی‌شناسی، ایده ای پایه‌ای تر از واقع‌گرایی وجود ندارد و بنابراین وابسته کردن واقع‌گرایی به صدق، مفهوم یا معرفت اصولا نارواست.
@STS_Iran
کنفرانس «کیهان‌شناسی و هیئت‌نگاری در تمدن اسلامی»
سوم شهریور ماه 1398
پژوهشکدۀ تاریخ علم دانشگاه تهران

سخنرانان:
«تصحیح برهان الشکل الرابع من تاسعة الـمجسطی»
مریم زمانی (کارشناس ارشد تاریخ علم)

فاطمه سوادی (دانش‌آموخته دکتری مطالعات اسلامی، دانشگاه مک‌گیل کانادا)

حسن امینی، عضو هیأت علمی پژوهشکده تاریخ علم

«آثار متقدم هیئت: مقایسۀ ساختار آثار متقدم با آثار کلاسیک هیئت»
حنیف قلندری (عضو هیأت علمی پژوهشکده تاریخ علم)

«السفیر فی الهیئةِ غیاث الدین منصور دشتکی: خلاصه‌ای از هیئت بطلمیوسی و اشکالات آن در عهد صفوی»
فاطمه کیقبادی (کارشناس ارشد تاریخ علم)

تجربۀ تصحیح انتقادی مفصل‌ترین کتاب هیئت به زبان فارسی در تمدن اسلامی: اختیارات مظفری ِقطب الدین شیرازی
امیر محمد گمینی (عضو هیأت علمی پژوهشکده تاریخ علم)

«تیمائوس افلاطون: تلاش برای توصیف دنیای محسوس با استفاده از ریاضیات»
ایرج نیک‌سرشت (عضو هیأت علمی پژوهشکده تاریخ علم):

«سوگیری خورشید مرکزی در نجوم بطلمیوسی»
سجاد نیک‌فهم خوب‌روان (دانشگاه مک‌گیل کانادا)

«مدل عرض دایرة‌البروجی سیارات در مجسطی و زیج الغ‌بیگ»
مصطفی یاوری (کارشناس ارشد تاریخ علم)
Forwarded from نشر کرگدن
کتاب‌های نشر کرگدن در اپلیکیشن طاقچه:

گفت‌و‌گویی دربارۀ نسبی‌انگاری، مطلق‌انگاری و ورای آنها: چهار روز در هند
نویسنده: مایکل کراوس
مترجم: حسن اميرى‌آرا
12000 تومان
https://t.ly/OA8Z7
👆👆👆👆👆
@kargadanpub
🔶 مسائل اخلاقی علم در ایران: (1) «نویسنده‌نما» و شرکاء، و سایر وابستگان!

کانال فلسفه علم و تکنولوژی

افرادی که به عنوان نویسندگان یک مقاله‌ی پژوهشی معرفی می‌شوند، به لحاظ اخلاقی باید در پژوهشِ منتهی به آن مقاله به اندازه‌ی کافی مشارکت کرده باشند. به این ترتیب، کسی که صرفاً نسخه‌ی نهاییِ یک مقاله را تایپ کرده است، یا کسی که صرفاً پژوهش در موضوعی را به نویسندگان مقاله پیشنهاد کرده است، یا کسی که صرفاً در تأمین هزینه‌های پژوهش، آن فرد یا افراد را یاری کرده است، به لحاظ اخلاقی نباید به عنوان یکی از نویسندگان آن مقاله معرفی شود. اما متأسفانه در برخی از مقالات، فرد یا افرادی در زمره‌ی نویسندگان مقاله معرفی می‌شوند که عملاً نقش مهمی در پژوهشِ مربوط به آن مقاله نداشته‌اند، و قرار گرفتن نام آن‌ها در میان نویسندگان دلایل دیگری دارد. این نوع از نویسنده شدن، «نویسندگی هدیه‌ای» (gift authorship) نامیده شده است، و فرد مذکور را گاه نویسنده‌ی نامشارکت‌کننده (noncontributing)، و گاه نویسنده‌ی نامسئول (irresponsible)، و در صورتی‌که فرد شناخته‌شده یا ذی‌نفوذی باشد، نویسنده‌ی افتخاری (honorary) نامیده‌اند. برای سهولت، چنین افرادی را «نویسنده‌نما» می‌خوانیم، با این توضیح که هرچند اصطلاحاتی که در زبان فارسی با پسوند «نما» ساخته شده‌اند عمدتاً بی‌مسما و نامناسب بوده‌اند، می‌توان گفت کمتر واژه‌ای می‌تواند به اندازه‌ی «نویسنده‌نما» گویای منظوری باشد که از این واژه مورد نظر است. واضح است که نویسنده‌نما بودن همواره نسبت به یک اثر علمی (به طور خاص، یک مقاله) معنی پیدا می‌کند، نه به طور مطلق.

نویسنده‌نماها انواع مختلفی دارند. برخی از آن‌ها در یک «معامله‌ی» دوجانبه (reciprocal) نویسنده‌نما می‌شوند؛ یعنی یکی از نویسندگان مقاله‌ای (معمولاً نویسنده‌ی اول یا نویسنده‌ی مسئول) فرد مذکور را در مقاله‌اش نویسنده‌نما می‌کند، تا در آینده، نویسنده‌نمای مذکور به طور متقابل این کار او را جبران کند. گاهی نیز نویسنده‌نما فردی بوده است که در جهت تأمین امکانات مالی یا آزمایشگاهیِ پژوهش تسهیلاتی را فراهم کرده است، بی‌آن‌که در امر پژوهش دخالتی داشته باشد. ظاهراً قانونی نانوشته وجود دارد که برای تداومِ این مساعدت‌ها باید نام «خیّر» مذکور را (که معمولاً فردی مسئول و ذی‌نفوذ است) نیز در زمره‌ی نویسندگان قرار داد. گاهی نیز نویسنده‌نما یکی از اقوام نزدیکِ نویسنده‌ی اصلی مقاله است، و درج نام او را می‌توان با آن‌چه در ادبیات زیست‌شناسی «انتخاب خویشاوند» (kin selection) خوانده می‌شود توضیح داد.

اغلب نمی‌توان نویسنده‌نما بودنِ فردی را که به عنوان یکی از نویسندگان مقاله‌ای معرفی شده در نگاه نخست تشخیص داد. اما گاهی نیز این امر ممکن است؛ مانند آن موردی که مقاله‌ای از یک پژوهشگر شیمی (که با دانشگاه تربیت مدرس همکاری داشته) منتشر می‌شود، که خودش نویسنده‌ی دوم آن بود، و نویسنده‌ی اول با نام «مهدی موعود عج‌‌الله» مشخص شده بود!

اخیراً یکی از دوستان مقاله‌ای را در یک مجله‌ی تخصصی پزشکی معرفی کرد که درباره‌ی موضوعی تخصصی در حوزه‌ی جراحی بود، و وابستگی سازمانی یکی از نویسندگان مقاله، «دبیرستان علامه حلی» بود. بررسی‌ها نشان داد که این فرد، در زمان انتشارِ این مقاله، دانش‌آموز آن دبیرستان بوده است! با جستجوی اندک، دو مقاله‌ی دیگر (باز در موضوعات تخصصیِ مربوط به جراحی پزشکی) نیز یافت شدند که نام این نوجوان در زمره‌ی نویسندگان آن‌ها قرار داشت، و وابستگی سازمانی او در آن‌ها، دبیرستان دیگری در تهران بود! نویسنده‌ی اول هر سه مقاله، فردی است با نام خانوادگی مشابه با آن نوجوان که عضو هیأت علمی یکی از دانشگاه‌های علوم پزشکی کشور است و می‌توان حدس زد که احتمالاً نوعی وابستگی خویشاوندی میان آن‌ها وجود دارد. بدون آن‌که بخواهیم در مورد نویسنده‌نما بودنِ این نوجوان قضاوت کنیم، توجه نویسندگان این سه مقاله و مقالات مشابه از حیث ترکیب نویسندگان (مخصوصاً در حوزه‌ی علوم پزشکی) را به بخش شرایط نویسندگی مقالات و آثار علمی در «راهنماي كشوري اخلاق در انتشار آثار پژوهشي علوم پزشكي» جلب می‌کنیم: 👇

🆔: @STS_Iran
🔶 مسائل اخلاقی علم در ایران: (1) «نویسنده‌نما» و شرکاء، و سایر وابستگان! (ادامه)

بخش شرایط نویسندگی مقالات و آثار علمی در «راهنماي كشوري اخلاق در انتشار آثار پژوهشي علوم پزشكي»:

ماده ۱-۱: فردی نویسنده یک مقاله محسوب می‌‌شود که چهار شرط زیر را به طور هم‌زمان دارا باشد. [...]:

شرط ۱: فرد باید همکاری مؤثر و قابل‌توجهی در حداقل یکی از زیرمجموعه‌‌های زیر داشته باشد: الف: ارایه ایده پژوهشی یا ب: طراحی مطالعه یا ج: جمع آوری داده‌‌ها یا د: آنالیز و تفسیر داده‌‌ها

شرط ۲: فرد باید در نوشتن نسخه اولیه دست‌نوشته و یا در بازبینی و مرور نقادانه آن همکاری کند، به گونه‌‌ای که متن از لحاظ محتوای علمی دستخوش تغییر و تکامل شود. واضح است افرادی واجد این شرط می‌‌شوند که صلاحیت علمی لازم برای مرور نقادانه را بر اساس تجربه علمی و سابقه تحصیلی یا کاری خود داشته باشند.

شرط ۳: فرد باید نسخه‌‌ی نهایی دست‌نوشته را قبل از انتشار مطالعه و آن را تأیید کرده باشد.

شرط ۴: باید مسئولیت پاسخگویی در مقابل کلیه جنبه‌‌های انجام پژوهش منجر به مقاله [...] را بپذیرد، به گونه‌‌ای که بتواند به کلیه‌‌ی سؤال‌‌های مطرح شده در مورد صحت محتوای پژوهش و نوشتار آن پاسخ دهد. فرد باید یا خود مراحل گوناگون کار را با رعایت استانداردهای علمی، فنی و اخلاقی انجام داده باشد و یا از درستکاری و توانمندی علمی کسانی که مراحل مختلف کار را انجام داده‌‌اند اطمینان خاطر داشته باشد.

(http://journals.research.ac.ir/page/207/%D8%B1%D8%A7%D9%87%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C-%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%AE%D9%84%D8%A7%D9%82-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D9%86%D8%AA%D8%B4%D8%A7%D8%B1)

🆔: @STS_Iran
این کتاب به لحاظ تاریخی شاید مهمترین اثر در نسبی‌انگاری زبانی باشد. وُرف با تکیه بر مطالعات گستردۀ مردم‌شناسان در خصوص زبان‌ها و فرهنگ‌های بدوی تلاش می‌کند نشان دهد چطور یک زبان درونی‌ترین ایده‌ها و اندیشه‌های ما را شکل می‌دهد. ایدۀ رادیکال او آن است که ادراک ما از جهان و شیوه‌های اندیشیدن در خصوص جهان عمیقا متاثر از ساختار زبان‌هایی است که بدانها صحبت می‌کنیم.
@STS_Iran