NEW BOT Телеграм, страница

Forwarded from تازه های کارآفرینی

«اصل دست های پنهان کننده»

در سال های 1850، طرح احداث خط آهن «بوستن» به رودخانه ی «هادسون» مطرح شد. اهمیت این طرح در آن بود که دو ایالت مهم «ماساچوست» و «نیویورک» با ریل به هم وصل می شدند. برآورد های تخصصی خبرگان حاکی از آن بود که تنها چالش اصلی طرح سلسله کوه های «هوزاک» است که باید 8 کیلومتر در دل آن تونل حفر شود. زمین شناسان معتقد بودند که چون سنگ های این رشته کوه از نوع نرم است، حفاری دشوار نخواهد بود و تخمین ها نشان می داد که طرح با بودجه ی معقول 2 میلیون دلار قابل انجام است.
اما همه ی برآورد ها اشتباه بود! معلوم شد که حفر تونل در دل آن کوه ها یک کابوس وحشت ناک است و پروژه بیش از 10 برابر بودجه ی تخمینی هزینه برداشت.
از یک طرف احتمالا اگر کسی می دانست که کار اینطور پیش می رود، هرگز پروژه تصویب و اجرا نمی شد. از طرف دیگر، آنوقت خبری از تمام مواهب آن هم نبود: کارخانه های شمال غرب منطقه به وجود نمی آمدند، ایالت های غربی رشد نمی کردند، هزینه ی حمل و نقل کاهش چشم گیر نمی داشت، و درآمد سرانه منطقه افزایش پیدا نمی کرد.

حالا سوال اینجاست که آیا تخمین های اشتباه و عدم آگاهی دست اندرکاران از مشکلات و سختی های پیش رو، مانع پیشرفت است یا عامل پیشرفت؟

سوالاتی از این دست جز پارادوکس هایی است که اقتصاد دان فقید آلمانی «آلبرت هیرشمن» به مطالعه ی آن علاقه داشت. او که در حوزه های اقتصاد توسعه و اقتصاد سیاسی کارهای مهمی دارد معتقد است که خوش خیالی ها و آگاهی نداشتن به تمام زوایا و مشکلات احتمالی در برنامه ریزی طرح ها چیز خیلی بدی هم نیست؛ چرا که این خوش خیالی باعث می شود در وهله ی اول کار را شروع کنیم. آگاهی کامل به تمامی زوایا و مشکلات، تنها زمانی بدست می آید که برای تسلیم شدن خیلی دیر است؛ اینجاست که تلاش، ممارست و خلاقیت باعث می شود هرطور شده کار را تمام کنیم و این خود موجب برکات زیادی می شود. «هیرشمن» برای این ایده ی خود یک اسم هم انتخاب کرده: «اصل دست های پنهان کننده» که اشاره ی مختصری هم به «دست های نامرئی» «آدام اسمیت» بزرگ دارد. گویی دست هایی نامرئی مشکلات را از چشم ما پنهان می کند تا جرات شروع کردن داشته باشیم.
Albert O. Hirschman
https://goo.gl/jrjMqQ
Hiding Hand Principle
https://goo.gl/NXORo4
http://goo.gl/z6R50E

در مثالی دیگر «هیرشمن» ایجاد شدن یک مجتمع عظیم تولید کاغذ در پاکستان شرقی را مورد بررسی قرار می دهد. کارخانه ی تولید کاغذ «کارنافیولی» در منطقه ی کوهپایه ای «چیتاگنگ» برای آن تاسیس شده بود که بتواند از مزیت نزدیک بودن به مواد اولیه یعنی همان بوته های بامبو منطقه استفاده کند. اما تنها اندکی پس از آغاز به کار این مجتمع عظیم تولید کاغذ، ناگهان بوته های بامبو گل دادند و سپس خشک شدند (پدیده ای که بعدا مشخص شد هر 50 سال یکبار اتفاق می افتد). بامبوهای خشک ماده ی اولیه ی خوبی برای تولید کاغذ نیستند و به نظر عدم آگاهی و برنامه ریزی غلط باعث شده بود که یک مجتمع صنعتی چند میلیون دلاری بدون مواد اولیه بماند.
تلاش مجتمع برای زنده ماندن و غلبه بر بحران اما جالب بود: آن ها تلاش کردن یک زنجیره تامین جدید ایجاد کنند و مواد اولیه و بوته های بامبو را حتی از غرب پاکستان تهیه نمایند؛ آن ها مطالعاتی را بر روی اصلاح نژاد و پیدا کردن گونه های پر رشد بامبو با موفقیت به انجام رساندند و مناطق وسیعی را زیر کشت بامبو بردند؛ همچنین گونه های جدید گیاهی که به اندازه ی بامبو کارآیی داشت نیز کشف شد. نتیجه این بود که مواد اولیه ای که بعد از بحران در اختیار مجتمع بود به مراتب از قبل از بحران متنوع تر، ارزان تر و گسترده تر شده بود.
اگر برنامه ریزی اشتباه و ناآگاهی منجر به بحران «کارنافیولی» نشده بود، احتمالا آن ها مجبور نمی شدند برای زنده ماندن راه های خلاقانه کشف کنند و احتمالا مجتمع به یک امپراطوری صنعتی تبدیل نمی شد.

«هیرشمن» مطرح می کند معتقد است که انسان ها معمولا آگاهانه خود را به دردسر کارهای پر چالش نمی اندازند: ما کارهایی را شروع می کنیم که به نظر قابل مدیریت و کم ریسک باشد؛ اما همیشه در تخمین هایمان درست عمل نمی کنیم و این نکته شاید چیز بدی هم نباشد.
او می افزاید: در بسیاری از موارد تنها راه استفاده ی تمام و کمال از ظرفیت خلاق و توان اجرایی این است که ما به اشتباه کار را از آنچه هست ساده تر، معمولی تر، و کم ریسک تر دیده باشیم و بعد در میدان کارزار مشکلات، نبوغ و خلاقیتمان ظهور کند.

پارادوکس های دیگری نظیر «اثر تونل» یا «دوراهی اعتراض یا خروج» در آثار «هیرشمن» به چشم می خورد که جالب و خواندنی است. روحش شاد.

The Tunnel Effect
http://goo.gl/23jMSN
Exit, Voice, and Loyalty
https://goo.gl/BiM6WJ

@ent_research

32 views19:49