نخستین دستنویس فارسی در ژاپن

«کهن‌ترین نوشتهٔ فارسی راه‌یافته به ژاپن که شناخته شده، یک قطعه رباعی و دو بیت شعر دیگر است... برگی است از مجموعهٔ اسناد متعلق به ئی‌نِن یامادا (Einen Yamada) در کیوتو که آن را «نامبان موجی» (Namban-moji، نوشته‌ای از سرزمین جنوب) خوانده‌اند.
در دورهٔ تاریخی کاماکورا (سدهٔ سیزده میلادی)، چند راهب بودایی به قصد سفر هند، خاستگاه بودا، روانهٔ چین شدند. آن‌ها در بندر زیتون به چند بازرگان برخوردند و از آنان خواستند در کاغذ این راهبان چیزی به یادگار بنویسند. آن‌ها این نوشته را به ژاپن آوردند، بی آن‌که بدانند به چه زبانی است و معنی آن چیست. این کاغذ ۵۰ سانتی‌متر بلندی و ۳۲/۷ سانتی‌متر پهنا دارد که بر آن یک رباعی و دو تک‌بیت فارسی نوشته شده و یادداشتی به ژاپنی، به‌احتمال در تاریخی پس‌تر، در حاشیه افزوده شده. به گفتهٔ پروفسور رئیچی گاموء، استاد فقید دانشگاه مطالعات خارجی توکیو، شرح افزوده در حاشیهٔ چپ و زیر این برگ می‌رساند که این خطِ یادگاری در سال ۱۲۷۱م و روی کشتی در بندر چوانچو نوشته شده.» (ایران‌شناسی در ژاپن، ص ۱۱۵-۱۱۶).

پی‌نوشت
از این چهار بیت، یک بیت به فردوسی منسوب است که محمدامین ریاحی در کتاب فردوسی زندگی، اندیشه و شعر او، ص ۱۶۸ از این دستنوشته یاد کرده و بیت را آورده است:
جهان یادگار است و ما رفتنی
به گیتی نماند مگر مردمی

بیت دیگر از فخرالدّین اسعد گرگانی است که با اختلاف اندک در ویس و رامین (چاپ بنیاد فرهنگ ایران)، ص ۳۷۶ آمده است:
بهار نیکُوی بر کس نماند
جهان روزی دهد، روزی ستاند

و اما شکل کامل رباعی مکتوب در این دستنویس در سه متن و بدون ذکر نام گوینده آمده که کهن‌ترین آن‌ها رسائل‌العشاق، برگ ۱۸۲ر است:
گر در اجلم مسامحت خواهد بود
روشن کنم این دیده به دیدار تو زود
پس گر به خلاف گردد این چرخ کبود
بدرود تو از من و من از تو بدرود
همچنین این رباعی با تغییرات اندک در جامع‌التواریخ (چاپ میراث مکتوب)، ج ۱، ص ۱۳۵ و سلجوقیان و غز در کرمان، ص ۷۰ مضبوط است.

با سپاس فراوان از دوست دانشور ژاپنی، رینتارو تاکه اوچی، که بنده را به مطالب مهم دو کتاب زیر رهنمون کردند:
۱. رجب‌زاده، هاشم (۱۳۸۹). ایران‌شناسی در ژاپن. به کوشش کینجی ئه اورا، تهران: مرکز دایرةالمعارف بزرگ اسلامی.
۲. رجب‌زاده، هاشم (۱۳۸۷). جستارهای ژاپنی در قلمرو ایران‌شناسی. تهران: بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار.

https://news.1rj.ru/str/PersianManunoscripts

🔰 معرفی هوش مصنوعی DeepSeek

🔻 این هوش مصنوعی چینی این روزها سر زبان‌ها افتاده، ظاهرا کیفیت عملکردش و حتی به روز بودن اطلاعاتش در برخی موارد بهتر از chatgpt است، عملکردش در زبان فارسی هم خوبه.
🔻 ابزار search و امکان کار با فایل متنی داره.یه امکان جالب به نام Deep think هم داره دقت کارش رو بالا میبره و به شما هم میگه که طی چه فرایندی به این پرامپت و دستور شما نگاه کرده و به این جواب رسیده(می تونه به اصلاح و بهتر کردن پرامپت شما هم کمک کنه).
✅ ثبت نام و استفاده از این هوش مصنوعی رایگان است و ایرانی‌ها رو هم تحریم نکرده.

🔻 آدرس:
🌐 https://chat.deepseek.com

https://news.1rj.ru/str/hrk1818

مسجد وکیل شیراز

🔹جامع‌ترین سامانه فارسی‌آموز برخط در دانشگاه تهران رونمایی شد

سامانه «فارسی‌آموز دهخدا»، جامع‌ترین سامانه نرم‌افزاری برخط آموزش زبان فارسی به غیرفارسی‌زبانان، در دانشگاه تهران رونمایی شد.

https://news.ut.ac.ir/fa/news/45442


@UT_NEWSLINE

سرگذشت حاجی‌بابای اصفهانی، ترجمۀ میرزاحبیب اصفهانی
دست‌‌نویس شمارهٔ Fy 266 کتابخانهٔ دانشگاه استانبول، نستعلیق، کاتب میرزاحبیب اصفهانی (مترجم)، بی تا (ق ۱۳ ه‌ق)، ۲۳۸گ، ۱۹س.

@n_kh_f_j
معرّفی:
سرگذشت حاجی‌بابای اصفهانی كتابی منتشر شده در سال ۱۸۲۴ میلادی در لندن است كه به انتقاد از آداب و رسوم ایرانیان می‌پردازد.
نویسندهٔ کتاب جیمز موریه مأمور سیاسی دولت انگلستان در دوران سلطنت فتح‌علی‌شاه است. وی در مقدّمهٔ کتاب نوشته که این کتاب شرح زندگی فردی است که به دست او سپرده شده و او تنها آن را به انگلیسی ترجمه کرده‌است، امّا اعتقاد بر آن است که نویسندهٔ این رمان خود اوست.
رمان شرح احوالات دلّاک‌زادهٔ ادب‌آموخته‌ای است از اهالی اصفهان که در جوانی به خدمت یک تاجر ترک در آمده و پس از ماجراهایی طولانی به دربار قاجار راه می‌یابد و گزارشی از فساد اداری و شرایط اجتماعی این دوره به دست می‌دهد. موریه چهار سال بعد کتاب دیگری ذیل عنوان حاجی بابا در لندن را منتشر ساخت که قسمت دوم این کتاب است.

@n_kh_f_j


اینجا در این کانال تلگرامی می توانید تصویر نسخه های خطی کتابهای فارسی ارجمند کهن را از کتابخانه های مختلف، دانلود کنید.

چند پیکرۀ فارسی با دسترسی آزاد برای همگان:

نورلایب:
https://noorlib.ir/
نسکبان:
https://naskban.ir/
گوگل‌بوکز:
https://books.google.com/
گنجور:
https://ganjoor.net/
پیکرۀ گروه فرهنگ‌نویسی فرهنگستان:
https://dadegan.apll.ir/

۱۴۰۳/۱۰/۲۰
▫️فرهاد قربان‌زاده
@azvirayesh

رونمایی از چاپ سوم علی‌نامه، کهن‌ترین منظومۀ حماسی شیعی

فیلم یکصد و هشتاد و یکمین نشست متن‌پژوهی مؤسسهٔ پژوهشی میراث مکتوب در آپارات

https://www.aparat.com/playlist/13264943

کانال میراث مکتوب منبع بسیار خوب برای دسترسی به گزارش ها و آگاهی های سودمند در باره میراث اسلامی ـ ایرانی است.

https://news.1rj.ru/str/Passion_1


کتابهای چاپی عربی نفیس و سودمند

قطعه کاشی لعاب‌دار


عصر ایلخانیان
سدة ۱۳ میلادی
موزة هنر سنت لوئیس

@artresearchh
@rezamahdavi51.

سید جعفر شهیدی
مجتبی مینوی
ریچارد نلسون فرای
(با تشکر از آقای سید علی شهیدی)
https://news.1rj.ru/str/UT_Central_Library

ستایش امام علی (ع)
فغانی (درگذشته ۹۲۵):

تا جهان بحر و سخن گوهر و انسان صدفست
گوهر بحر سخن مدحت شاه نجفست
والی ملک عرب سرور اشراف قریش
آنکه تشریف قدومش دو جهان را شرفست
شمع جمعست چو در گوشه ی محراب دعاست
آفتابیست فروزنده چو در پیش صفست
نغمه ی مهر علی از دل پر درد شنو
کاین نه صوتیست که در زمزمه ی چنگ و دفست
کن فکان امر و قضا حکم و یدالله خطاب
آسمان رفعت و دریا دل و خورشید کفست
سامع مدح علی باش نه افسانهٔ غیر
صدف گوهر شهوار نه جای خزفست
نقد عمری که نه در طاعت او صرف شود
گر بود زندگی خضر سراسر تلفست
هر که گردن کشد از بندگی آل علی
فی المثل گر پسر نوح بود ناخلفست
ای سرافراز که از گرمی روز عرصات
خلق را سایه ی الطاف عمیمت کنفست
حاصل بحر ازل گوهر یکدانهٔ اوست
صورت انجم و اشکال فلک جوش و کفست
قرص خاور صدف گوهر اسرار علیست
روشن آن گوهر شهوار که اینش صدفست
علم او نور شناسایی خورشید بقاست
سر او آینه ی لو کشف و من عرفست
نشود منبسط از بوی علی گلشن او
حیوانی که دلش بسته ی آب و علفست
گر خسی را بریاست بگزینند خسان
نتوان در ره او رفت که قول سلفست
فارغ از موت و حیاتم به تمنای علی
نی ز موتم حذر و نی ز حیاتم شعفست
شمع ایوان تو ایمن زدم باد صباست
ماه اقبال تو ایمن ز کسوف و کلفست
ذکر تسبیح تو مقبل بود وقت رکوع
از کمان تیر دعای تو روان بر هدفست
بر تو از احمد مختار صلوتست و سلام
بر تو از مبدأ فیاض درود و تحفست
قصر اقبال تو جاییست که از رفعت و قدر
لمعه ی شمس و قمر پرتو نور غرفست
سوز گفتار فغانی دل کوه آبله ساخت
این هنوز از جگر سوخته اش تاب و تفست
تا ز نور نظر سعد برین طاق بلند
اختر بخت تو پیوسته ببرج شرفست
سیه از سنگ بلا باد به گرداب اجل
روی ادبار یزیدی که چو پشت کشفست

📉 اعضای کتابخانه هر سال کمتر امانت می گیرند!
روند کاهشی «امانت به عضو» در کتابخانه‌های عمومی نهاد

اعضا از کتابخانه‌ها کتاب می‌گیرند تا مطالعه کنند.
اگر تعداد کتاب‌هایی که امانت می‌گیرند بیشتر شود، یعنی کتابخانه‌ها موفق به رونق کتابخوانی شده‌اند.

در ۱۵ سال اخیر تعداد کتاب‌هایی که هر عضو از کتابخانه‌های عمومی نهاد امانت می‌گرفته روندی کاهشی داشته است.

◼️در دوره مدیریت آقای واعظی هر عضو به‌طور متوسط ۲۰ کتاب در سال امانت می‌گرفت.
◾️این میزان در دوره اول دبیرکلی آقای مختارپور به ۱۵ کتاب کاهش یافت و در دوره دوم ایشان ـ تحت تأثیر همه‌گیری کووید ـ به ۹ کتاب رسید.
▪️در دوره آقای رمضانی هر عضو به‌طور متوسط ۱۱ کتاب در سال امانت گرفته است.

اگر روند امانت اعضای کتابخانه را به خرید مشتریان یک فروشگاه تشبیه کنیم، انگار مشتریان به‌طور پیوسته کمتر از قبل خرید می‌کنند.
اگر این کاهش ادامه یابد، فروشگاه نمی‌تواند به بقای خود ادامه دهد.
https://news.1rj.ru/str/kaghazakplus

صحبت‌های خانم دکتر ژاله آموزگار، استاد دانشکده ادبیات دانشگاه تهران، که پس از تغییر رییس دانشکده ادبیات توسط دکتر سید‌حسین حسینی سرپرست دانشگاه تهران و با درخواست و دعوت ایشان، امروز بعد از سه‌سال به دانشکده ادبیات بازگشت.
https://news.1rj.ru/str/UT_Central_Library

سوره توحید به خط کوفی قیروانی

نسخه آزمایشی سایت «توت» در مصر
وب‌سایتی برای ترویج کتابخوانی کودکان

در روزهای اخیر وزارت فرهنگ مصر نسخه آزمایشی وب‌سایتی را با ویژگی‌های زیر راه‌اندازی کرده است:

🔸دسترسی رایگان: تمامی کتاب‌ها و مجلات رایگان در دسترس هستند.

🔹محتوای متنوع: شامل ۱۰۰ عنوان از کتاب‌ها و مجلات برجسته کودکان.

🔸فعالیت هفتگی: هر هفته یک کتاب جدید برای مطالعه رایگان منتشر می‌شود.

🔹ایجاد انگیزه: در ارتباط با کتاب‌ها، مسابقات فرهنگی مانند «مصر می‌خواند» و «مصر نقاشی می‌کشد» برای ترویج مطالعه برگزار خواهد شد.

نشانی وب‌سایت: https://tootapp.online

منبع: البوابة نیوز

https://news.1rj.ru/str/kaghazakplus