حضور سیروس علی‌نژاد و مصطفی ملکیان در جشن تولدی که تحریریه «اندیشه پویا» برای نجف دریابندری گرفته‌اند – عکس از اینستاگرام علیرضا اکبری @ehsanname

عکسی که برای اطلاعیه درگذشت عباس اقبال در روزنامه‌ها زدند. سال ۱۳۳۴ شمسی
از کانال @jafarian1964

پیشنهاد داوود رشیدی برای سنگ‌نوشته مزارش که تیتر اغلب روزنامه‌های امروز بود (آمدم، دیدم، رفتم) از کتاب «سنگ قبر» (گردآوری پوریا تابان، نشر رهی، ١٣۹۴) گرفته شده @ehsanname

برگی از رمان مصور «آخرین داستان» که پیش‌درآمد یک انیمیشن سینمایی است. این رمان که نوشته اشکان رهگذر و ویرایش محمد چرمشیر است، از روی داستان شاهنامه‌ای شاه جمشید گرفته شده و ماه مهر می‌آید @ehsanname

در آغاز کلمه بود
احسان رضایی
@ehsanname
گمان نکنم از سال ۱۹۰۰ که شاه مظفر، پسر ملکم‌خان را برای شمشیربازی به مسابقات المپیک فرستاد، تا به امروز المپیکی به جذابیت المپیک ریو برای ما ایرانی‌ها برگزار شده باشد. حتی آن سه دوره از المپیکی هم که پهلوان محبوب و محجوبِ شهر، غلامرضا تختی نازنین کشتی می‌گرفت و پدرانمان گوششان را به رادیوها می‌چسباندند تا صدای مخملی عطاءالله بهمنش را بشنوند هم نمی‌تواند با جذابیت این دوره از بازی‌ها برابری کند. چیزی که البته به کیفیت خود مسابقات و شرکت‌کنندگانش خیلی ربط ندارد و بیشتر به ما، به ما تماشاچی‌های پیگیری که تا نیمه‌های شب برای دیدن عملکرد نمایندگانمان بیدار می‌نشستیم مربوط است. این، ما بودیم که مسابقات را برای همدیگر جذاب و جذابتر کردیم. شبکه‌های اجتماعی موبایلی، پدیده‌ای که در فاصله این دو المپیک آخر مهمان دایمی خانه‌های ما شدند، این امکان را به ما دادند تا لحظه به لحظه احساسات و واکنش‌هایمان را با هم به اشتراک بگذاریم. از مدال برنز کیمیا علیزاده خوشحالی کنیم، با بهداد سلیمی فریاد بکشیم، فینال یکربعه حسن یزدانی را طاقت بیاوریم، طلاهای رستم و سهرابمان را جشن بگیریم، با گریه‌های محمد بنا اشک بریزیم، از رفتن سرمربی مثل رضا مهماندوست حرص بخوریم و حیرتمان از ضربه شدن حمید سوریان و رضا یزدانی را با هم قسمت کنیم. این المپیک، در کنار جابه‌جا کردن رکوردهای سرعت و قدرت، که اتفاق همیشگی المپیکهاست، یک حد نصاب دیگر هم به جا گذاشت: سرعت در انتشار اخبار و البته حضور تماشاگران در متن خبرها. دهکده المپیک ریو، تبدیل شد به همان دهکده‌ای که مارشال مک‌لوهان درباره‌اش حرف زده بود و انگار همه ما ساکنش بودیم. حجم گسترده خبرها، اطلاعات، واکنش‌ها و شوخی‌هایی که در این ایام تولید و منتشر شد، حداقل در ایران خودمان یک رکورد بود. تحلیل این مطالب، می‌تواند برای هر محقق علوم اجتماعی جالب و جذاب باشد. فعلا همین یک نکته را داشته باشید که یکی از ویژگی‌های این دنیای مدرن، مطرح کردن دوبارهٔ امور سنتی بود. اگر خاطرات المپیکی پدران ما با گوش دادن به رادیو شروع شد، در این المپیک هم دوباره گزارشی رادیویی تبدیل به پدیده شد. صدای صدرالدین کاظمی در فینال کشتی حسن یزدانی، با حریف روسش، به خاطر نوع الفاظ و احساسات او، چنان گل کرد که خیلی‌ها مسابقات روزهای بعد را هم از رادیو گوش دادند. کار دنیا هر چقدر هم که عوض شده باشد، هنوز هم کلمات جادوی خودشان را حفظ کرده‌اند و اگر درست و بجا ادا شوند، می‌توانند دل هر کسی را تسخیر کنند. کاری که روزگاری صدای عطاءالله بهمنش با پدرانمان کرد و امروز، صدای صدرالدین کاظمی انجامش داد که می‌گفت: «دلاور من! خوشا به حال مادرت! قربون اون قدت برم! عاشق کشتی گرفتنتم! قهرمان شدیم! گلباران کنید ایران رو!...» اولین نکته از همان تحلیلی که عرض کردم، شاید همین باشد: کلمه، هنوز و همچنان، قدرت دارد.

یادداشت در شماره ۵۶۷ هفته‌نامه «همشهری جوان»

علی حاتمی و داوود رشیدی در پشت صحنه سریال «هزاردستان» - از جلد دوم کتاب «مجموعه آثار علی حاتمی» @ehsanname

یک معلم بلژیکی، با راه انداختن گروه فیسبوکی Chasseurs de livres (به زبان فرانسوی: شکارچیان کتاب)، توانسته یک بازی شبیه پوکمون برای پیدا کردن کتاب در سطح شهر راه بیاندازد @ehsanname

چکیده: «اگر مطلب را آماده نکرده‌ای مهم نیست، ولی حتماً پاورپوینت درست کن»؛ این توصیه‌ای است که معمولاً برای ارائۀ سخنرانی به دیگران می‌کنیم. در سه دهۀ اخیر، فن خطابه تقریباً از بین رفته است. در این شرایط ارائۀ پاورپوینت به‌نظر منطقی‌ترین راه برای سرپوش گذاشتن بر کم‌سوادی و تنبلی است. در شیوۀ سنتی سخنرانی، تسلسل منطقی پایه و اساس گفتار بود اما امروز به لطف پاورپوینت دیگر نیازی به استدلال نیست. فقط کافی است مشتی اسلاید را کنار هم قرار دهید. (۱۰۳۵ کلمه، زمان مطالعه ۷ دقیقه)

ادامه مطلب را در لینک زیر بخوانید:
http://tarjomaan.com/vdca.enak49n605k14.html

اصلاح ماکت کتاب‌های ورودی کتابخانه ملی: «ضرب‌المثل‌های ایرانی» که به اشتباه به شفیعی کدکنی نسبت داده شده بود، جایش را به «موسیقی شعر» او داده است @ehsanname

نگاهی کوتاه به تاریخچه شرلوک هولمز در ایران، به بهانه انتشار کتاب «مردان رقصان»، جدیدترین ترجمه از داستان‌های کارآگاه نابغه - مطلب در هفته‌نامه «تماشاگران امروز» شماره ۱۱۶ @ehsanname

آقای قاضی‌پور قبل از درگیری با خبرنگار گفته‌اند صفویه بنیانگذار تشیع در ایران است. اگر کتاب ۲جلدی استاد رسول جعفریان درباره سوابق تشیع پیش از صفویه را خوانده بودند، کارشان به اینجا نمی‌کشید @ehsanname

«هیاهوی زمان» رمانی درباره زندگی دمیتری شوستاکوویچ، آهنگساز مشهور روس و رابطه او با حکومت شوروی، که این روزها هیاهوی زیادی به پا کرده، همزمان توسط سه ناشر ترجمه و عرضه شده است @ehsanname

ما و دلکی...

دشت از مجنون، که لاله می‌روید از او
ابر از دهقان، که ژاله می‌روید از او
طوبیٰ و بهشت و جویِ شیر، از زاهد
ما و دلکی که ناله می‌روید از او.

افضل‌الدین ترکۀ اصفهانی
درگذشتۀ 991 ق.
●

توضیح اینکه چطور می‌شود یک شعر، خودش را از سطح زمانه بالا می‌کشد و در میان اشعار یک دوران، برجستگی پیدا می‌کند، به هیچ وجه راحت نیست و گاه آن ظرایفی که موجب متفاوت شدن شعری می‌شود، به توضیح در نمی‌آید. در مورد رباعی بالا هم این سخن، مصداق دارد. تنها توضیحی که برای ویژه بودنِ این رباعی به ذهن من می‌رسد، وجود تعادل و توازن در اجزای تشکیل دهنده آن است. رباعی، ردیف و قافیه مناسبی دارد که خوشایند ذهن مخاطب است. اما این به تنهایی کافی نیست. زیرا چنان‌که خواهیم دید، حد اقل سه تن از شاعران هم‌عصر خواجه افضل، به این ردیف و قافیه رباعی گفته‌اند. معماری دقیق کلمات، یکی دیگر از عوامل برتری این رباعی است. هیچ کلمۀ زائدی در این رباعی به چشم نمی‌خورَد و حتی حروف ربط و اضافه هم سربار شعر نشده‌اند. بار اصلی رباعی، بر دوش مصراع چهارم است، اما سه مصراع دیگر نیز هر کدام در جای خود نشسته‌اند و مخاطب را به سمت مصراع نهایی هدایت می‌کنند. تمایز مصراع چهارم، در غنای عاطفی آن است و کلمه «دلک» به جای دل، صمیمیت عجیبی را در فضای رباعی جاری کرده است. دلک و ناله، با آن موسیقی دلنوازشان، کلمات کلیدی این مصراع هستند و سرمایۀ شاعر شده‌اند، در برابر همۀ دارایی‌های این جهانی و آن جهانیِ مردم زمانه. در اینجا، ما با رباعیی مواجهیم که موسیقی و مهندسی کلام و صمیمیت زبان در آن، در ساختاری یکپارچه و کامل، به توازن رسیده است.
●

افضل‌الدین محمد ترکه، از خاندان معروف ترکۀ اصفهان است که اغلب در ردیف دانشمندان و صاحب‌منصبان بودند و خود او نیز علاوه بر فضل و دانش، در زمان شاه طهماسب و شاه محمد صفوی به کار قضا و تولیت موقوفات و تدریس اشتغال داشت. از وی چند رباعی جانانه‌ به یادگار مانده است. این رباعی او، به ابوسعید ابوالخیر و بابا افضل کاشانی هم منسوب است. اما هر دو این انتساب‌ها، مربوط به قرن‌ها بعد از حیات این دو عارف حکیم است. سه منبع معتبر دورۀ صفوی، یعنی هفت اقلیم، خلاصة الاشعار و عرفات العاشقین، این رباعی را به اسم افضل‌الدین ترکه نقل کرده‌اند. فرم و زبان این رباعی را نیز ما نمی‌توانیم در بافت ادبی قرن پنجم، دوران ابوسعید، متصوّر شویم. انتساب رباعی به بابا افضل، ناشی از هم‌نامی این حکیم با افضل‌الدین ترکه است و معمولاً در رباعیات سرگردان، دسترنج شاعران گمنام به افراد معروف می‌رسد. اینکه حداقل سه شاعر دیگر دورۀ صفوی، در این وزن و قافیه رباعی گفته‌اند، خودش قرینه‌ای است بر اینکه رباعی مذکور، در همان فضای ادبی شکل گرفته است.

رویت که ز باده لاله می‌روید از او
از تاب شراب، ژاله می‌روید از او
دستی که پیاله‌ای ز دست تو گرفت
گر خاک شود، پیاله می‌روید از او.

سلطان حسن میرزا
966 ـ 985 ق.
▪️
دارم چشمی که ژاله می‌روید از او
دارم جانی که نله می‌روید از او
این شوره زمین که نام او دل کردند
اندوه هزار ساله می‌روید از او.

مقصود خُرده کاشانی
مقتول در 987 ق.
▪️
دور از رویی که لاله می‌روید از او
دارم چشمی که ژاله می‌روید از او
گیرم که ز گریه چشم خود پاک کنم
با دل چه کنم که ناله می‌روید از او؟

جعفر قزوینی
درگذشتۀ 1021 ق.
●

سلطان حسن میرزا، فرزند سلطان محمد صفوی است و رباعیی که صاحب عالم آرا و تقی کاشانی به اسم او نقل کرده‌اند، در عرفات العاشقین به اسم سلطان حسین میرزا بایقراست و در ریاض الشعراء به نام شیخ بهایی. تقی کاشانی ذیل شرح حال سلطان حسن میرزا گوید: «در زمان حیات، آن شاهزاده این رباعی گفته و قاسم بیگ حالتی {از شعرای عصر صفویه} به واسطۀ محبتی که به آن شاهزاده داشت، در دیوان خود نوشته!».
●

منابع:
هفت اقلیم، ج 2، ص 955؛ خلاصة الاشعار، بخش اصفهان، ص 223؛ عرفات العاشقین، ج 1، ص 639؛ سخنان منظوم ابوسعید ابوالخیر، ص 84؛ رباعیات بابا افضل، ص 161؛ عالم آرای عباسی، ج 1، ص 126؛ خلاصة الاشعار (خطی)، برگ 509؛ خلاصة الاشعار، بخش کاشان، ص 496؛ کاروان هند، ج 1، ص 296؛ عرفات العاشقین، ج 2، ص 1167؛ ریاض الشعراء، ج 1، ص 394
●●


"چهار خطی"
https://telegram.me/Xatt4

✍بیماری مانع شاهکار نوشتن نیست
@ehsanname
امیلی برونته، خالق «بلندی‌های بادگیر» و خواهر وسطی از خواهران رنگ‌پریده برونته، احتمالا مبتلا به سندرم آسپرگر بوده است. این مطلب را زندگینامه‌نویس امیلی برونته به گاردین گفته است. او معتقد است بسیاری از خصوصیات شخصیت‌های داستان‌های امیلی برونته از جمله هوش بالای آن‌ها، عدم تمایل‌شان به خروج از خانه، معذب بودن‌شان در فضاهای اجتماعی و خشم ناگهانی آن‌ها، از نشانه‌های این سندرم هستند.👇
theguardian.com/books/2016/aug/29/emily-bronte-may-have-had-asperger-syndrome-says-biographer
سندرم آسپرگر، نوعی اختلال عصبی است که در بیماری‌های طیف اوتیسم طبقه‌بندی می‌شود. مبتلایان به مهارت‌های کلامی و هوش طبیعی دارند، اما مشکلشان در انجام مهارت‌های حرکتی است که بخصوص در فعالیت‌های حرکتی پیچیده مثل دوچرخه‌سواری خودش را نشان می‌دهد. معمولا این افراد روابط اجتماعی ضعیف دارند، رفتارهای وسواسی و خودمحوری هم در آنها دیده می‌شود. قبلا درباره احتمال ابتلای بسیاری از چهره‌ها و نوابغ، به آسپرگر مطالبی منتشر شد بود. چهره‌هایی مثل: ایزاک نیوتن، آلبرت اینشتین، چارلز داروین، هنری کاوندیش (کاشف هیدورژن)، ولفگانگ موتزارت، لودویگ بتهوون، وودی آلن، جین آستین، جورج اورول، هانس کریستین آندرسن و آیزاک آسیموف.

نهم شهریور، سالروز خاموشی ماهی سیاه کوچولو @ehsanname

در سالروز درگذشتِ فرهاد مهراد، شعری از #مهدی_اخوان_ثالث را بشنوید با صدای فرهاد @ehsanname

امام موسی صدر تفسیر «المیزان» علامه را دوست داشت و رمان «دنیای قشنگ نو» را. این کتاب برایش مهم بود و نسخه فرانسه آن را برای خواندن به زحمت پیدا کرد (حبیبه جعفریان در شماره۱۸۱ «همشهری جوان») @ehsanname

طرح جلدی از استاد فرشید مثقالی بر یک چاپ قدیمی از «بینوایان» @ehsanname

نمونه‌ای از نظرات مختلف درباره شعر نو نیمایی در فضای فرهنگی دهه‌های قبل - به نقل از هفته‌نامه «اطلاعات هفتگی» ۱ بهمن ۱۳۵۰ @ehsanname

میگل لیتین، کارگردان شیلیایی که مارکز درباره‌اش کتاب نوشت، در یک کتابفروشی تهران - تصویر از اینستاگرام ترنجستان سروش @ehsanname

یادداشت فرهاد در مورد تحویل یک نسخه از کاستش به استاد شفیعی کدکنی در مرداد ۱۳۷۲ @ehsanname