اهمیت فراداده‌ها و مشخصات (Properties) فایل پی‌دی‌اف (PDF) برای مجلات علمی
فایل پی‌دی‌اف بدون درج مشخصات و فراداده‌های درست، مانند یک کتاب بدون شناسنامه است. دست‌اندرکاران برخی از مجلات، فراداده‌ها و مشخصات مقالات را در مرحله صفحه‌آرایی به درستی وارد نمی‌کنند.

معایب عدم درج مشخصات و فراداده‌ها
یک. مشکل در نمایه‌سازی و مشاهده‌پذیری و رؤیت‌پذیری مقالات
موتورهای جستجو مانند گوگل و بینگ از فراداده عنوان (Title) برای شناسایی عنوان مقالات استفاده می‌کنند. اگر عنوان مقالات به درستی در Properties فایل پی‌دی‌اف درج و ذخیره نشود، ممکن است گوگل فراداده‌های نادرست را نمایه کند. این مسئله باعث کاهش رؤیت‌پذیری و مشاهده‌پذیری مقالات در نتایج جستجو و به تبع آن، کاهش استنادات مجله می‌شود.

دو. کاهش اعتبار علمی و حرفه‌ای مجله
- مجلات علمی باید استانداردهای نشر را به صورت دقیق در انتشار مقالات رعایت کنند.
- عدم نمایش صحیح عنوان مقاله در فراداده، حرفه‌ای بودن مجله را زیر سؤال می‌برد.
- اگر عنوان مقاله توسط موتور جستجو به درستی شناسایی، نمایه‌سازی و ثبت نشود، در کاهش استنادات و ضریب تأثیر مجله نیز تأثیر دارد.

سه. سردرگمی خوانندگان و پژوهشگران
- وقتی کاربران و پژوهشگران در گوگل جستجو می‌کنند و به‌ جای عنوان واقعی مقاله، یک عبارت تکراری می‌بینند، ممکن است از مطالعۀ مقاله منصرف شوند. در نتیجه، مقاله شانس خوانده شدن و احتمالاً استناد گرفتن را از دست می‌دهد.

تأثیر منفی بر رتبه‌بندی مجله در موتور جستجو
- اگر گوگل یا بینگ متوجه شوند که فراداده‌های مقالات، به ویژه عنوان مقالات یکسان و تکراری هستند، ممکن است امتیاز سئوی مجله را کاهش دهد یا حتی آن را به عنوان محتوای تکراری (Duplicate Content) قلمداد کند.

راه‌حل پیشنهادی برای مجلات
مشخصات (Properties) و فراداده‌ها برای هر مقاله درست درج و وارد شود. به ویژه سه عنصر فراداده‌ای زیر درست وارد شود:
- فراداده عنوان (Title) باید دقیقاً همان عنوان مقاله باشد.
- فراداده نام نویسندگان (Author) به صورت کامل و استاندارد درج شود. برای تفکیک نام نویسندگان باید نقطه ویرگول (؛) بین آنها وارد شود.
- فراداده کلیدواژه‌های مقاله (Keywords) برای بهبود جستجوی مقالات در موتورهای جستجو اضافه شود.

نتیجه‌گیری
فراداده‌های فایل پی‌دی‌اف مقالات صرفاً یک بخش فنی نیستند، بلکه جزئی حیاتی برای افزایش قابلیت بازیابی، اعتبار علمی و اثرگذاری مقالات و به تبع آن، افزایش ضریب تأثیرگذاری مجله هستند. مجلات علمی باید با دقت این اطلاعات را بررسی کنند تا از مشکلات نمایه‌سازی، سئو، اعتبار و برند مجله جلوگیری شود. قبل از تبدیل یا ذخیره‌سازی فایل وورد به پی‌دی‌اف بایستی فراداده‌ها و اطلاعات کتابشناختی مقاله را بررسی و تکمیل کرد. فایل پی‌دی‌اف مقاله بدون فراداده‌های صحیح، مانند یک کتاب بدون شناسنامه است.

علیرضا نوروزی
مشاور نمایه‌سازی مجلات علمی
تلفن: ۰۹۹۰۶۰۶۳۴۹۱
🆔 @journalindexing

مجله دانشگاه علوم پزشکی گرگان از انتشارات دانشگاه علوم پزشکی گلستان توسط اسکوپوس پذیرفته شد.

ریاست محترم دانشگاه علوم پزشکی گرگان، معاونت محترم پژوهشی دانشگاه، مدیر مسئول و سردبیر عزیز مجله دانشگاه علوم پزشکی گرگان،
با سلام و احترام، پذیرش مجله دانشگاه علوم پزشکی گرگان (‏goums.ac.ir/journal/) از انتشارات دانشگاه علوم پزشکی گلستان توسط اسکوپوس را خدمت شما عزیزان و تمامی دست‌اندرکاران این مجله وزین به ویژه سرکار خانم لاله شریفی بمرودی و سرکار خانم دکتر نازنین مرتضوی مدیر نشریات دانشگاه تبریک عرض می‌کنم. از صمیم قلب این موفقیت بزرگ را به همۀ دست‌اندرکاران مجله و جامعۀ علمی حوزۀ پزشکی و دانشگاهیان دانشگاه علوم پزشکی گلستان و کشور تبریک عرض می‌کنم.
پذیرش مجله دانشگاه علوم پزشکی گرگان در پایگاه استنادی اسکوپوس نشان‌دهندۀ تلاش‌های مستمر و کیفیت بالای مقالات منتشر شده در این مجله است. این دستاورد نه تنها اعتبار علمی مجله را افزایش می‌دهد، بلکه به ارتقای سطح تحقیقات علوم پزشکی در ایران کمک شایانی خواهد کرد. این موفقیت، نتیجۀ حمایت و زحمات بی‌وقفه شما و تیم هیئت تحریریۀ مجله به ویژه جناب آقای دکتر محمدجعفر گلعلی‌پور و مدیر مسئول محترم جناب آقای دکتر شهریار سمنانی است که با دقت و تلاش مستمر، مقالات با کیفیت را منتشر کرده و استانداردهای علمی را رعایت نموده‌اید. امیدوارم که این دستاورد، انگیزه‌ای برای ادامۀ مسیر پژوهشی مجله شما باشد و پذیرش مجله دانشگاه علوم پزشکی گرگان همچنان به عنوان یک مرجع معتبر در حوزۀ علوم پزشکی جهان شناخته شود.
با آرزوی توفیق روزافزون برای شما و تیم مجله دانشگاه علوم پزشکی گرگان.

علیرضا نوروزی
مشاور نمایه‌سازی مجلات علمی
تلفن: ۰۹۹۰۶۰۶۳۴۹۱
🆔 @journalindexing

هزینه داوری مقالات در مجلات
دریافت هزینه داوری مقالات در مجلات، در اصل مشکلی ندارد و بسیاری از مجلات معتبر برای پوشش هزینه‌های فرایند داوری، مبلغی را دریافت می‌کنند. با این حال، اگر تعداد مقالات دریافتی یک مجله کم است و حجم مقالات منتشرشده نیز پایین است، بهتر است هزینه داوری از نویسندگان دریافت نشود و تنها هزینه چاپ مقاله اخذ گردد. این کار می‌تواند باعث تشویق نویسندگان به ارسال مقالات بیشتر به مجله شود و در نهایت، به ارتقای سطح علمی و افزایش اعتبار علمی مجله کمک کند. همچنین دریافت هزینه صرفاً برای چاپ، شفافیت بیشتری ایجاد می‌کند و فرایند جذب مقاله را تسهیل می‌نماید.

علیرضا نوروزی
مشاور نمایه‌سازی مجلات علمی
تلفن: ۰۹۹۰۶۰۶۳۴۹۱
🆔 @journalindexing

کاربست هوش مصنوعی در مطالعات مروری. مدرس: دکتر علیرضا نوروزی/ دانشکدگان مدیریت دانشگاه تهران، دانشکده مدیریت کسب‌وکار، ۲۳ اردیبهشت ۱۴۰۴.

#روش_تحقیق
#هوش_مصنوعی
🆔 @informetrix

چالش‌های راه‌اندازی مجلات علمی جدید در ایران / دکتر علیرضا نوروزی
مشاور نمایه‌سازی مجلات علمی
تلفن: ۰۹۹۰۶۰۶۳۴۹۱
🆔 @journalindexing

مقاله تک‌نویسنده‌ای است. آیا در این حالت نیز درج عبارت «نویسنده مسئول» ضرورت دارد؟

پاسخ:
در مقالاتی که تنها یک نویسنده دارند (تک‌نویسنده هستند)، اصولاً ذکر عبارت «نویسنده مسئول» (Corresponding Author) الزامی نیست. دلیل آن هم این است که در چنین مواردی، به طور منطقی و پیش‌فرض، همان نویسنده تنها، مسئول مکاتبات علمی، دریافت بازخورد داوران، پاسخ به پرسش‌های سردبیر و پیگیری مراحل داوری و انتشار مقاله محسوب می‌شود. با این حال، برخی از مجلات علمی یا همایش‌ها، بنا بر دستورالعمل‌ها و الگوهای قالب‌بندی خود (برای رعایت صورت‌گرایی/فرم‌گرایی علمی: Scientific Formalism)، ممکن است حتی در مقالات تک‌نویسنده، تأکید بر مشخص کردن نویسنده مسئول داشته باشند. این الزام معمولاً با هدف یکپارچگی ساختار مقالات یا تسهیل فرایندهای مدیریتی و فنی در سامانه‌های انتشار انجام می‌شود.

علیرضا نوروزی
مشاور نمایه‌سازی مجلات علمی
تلفن: ۰۹۹۰۶۰۶۳۴۹۱
🆔 @journalindexing

ترتیب و جایگاه نویسندگی
ترتیب نویسندگان در مقالات علمی موضوعی حساس و گاه چالش‌برانگیز است که تفسیر و ارزش‌گذاری آن در کشورها، دانشگاه‌ها، و حوزه‌های علمی مختلف و حتی از منظر هر نویسنده، می‌تواند متفاوت باشد. در عرف علمی غربی، جایگاه نویسندۀ آخر (Last Author) از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است و اغلب به عنوان رهبر علمی تیم پژوهشی یا سرپرست پروژه شناخته می‌شود. برخی از استادان و پژوهشگران برجسته ترجیح می‌دهند نامشان در آخر فهرست نویسندگان قرار گیرد تا نشان‌دهندۀ نقش رهبری، هدایت علمی و مسئولیت نهایی آنها باشد.
در مقابل، در بسیاری از دانشگاه‌های ایرانی، که تحقیقات دانشگاهی اغلب فاقد حمایت مالی است و موتور محرکۀ تولید علم دانشجویان عزیز هستند، رایج است که در مقالات مستخرج از پایان‌نامه‌ها و رساله‌های دانشجویی، دانشجو به عنوان نویسندۀ اول قرار گیرد؛ چرا که وی صاحب ایدۀ اولیه و مجری اصلی تحقیق محسوب می‌شود (حتی اگر استاد راهنما خودش ایده و مسئله پژوهش را به دانشجو داده باشد). استاد راهنما معمولاً به عنوان نویسندۀ دوم و مسئول (Corresponding Author) ذکر می‌شود، و در صورت وجود، استاد مشاور به عنوان نویسندۀ سوم می‌آید. با این حال، از منظر حفظ ساختار حرفه‌ای انتشار علمی و رعایت نقش‌های واقعی در فرایند پژوهش، پیشنهاد می‌شود که استاد راهنما به عنوان نویسندۀ آخر و مسئول درج شود. این الگو نه تنها با استانداردهای بین‌المللی هماهنگ است، بلکه به درستی نقش رهبری و هدایتگری علمی استاد در فرایند پژوهش را منعکس می‌کند. در این چینش، سهم فکری و اجرائی دانشجو در مقام نویسندۀ اول حفظ می‌شود و در عین حال، جایگاه علمی استاد راهنما به عنوان ناظر و رهبر علمی تیم و مسئول صحت و درستی داده‌ها نیز پاس داشته می‌شود. در نهایت، تعیین ترتیب نویسندگان باید بر پایۀ میزان مشارکت واقعی، توافق اخلاقی و شفافیت میان اعضای تیم پژوهشی صورت گیرد تا هم از بروز تعارض جلوگیری شود و هم اصول حرفه‌ای نشر علمی رعایت گردد. با این حال، ترتیب و جایگاه نویسندگان را خودشان تعیین می‌کنند و مجلات در این امور دخالتی ندارند.

علیرضا نوروزی
مشاور نمایه‌سازی مجلات علمی
تلفن: ۰۹۹۰۶۰۶۳۴۹۱
🆔 @journalindexing

کارگاه نرم‌افزارهای مدیریت منابع و مأخذنویسی / مدرسان: علیرضا نوروزی، فاطمه نبی، و نگار عبادی
زمان: یکشنبه ۴ خرداد ۱۴۰۴، ساعت ۱۳ تا ۱۵.
مکان: دانشکدگان مدیریت دانشگاه تهران، دانشکده مدیریت کسب‌وکار، تالار دکتر صدقی (کلاس ۲۱)

محورهای کارگاه:
آشنایی با نرم افزار EndNote
آشنایی با نرم افزار Mendeley
آشنایی با نرم افزار Zotero

هزینه ثبت نام: رایگان

ثبت‌نام: با شماره تلفن ۶۱۱۱۷۷۱۵ (آقای ملکی) یا شناسه تلگرامی @inforadin تماس حاصل فرمایید

لینک مجازی:
https://vroom.ut.ac.ir/management1

#روش_تحقیق
#منبع‌نویسی
#مأخذنویسی
🆔 @informetrix

اهمیت فعال و به روز بودن وبگاه و صفحه وب رسمی اعضای هیئت تحریریه
در فرایند ارزیابی مجلات علمی برای نمایه شدن در پایگاه‌های بین‌المللی مانند اسکوپوس، یکی از معیارهای مهم و اساسی، اعتبار و شفافیت اعضای هیئت تحریریه است. سردبیر ستون مرکزی/میانی (Central Column) و اعضای هیئت تحریریه به مثابه ارکان و چهار ستون اطراف (Corner Columns) یک مجله شناخته می‌شوند. این افراد مسئول هدایت علمی مجله، داوری مقالات، تعیین سیاست‌ها و حفظ استانداردهای اخلاقی و کیفی هستند. بنابراین، اگر این افراد شفاف و در دسترس نباشند، کل ساختار علمی مجله زیر سؤال می‌رود.
داشتن صفحه وب معتبر، فعال و رسمی (در دانشگاه یا پژوهشگاه محل خدمت) برای هر یک از اعضای هیئت تحریریه (به ویژه سردبیر و اعضای کلیدی) به دلایل زیر ضروری است:
- اعتبارسنجی علمی: ارزیابان پایگاه‌های اطلاعاتی و پژوهشگران باید بتوانند به راحتی اطلاعات مربوط به سوابق علمی، فعالیت‌های پژوهشی و وابستگی‌های سازمانی اعضاء را بررسی کنند. اگر این صفحات در دسترس نباشند، اعتبار علمی مجله تضعیف می‌شود.
- جلوگیری از جعل و سوءاستفاده: برخی از اعضای هیئت تحریریه فاقد عکس و رایانامه دانشگاهی هستند، برخی از تصاویر اعضای هیئت تحریریه قدیمی هستند یا حتی مجله داریم که برخی از اعضای هیئت تحریریه فوت کردند و حذف نکرده است. وجود صفحه وب رسمی در وبگاه دانشگاهی یا مؤسسه‌ای مرتبط، مانع از چنین سوءبرداشت‌هایی خواهد شد.
- پاسخگویی و شفافیت: وقتی اعضاء صفحه وب رسمی داشته باشند، این حس به مخاطب منتقل می‌شود که مجله قابل اعتماد و پاسخگو است و فعالیت علمی آن در محیط‌های دانشگاهی معتبر پشتیبانی می‌شود.
در نتیجه، اعضای هیئت تحریریه یک مجله، که نقش اصلی در هدایت و هویت‌بخشی به آن دارند، بایستی دارای صفحه وب فعال و معتبر باشند. نبود صفحه وب برای این افراد، نشانه‌ای از ضعف در ساختار علمی و مدیریتی مجله تلقی شده و از مهمترین دلایل رد شدن آن از سوی نهادهای معتبری مانند اسکوپوس است. برای بهبود وضعیت مجله، به‌شدت توصیه می‌شود که:
• اطلاعات دقیق، معتبر و قابل‌پیگیری از هر عضو هیئت تحریریه منتشر شود؛
• آدرس صفحات رسمی دانشگاهی اعضاء تکمیل و فعال باشد؛
• از انتشار تصاویر غیرواقعی یا قدیمی خودداری شود.
این اقدامات، گام‌هایی ضروری برای بازسازی اعتماد و افزایش شانس پذیرش مجله در نمایه‌هایی مانند اسکوپوس هستند.
پی‌نوشت: یکی از بهترین مجلات حوزه روانشناسی و علوم اجتماعی ایران به خاطر اینکه صفحات اعضای هیئت تحریریه مجله در طول مدت ارزیابی غیرفعال شده یا حذف شده‌اند، رد شد و یکسال بعد باید دوباره اقدام کنیم. مجله‌ای که حتی در نمایه‌های انجمن روانشناسان آمریکا هم نمایه می‌شود. حیف!

علیرضا نوروزی
مشاور نمایه‌سازی مجلات علمی
تلفن: ۰۹۹۰۶۰۶۳۴۹۱
🆔 @journalindexing

نرم‌افزارهای مدیریت منابع و مأخذنویسی / علیرضا نوروزی، فاطمه نبی، و نگار عبادی. گروه علم اطلاعات و مدیریت داشن، دانشکدگان مدیریت دانشگاه تهران، ۱۴۰۴.

#روش_تحقیق
#منبع‌نویسی
#مأخذنویسی
🆔 @informetrix

تاثیر سلب اعتبار مقالات علمی بر مسیر شغلی و همکاری‌های پژوهشگران
مطالعه‌ای نشان می‌دهد که حدود ۴۶ درصد از نویسندگان مقالات سلب اعتبار شده و بازپس‌گرفته‌شده، حدوداً همزمان با بازپس‌گیری، انتشار مقالات علمی خود را متوقف می‌کنند. همچنین، نویسندگان در اوایل دوران حرفه‌ای خود، کسانی که مقالاتشان به دلیل تخلف و سرقت ادبی سلب اعتبار شده است، و کسانی که توجه برخط (Online Attention) بیشتری داشته‌اند، احتمال بیشتری دارد که پس از تجربه سلب اعتبار مقالات، فعالیت علمی خود را ترک کنند.
How do retractions impact researchers’ career paths and collaborations?
A study found that about 46% of the retracted authors leave their academic publishing around the time of the retraction, and that the early-career authors, those whose papers are retracted due to misconduct and plagiarism, and those with higher online attention were more likely to leave when experiencing a retraction. Source: How do retractions impact researchers’ career paths and collaborations? https://retractionwatch.com/2025/05/12/retractions-impact-researchers-career-paths-and-collaborations/
==========
به نظر می‌رسد که سلب اعتبار و بازپس‌گیری مقالات علمی می‌تواند منجر به کاهش احتمال همکاری‌های آتی نویسندگان با همکاران قبلی خود شود. این امر می‌تواند ناشی از عوامل مختلفی از جمله آسیب به شهرت و اعتماد و برند شخصی پژوهشگران و نویسندگان باشد. درک چگونگی تأثیر سلب اعتبار مقالات بر شبکه‌های همکاری علمی برای حفظ یکپارچگی و پویایی جامعه پژوهشی حائز اهمیت است. بررسی‌های بیشتر در این زمینه می‌تواند به ارائه راهکارهایی برای حمایت از پژوهشگرانی که مقالاتشان سلب اعتبار شده و کاهش اثرات منفی این رویداد بر مسیر حرفه‌ای و تعاملات علمی آنها منجر شود.
بازپس‌گیری: پیش از انتشار مقاله در مرحله آماده‌سازی در بخش مقالات در دست انتشار، بازپس‌گیری منجر به حذف آن می‌شود.
- سلب اعتبار: پس از انتشار مقاله به صورت رسمی، بازپس‌گیری منجر به سلب اعتبار آن می‌شود.
- پی‌نوشت: آمار سلب اعتبار مقالات ایرانی نسبت به سال های گذشته بشتر شده است. انتظار می رود که معاونان و مدیران محترم پژوهشی دانشگاه‌ها با برگزاری کارگاه آشنایی با سلب اعتبار مقالات. دانشجویان و استادان عزیز را نسبت به خطرات آن آگاه سازند. اگر مدیر پژوهشی دانشگاهی خواست کارگاه مجازی یا حضوری برگزار کند با توجه به تجربه کارگاه قبلی در دانشگاه‌های گرگان در خدمتیم.

علیرضا نوروزی
مشاور نمایه‌سازی مجلات علمی
تلفن: ۰۹۹۰۶۰۶۳۴۹۱
🆔 @journalindexing

داوری علمی قلب تپنده و هسته اکوسیستم علم

داوری علمی (همترازخوانی)، قلب تپنده و هسته مرکزی اکوسیستم علم در جهان محسوب می‌شود. در حال حاضر، انتشارات علمی چه در بخش خصوصی و چه در نهادهای دولتی، انتظار دارند که فرایند داوری مقالات به صورت داوطلبانه و بدون دریافت حق‌الزحمه انجام شود؛ این در حالی است که همین ناشران، بابت چاپ، انتشار و همچنین دسترسی به مقالات، مبالغ قابل‌توجهی از نویسندگان و مشترکان دریافت می‌کنند. این نابرابری و چالش تنها محدود به کشور ما نیست، بلکه ناشران بزرگ بین‌المللی نیز با بحران مشابهی در زمینه تأمین داوران متخصص مواجه هستند.
نمونه‌ای از این واقعیت را می‌توان در پیامی دید که یکی از نویسندگان برجسته بین‌المللی، خطاب به بنده به عنوان دوست قدیمی و در مقام سردبیر یکی از مجلات خارجی، ارسال کرده است.

... The editor of X has now written to me directly to say that five reviewers have already refused to write reviews (the article has been with the editorial office of this journal since the beginning of November). Against the backdrop of huge publisher profits, no one wants to review articles for free anymore. The editor is very unhappy with his publishing house (Emerald) in this regard and has promised to find reviewers. If the reviewers reject this article, I will send it to you (it is scientometric and, in my opinion, quite good).
Sincerely, V. M.


علیرضا نوروزی
مشاور نمایه‌سازی مجلات علمی
تلفن: ۰۹۹۰۶۰۶۳۴۹۱
🆔 @journalindexing

آیا منابع چکیده انگلیسی مبسوط باید در انتهای چکیده درج شوند، یا تمامی منابع مقاله در پایان مقاله آورده شوند؟
بر اساس تجربه کار با پایگاه اطلاعاتی اسکوپوس، این پایگاه تنها منابعی را که در پایان مقاله فارسی درج شده‌اند، نمایه می‌کند. بنابراین، نیازی به درج مجدد منابع در انتهای چکیده انگلیسی مبسوط نیست. به بیان دیگر، منابع مورد اشاره در چکیده انگلیسی مبسوط لازم نیست به صورت جداگانه آورده شوند، چرا که اسکوپوس آنها را از فهرست نهایی منابع استخراج می‌نماید.

علیرضا نوروزی
مشاور نمایه‌سازی مجلات علمی
تلفن: ۰۹۹۰۶۰۶۳۴۹۱
🆔 @journalindexing

چالش مدیر مسئول برای مجلات علمی ایران
وجود فردی به عنوان «مدیر مسئول» ( Director-in-Charge/ Managing Director) که تخصص علمی در حوزۀ موضوعی مجله ندارد، به ویژه زمانی که این شخص رئیس دانشکده یا دانشگاه است و صرفاً به لحاظ اداری این مسئولیت را دارد، می‌تواند در فرایند نمایه شدن مجله در پایگاه‌های اطلاعاتی مانند اسکوپوس چالش‌هایی ایجاد کند. در ادامه، مهمترین چالش‌ها را توضیح می‌دهم:

✅ چالش‌های ناشی از عدم تخصص علمی مدیر مسئول:
۱. عدم تطابق ساختار هیئت تحریریه با استانداردهای بین‌المللی:
اسکوپوس و سایر پایگاه‌های نمایه‌سازی بین‌المللی، اهمیت زیادی به صلاحیت علمی و حرفه‌ای اعضای تحریریه می‌دهند. اگر مدیر مسئول تخصص علمی در حوزۀ مجله نداشته باشد، این موضوع می‌تواند نشانگر ضعف در ساختار علمی مجله تلقی شود.

۲. تضعیف اعتبار علمی مجله:
وقتی مشخص می‌شود که مدیریت عالی مجله در اختیار فردی است که سابقه پژوهشی یا دانش تخصصی در حوزۀ موضوعی مجله ندارد، داوران اسکوپوس ممکن است اعتبار علمی و جهت‌گیری پژوهشی مجله را زیر سؤال ببرند.

۳. عدم ایفای نقش علمی مؤثر توسط مدیر مسئول:
در مجلات حرفه‌ای، مدیر مسئول نقش کلیدی در سیاست‌گذاری‌های علمی، تضمین کیفیت داوری و یکپارچگی محتوای علمی دارد. وقتی این فرد فاقد پیشینه مرتبط باشد، نمی‌تواند نقش علمی مؤثری ایفاء کند.

۴. ایجاد تصور مجله‌سازی اداری:
اگر مدیر مسئول از نظر علمی مرتبط نباشد و تنها به خاطر جایگاه اداری در رأس قرار گیرد، این شائبه را ایجاد می‌کند که مجله بیشتر به دلایل سازمانی یا کسب امتیازات داخلی منتشر می‌شود، نه به خاطر توسعۀ دانش تخصصی.

۵. کاهش امتیاز در ارزیابی اسکوپوس:
در فرم‌ها و گزارش‌هایی که برای ارزیابی اولیه توسط اسکوپوس ارسال می‌شود، ترکیب هیئت تحریریه، تخصص‌ها و پیشینۀ علمی و پژوهشی اعضای هیئت تحریریه بررسی می‌شود. ضعف در این بخش می‌تواند امتیاز مجله را کاهش داده و موجب رد درخواست نمایه شدن شود.

✅ راهکارهایی برای کاهش این چالش‌ها:
- تقویت هیئت تحریریه: حضور افراد برجسته و متخصص در حوزۀ موضوعی مجله، به ویژه سردبیر علمی قوی، می‌تواند این ضعف را تا حدی جبران کند.
- تفکیک نقش‌های اداری و علمی: می‌توان مدیر مسئول را به عنوان نماینده رسمی ناشر یا دانشگاه معرفی کرد، اما تصمیمات علمی را به سردبیر علمی یا معاون سردبیر واگذار کرد و این موضوع را به روشنی در وبگاه مجله درج کرد.
- افزایش شفافیت: در معرفی اعضای هیئت تحریریه، به ویژه در وبگاه و مستندات رسمی، تأکید بر نقش علمی سردبیر و داوران تخصصی می‌تواند برای ارزیابان اسکوپوس قابل قبول‌تر باشد.

علیرضا نوروزی
مشاور نمایه‌سازی مجلات علمی
تلفن: ۰۹۹۰۶۰۶۳۴۹۱
🆔 @journalindexing

اقتصاد توجه در بازار پژوهش: لزوم پرهیز از معرفی مجلات رقیب در مجلات علمی
به مدیران اجرائی و سردبیران مجلات ایرانی پیشنهاد می‌شود از معرفی و تبلیغ مجلات رقیب خودداری کنند. این اقدام از نظر منطق بازار و رفتار مصرف‌کننده، قابل دفاع نیست. می‌توان این موضوع را با مثالی ساده روشن کرد: تصور کنید مشتری وارد فروشگاهی می‌شود و صاحب فروشگاه به جای معرفی کالاهای خود، او را به بازدید و خرید از فروشگاه مجاور تشویق کند. چنین رفتاری نه تنها به نفع فروشگاه نخواهد بود، بلکه ممکن است به از دست دادن مشتری منجر شود.
این موضوع ارتباط مستقیمی با مباحث «توجه»، «کمیابی توجه» (Attention Scarcity) و «اقتصاد توجه» (Attention Economy) دارد. در دنیای امروز، اطلاعات به طور فزاینده‌ای تولید و منتشر می‌شود، در حالی که ظرفیت «توجه» انسان محدود است. بنابراین، اطلاعات عملاً مصرف‌کنندۀ توجه است. در چنین شرایطی، اگر مجله‌ای اقدام به معرفی مجلات رقیب کند، ممکن است باعث شود مخاطب دچار «پراکندگی توجه» شده و تمرکز خود را از محتوای اصلی مجله از دست بدهد. «کمیابی توجه» به معنای محدودیت منابع توجه انسان در مقابل حجم عظیم اطلاعات دیجیتال است. این مفهوم اساس «اقتصاد توجه» را شکل داده است، که در آن «توجه» انسان به عنوان یک منبع کمیاب و ارزشمند تلقی می‌شود. به دیگر سخن، در هر لحظه، انسان فقط می‌تواند بر میزان محدودی از اطلاعات موجود در محیط «تمرکز» کند و این محدودیت، «*توجه*» را به یک منبع کمیاب تبدیل می‌کند.
بازار پژوهش (Research Market) نیز همانند سایر بازارها، از قواعد عرضه، تقاضا و رقابت پیروی می‌کند. معرفی مجلات رقیب در چنین بازاری می‌تواند به معنای واگذاری بخشی از سهم بازار پژوهش باشد. البته در مورد ناشران بین‌المللی که دارای مجموعه‌ای از مجلات مرتبط هستند و معرفی مجلات درون‌گروهی انجام می‌دهند، شرایط متفاوت است و این معرفی‌ها در راستای استراتژی‌های کلان ناشر قرار دارد.

جمع‌بندی و پیشنهاد
با توجه به محدودیت «توجه» پژوهشگران، نویسندگان و خوانندگان، ضروری است که مجلات علمی با دقت بیشتری به مدیریت محتوای وبگاه خود بپردازند و از اقداماتی که ممکن است موجب کاهش تمرکز و توجه مخاطبان یا انتقال آنان به مجلات رقیب شود، اجتناب کنند. پس، به «توجه»، توجه کنید. از ترویج مجلات رقیب در وبگاه مجله خود پرهیز کنید.

علیرضا نوروزی
مشاور نمایه‌سازی مجلات علمی
تلفن: ۰۹۹۰۶۰۶۳۴۹۱
🆔 @journalindexing

مجله هیدروژن از انتشارات سازمان پژوهش‌های علمی و صنعتی ایران توسط اسکوپوس پذیرفته شد.

ریاست محترم سازمان پژوهش‌های علمی و صنعتی ایران، معاونت محترم پژوهشی سازمان، مدیر مسئول و سردبیر عزیز مجله هیدروژن،

با سلام و احترام، پذیرش مجله هیدروژن (‏Hydrogen, Fuel Cell and Energy Storage: https://hfe.irost.ir) از انتشارات سازمان پژوهش‌های علمی و صنعتی ایران توسط اسکوپوس را خدمت شما عزیزان و تمامی دست‌اندرکاران این مجله وزین به ویژه سرکار خانم دکتر مریم رنجبر مدیر مسئول و مدیر علمی مجله و جناب آقای دکتر حسین غریبی سردبیر مجله تبریک عرض می‌کنم. از صمیم قلب این موفقیت بزرگ را به همۀ دست‌اندرکاران مجله و جامعۀ علمی حوزۀ هیدروژن تبریک عرض می‌کنم.
پذیرش مجله هیدروژن در پایگاه استنادی اسکوپوس نشان‌دهندۀ تلاش‌های مستمر و کیفیت بالای مقالات منتشر شده در این مجله است. این دستاورد نه تنها اعتبار علمی مجله را افزایش می‌دهد، بلکه به ارتقای سطح تحقیقات حوزۀ هیدروژن در ایران کمک شایانی خواهد کرد. این موفقیت، نتیجۀ حمایت و زحمات بی‌وقفه شما و تیم هیئت تحریریۀ مجله به ویژه سرکار خانم دکتر مریم رنجبر است که با دقت و تلاش مستمر، مقالات با کیفیت را منتشر کرده و استانداردهای علمی را رعایت نموده‌اید. امیدوارم که این دستاورد، انگیزه‌ای برای ادامۀ مسیر پژوهشی مجله شما باشد و پذیرش مجله هیدروژن همچنان به عنوان یک مرجع علمی معتبر در حوزۀ هیدروژن در جهان شناخته شود.
با آرزوی توفیق روزافزون برای شما و تیم مجله هیدروژن.

علیرضا نوروزی
مشاور نمایه‌سازی مجلات علمی
تلفن: ۰۹۹۰۶۰۶۳۴۹۱
🆔 @journalindexing

عوامل مؤثر بر تعداد استناد
اغلب مقالات علمی به ندرت مورد استناد قرار می‌گیرند، در حالی که تعداد کمی از آنها دارای استنادات بسیار زیاد هستند. جالب است بدانید که مطالعات ما نشان داده است که ۲۰ تا ۳۰ درصد مقالات یک پژوهشگر حتی افراد نامدار و پرآوازه به ندرت مورد استناد قرار می‌گیرند یا در حد یکی دو استناد دریافت می‌کنند. مطالعات فراوانی نشان داده‌اند که عوامل متعددی بر تعداد استنادات یک مقاله تأثیرگذارند. با این حال، مرور جامعی که عوامل پیش‌بینی‌کننده تعداد استنادات را به صورت یکپارچه بررسی کند، وجود ندارد. در یک مطالعه مروری با عنوان «عوامل مؤثر بر تعداد استنادات: مروری جامع بر ادبیات پژوهش»، سه دسته کلی با بیست و هشت عامل شناسایی شده‌اند که با تعداد استنادات مرتبط بودند:
دسته اول: «عوامل مرتبط با مقاله»: کیفیت مقاله؛ نوآوری و جذابیت موضوع؛ ویژگی‌های حوزه‌های علمی و موضوعات مطالعه؛ روش‌شناسی؛ نوع مقاله؛ طراحی مطالعه؛ ویژگی‌های نتایج و بحث؛ استفاده از شکل‌ها و پیوست‌ها در مقاله؛ ویژگی‌های عنوان و چکیده؛ ویژگی‌های منابع و مآخذ؛ طول مقاله؛ قدمت مقاله؛ استناد زودهنگام و سرعت استناد؛ دسترسی‌پذیری و رؤیت‌پذیری مقاله‌ها.
دسته دوم: «عوامل مرتبط با مجله»: ضریب تأثیر مجله؛ زبان مجله؛ حوزه موضوعی مجله؛ فرمت انتشار مقاله.
دسته سوم: «عوامل مرتبط با نویسنده/نویسندگان»: تعداد نویسندگان؛ شهرت نویسنده؛ مرتبه علمی نویسنده؛ خوداستنادی؛ همکاری‌های ملی و بین‌المللی نویسندگان؛ کشور نویسندگان؛ جنسیت، سن و نژاد نویسندگان؛ بهره‌وری علمی نویسنده؛ ویژگی‌های سازمانی؛ و حمایت مالی.
نویسندگان بر این باورند که احتمالاً برخی عوامل مانند کیفیت مقاله، ضریب تأثیر مجله، تعداد نویسندگان، میزان رؤیت‌پذیری مقاله و همکاری‌های بین‌المللی پیش‌بینی‌کننده‌های قوی‌تری برای تعداد استنادها هستند نسبت به عواملی مانند جنسیت، سن و نژاد نویسندگان یا ویژگی‌های نتایج و بحث و غیره.
بری مطالعه متن کامل مقاله به منبع زیر رجوع بفرمایید:
Factors affecting number of citations: A comprehensive review of the literature / Iman Tahamtan, Askar Safipour Afshar & Khadijeh Ahamdzadeh. https://doi.org/10.1007/s11192-016-1889-2

علیرضا نوروزی
مشاور نمایه‌سازی مجلات علمی
تلفن: ۰۹۹۰۶۰۶۳۴۹۱
🆔 @journalindexing

استفاده از هوش مصنوعی برای تصحیح گرامر و املای انگلیسی مقالات
استفاده از هوش مصنوعی برای ترجمه متون و تصحیح گرامر و املای چکیده‌های انگلیسی مقالات علمی مانعی ندارد، و در اغلب موارد هوش مصنوعی ابزار بسیار مفید و کارآمدی برای ویرایش زبانی و فنی چکیده‌ها و مقالات است؛ اما مستلزم نظارت علمی و فنی توسط یک فرد متخصص است که اصطلاحات علمی را چک کنند. هوش مصنوعی می‌تواند خطاهای گرامری، املایی، و نشانه‌گذاری را به سرعت و با دقت بالا شناسایی و اصلاح کند. پژوهشگرانی که زبان مادری آنها زبان انگلیسی نیست، می‌توانند از این ابزارها برای نگارش و تصحیح چکیده‌های حرفه‌ای‌تر استفاده کنند.
هوش مصنوعی می‌تواند به عنوان مرحله‌ اول تصحیح عمل کند، و متن را برای ویرایش نهایی انسانی آماده سازد. هوش مصنوعی ممکن است اصطلاحات علمی-تخصصی، اختصارات علمی یا ساختارهای خاص رشته‌ای را به درستی درک نکند و به اشتباه اصلاح کند. بنابراین، خروجی نهایی همیشه باید توسط فردی با دانش زبانی و علمی بازبینی شود تا از دقت علمی و مفهومی متن اطمینان حاصل شود. توجه داشته باشید که برخی ابزارها ممکن است با هدف ساده‌سازی، اصطلاحات دقیق علمی را تغییر دهند که باعث کاهش دقت علمی مقاله می‌شود. با این حال، استفاده از آن باید با نظارت انسانی همراه باشد تا دقت علمی متن حفظ شود.
به جای استفاده از مترجم گوگل می‌توان به راحتی از هوش مصنوعی برای ترجمه و تصحیح گرامر و املای متن و چکیده انگلیسی مقالات استفاده کرد. در هر کدام از سامانه‌های هوش مصنوعی زیر می‌توان جمله زیر را در آن کپی و ضمیمه کرد. اگر با هوش مصنوعی مؤدبانه و علمی صحبت کنید، او هم همان‌گونه عمل می‌کند؛ اگر محاوره‌ای صحبت کنید او هم محاوره‌ای و عامیانه برخورد می‌کند.
دستور برای تصحیح گرامر و املای زبان انگلیسی:

Please check the grammar and spelling of the following paragraph and revise it to ensure academic and scientific appropriateness.
Please check the grammar and spelling of the following paragraph to ensure academic and scientific appropriateness.
در سطر زیر دستور، پاراگراف مدنظر خود را کپی کنید و اینتر بزنید تا سیستم اجراء شود.

دستور برای ترجمه متن فارسی به انگلیسی:
Please translate the following Persian text into English, ensuring that it meets academic and scientific standards.
https://chatgpt.com
https://perplexity.ai
https://copilot.bing.com
https://gemini.google.com
https://www.deepseek.com
https://chat.qwen.ai
همه این سیستم‌های هوش مصنوعی مستلزم ثبت نام هستند.
==========================
از هوش مصنوعی می‌توان برای چک روش‌شناسی یک تحقیق هم استفاده کرد. در این حالت بخش روش‌شناسی تحقیق را در ادامه دستوری شبیه زیر می‌توان آورد:
Please check validity of the methodology of the following scientific research.
متن قسمت روش‌شناسی تحقیق را زیر دستور بالا کپی کنید و اینتر بزنید.
==========================
از هوش مصنوعی می توان درخواست کرد که به یک مقاله علمی کلیدواژه تخصیص دهد. از دستور زیر استفاده کنید و لذت ببرید
Assign five keywords and phrases to the following research.
Title of the Article:
Abstract of the Article:


علیرضا نوروزی
مشاور نمایه‌سازی مجلات علمی
تلفن: ۰۹۹۰۶۰۶۳۴۹۱
🆔 @journalindexing

توقف‌های موقت مجلات علمی: دلایل و نمونه‌ها
در طول تاریخ نشر علمی، برخی مجلات – حتی مجلات برجسته و معتبر بین‌المللی – با وقفه‌هایی در روند انتشار مواجه شده‌اند و نمونه‌های زیادی وجود دارد. این توقف‌ها معمولاً موقتی بوده و به دلایل گوناگونی رخ داده‌اند؛ از جمله:
- تغییر مالکیت یا ناشر: انتقال مجله از یک نهاد به نهاد دیگر ممکن است باعث تأخیر در برنامه‌ریزی‌های انتشار شود.
- تغییر سردبیر یا فوت سردبیر بنیانگذار: در مواردی که مجله سردبیرمحور است و سردبیر نقشی کلیدی در هدایت علمی مجله دارد، کناره‌گیری یا فوت وی ممکن است منجر به تعلیق موقت مجله شود تا جایگزین مناسب پیدا شود.
- کمبود مقالات مناسب یا کاهش کیفیت ارسال‌ها: در صورتی که تعداد یا کیفیت مقالات دریافتی کاهش یابد، برخی مجلات تصمیم به توقف موقت تا تثبیت شرایط علمی می‌گیرند.
- جنگ‌ها یا بحران‌های سیاسی و اقتصادی: مجلات علمی نیز مانند سایر نهادهای فرهنگی ممکن است تحت تأثیر بحران‌های جهانی یا ملی قرار گیرند.
یکی از نمونه‌های برجسته، مجلۀ Philosophical Transactions of the Royal Society (در هر دو بخش A و B) است که به عنوان یکی از قدیمی‌ترین مجلات علمی جهان شناخته می‌شود (https://royalsocietypublishing.org). این مجله در دوران جنگ جهانی دوم با وقفه‌هایی در انتشار مواجه شد؛ اما پس از پایان جنگ، با برنامه‌ریزی و سازماندهی مجدد، روند انتشار آن ادامه یافت و حتی گسترده‌تر نیز شد. این نمونه‌ها نشان می‌دهند که توقف موقت مجله، لزوماً پایان آن نیست؛ بلکه گاه فرصتی است برای بازنگری در سیاست‌ها، ساختار هیئت تحریریه، یا حتی دامنۀ موضوعی مجله. بسیاری از مجلات پس از دوره‌های وقفه، با کیفیت علمی بالاتر و ساختار حرفه‌ای‌تری به فعالیت خود ادامه داده‌اند.

مثال و توضیح:
برای نمونه دانشگاه بوعلی سینا همدان مجله‌ای با عنوان «فناوری زیستی در کشاورزی» (Agricultural Biotechnology: https://ab.basu.ac.ir) دارد، اگر معاونت محترم پژوهشی دانشگاه بوعلی سینا و تیم مجله بخواهند این مجله ارزشمند را احیاء کنند بایستی مجله یک پرش دو سه ساله از سال 1401 دوره سیزده به سال 1404 دوره چهارده داشته باشد و دوره جدید هم به لحاظ شماره‌گذاری ادامه همان دوره‌های قبل باشد.
۱۴۰۱ دوره ۱۳
۱۴۰۴ دوره ۱۴
۱۴۰۵ دوره ۱۵

پیشنهاد: مجلاتی که روزگاری توقف داشته‌اند بایستی بپذیرند که مجله یک خلأ انتشار چند ساله داشته است و اهمیتی هم ندارد. اما مجله باید در دور جدید انتشار، به روز باشد و نمایه‌های معتبر اخذ کند و به جامعۀ علمی نشان دهد که با قدرت در عرصۀ علمی ظاهر می‌شود. مجلاتی که توقف انتشار دارند در دور جدید باید پوست‌اندازی کنند و اعضای هیئت تحریریه را هم تغییر دهند وگرنه همان آش و همان کاسه خواهد بود.

علیرضا نوروزی
مشاور نمایه‌سازی مجلات علمی
تلفن: ۰۹۹۰۶۰۶۳۴۹۱
🆔 @journalindexing

عدم لزوم درج مرتبه علمی اعضای هیئت علمی و مقطع تحصیلی دانشجویان
در خصوص درج مرتبه علمی اعضای هیئت علمی و مقطع تحصیلی دانشجویان، لازم به توضیح است که ما (ارکان مجلات علمی) در سیاست‌های علمی خود تابع ضوابط و استانداردهای جهانی هستیم و به مقررات داخلی دانشگاه‌ها یا نهادهای خاص وابسته نیستیم. به عنوان نمونه، در مجله تحقیقات کتابداری دانشگاه تهران (https://jlib.ut.ac.ir) نیز مرتبه علمی استادان و مقطع تحصیلی دانشجویان به طور کلی حذف شده است. البته گاهی با مقاومت‌هایی از سوی برخی نویسندگان مواجه می‌شویم که بر درج عنوان‌هایی مانند «استاد» یا حتی «استاد تمام» تأکید دارند. این در حالی است که چنین عناوینی در ساختارهای بین‌المللی علمی معمول نیست و ما نیز بر همین اساس، از درج آنها خودداری کرده‌ایم. تا زمانی که اینجانب مسئولیت سردبیری را برعهده دارم، این سیاست ادامه خواهد داشت.
فرض بفرمایید در یک مقاله علمی در حوزه‌های فلسفه، کلام، روان‌شناسی یا روانپزشکی، عنوان «دانشجوی کارشناسی یا کارشناسی ارشد» در بخش وابستگی نویسنده درج شود. این موضوع در فضای علمی بین‌المللی چندان پذیرفته نیست. از منظر بسیاری از فلاسفه، روان‌شناسان و متخصصان علوم انسانی و پزشکی در کشورهای غربی، سطح کارشناسی یا کارشناسی ارشد برای نگارش، و تحلیل عمیق و مستقل یک مقاله علمی در این حوزه‌ها معمولاً کافی تلقی نمی‌شود، مگر آنکه مقاله با راهنمایی مستقیم استاد راهنما یا پژوهشگر برجسته‌ای انجام شده باشد و نقش و مشارکت (contribution) ایشان به صراحت مشخص گردد؛ در حالی که بسیاری از مقالات ایرانی کاملاً مستخرج از پایان‌نامه هستند و استاد محترم راهنما به طور مستقیم نقش و مشارکت علمی جدی در نگارش اثر ندارد.
تجربه بنده نیز نشان داده است که برخی از مجلات علمی داخلی در حوزه‌های فلسفه و روان‌شناسی به دلیل رعایت نکردن این‌گونه استانداردهای بین‌المللی، از پذیرش در پایگاه‌های نمایه‌سازی معتبر خارجی بازمانده‌اند. بنابراین، توجه به این نکات در تدوین ساختار نویسندگان و درج وابستگی‌های علمی از اهمیت بالایی برخوردار است.
با این حال، اگر سردبیر مجله‌ای تمایل دارد، می‌تواند مرتبه علمی اعضای هیئت علمی و مقطع تحصیلی دانشجویان را در بخش فارسی نشانی و وابستگی سازمانی نویسندگان درج نمایید.

علیرضا نوروزی
مشاور نمایه‌سازی مجلات علمی
تلفن: ۰۹۹۰۶۰۶۳۴۹۱
🆔 @journalindexing

محتوا پادشاه است