اگر گفته شود: چرا شروط صلح حُدَیبیه، مستلزم تحقیر مسلمانان و کوتاه آمدن آنها بود؟
ما در پاسخ می‌گوییم: چنین چیزی به سبب دفع مفاسدی عظیم بود: یعنی [ممانعت از] قتل مردان و زنان مؤمنی که در مکه حضور داشتند و ناشناس بودند. قتل این مؤمنانِ ساکن مکه، مصیبت بزرگی برای مؤمنان بود. بنابراین مصلحت اقتضا می‌کرد که توافقی بر این اساس حاصل شود که هر کسی از مکه [به مثابه پناهنده] سوی مؤمنان [مدینه] بیاید به کفار [مکه] برگردانده شود. و چنین شرطی از قتل مؤمنان ناشناس [در مکه] قابل تحمل‌تر بود.

عز بن عبدالسلام،
قواعد الأحكام،
1/133،
تحقیق: د. نزیه کمال حماد&د. عثمان جمعة ضمیریة، دمشق: دار القلم.


@AdnanFallahi

فقط یک اندیشمند مسلمان دیگر از لحاظ رتبه و اهمیت نزد افکار اروپایی قابل قیاس با ابوعلی سینا می‌باشد و او کسی نیست جز ابن رشد قرطبی که اروپائیان او را آوروئس می‌نامند. گو اینکه ابن رشد را برخی الهیون "مرتد" و "دشمن "مسیح" می‌خواندند اما برخی دیگر هم او را به عنوان شارح حقیقی و عینی ارسطو مورد تقدیر و تکریم قرار می‌دادند. از میان گروهِ تحسین کنندگانِ ابن رشد یکی هم آلبرتوس کبیر، استاد توماس آکویناس بود. اما او هم بخشی از افکار کاملا نوافلاطونی ابن رشد را مردود می‌شمرد. در باختر زمین در کنار نویسندگان و دانشمندان عرب و مسلمان به اندیشمندان یهودی هم اهمیت داده می‌شد که از جمله‌اند: سلیمان ابن جبیرول، يهودا هلوی، ابراهیم ابن عزرا و فراتر از همه اینها موسی ابن میمونِ قرطبی بزرگ که بعدها طبيب شخصى صلاح الدین ایوبی شد. شرح و تأویل مفسران بر کتاب فلسفی مهم ابن میمون دلالة الحائرین باعث شد تاثیر آراء ابن رشد بر دنیای یهود، مسلمان و مسیحی تجدید گردد و روح دوباره ای بگیرد.

فرانکو کاردینی،
تاریخ روابط اسلام و اروپا،
ترجمه بهاءالدین بازرگانی،
نشر علم.


@AdnanFallahi

فرار از جبهه در روز رویارویی با دشمن، مفسده‌ی بزرگی است اما اگر شخص بداند که بدون غلبه بر کفار کشته می‌شود فرار واجب است. زیرا که به خطر انداختن جان‌ها فقط وقتی جایز است که پای مصلحتِ تقویت دین به واسطه‌ی غلبه بر مشرکین در میان باشد. اما اگر این غلبه حاصل نشود، با از دست رفتن جان‌‌ها و خوشحال شدن کفار و تحقیر مسلمین، شکست مسلمین قطعی می‌شود و این وضعیت، مفسده‌ی محضی است که هیچ مصلحتی در آن نیست.

عز بن عبدالسلام (660ق)،
قواعد الأحكام،
1/151،
تحقیق: د. نزیه کمال حماد&د. عثمان جمعة ضمیریة، دمشق: دار القلم.


@AdnanFallahi

فایل پیوست، ترجمه‌ی فارسی بخش‌هایی از مدخل "ناسیونالیسم" از دانشنامه فلسفی استنفورد است که چند سال پیش به فارسی ترجمه کردم و در دو بخش در سایت فرهنگ امروز منتشر شد.
حال، متن یکپارچه‌ی این ترجمه با عنوان "ملت و ناسیونالیسم: مفاهیمی متنازع‌فیه" - که گزارش و تحلیل نسبتا مفصلی از انواع و اقسام تعاریف و اشارات حول مفاهیمی مثل ملت و ناسیونالیسم است - پیوست است.
گفتنی است نویسنده‌ی این مدخل پروفسور نناد میشچویچ (استاد تمام دپارتمان فلسفه در دانشگاه ماریبور اسلوونی)، خود از پژوهندگان و نویسندگان برجسته‌ی مطالعات حوزه ناسیونالیسم و قومیت است. خاصه که او قرابتی جغرافیایی نیز با تاریخ جنگ‌های خونین منطقه‌ی بالکان دارد که واجد خاستگاه‌های قوی ناسیونالیستی و قومی بودند.

✍️عدنان فلّاحی


https://news.1rj.ru/str/AdnanFallahi

این روزها منازعه بر سر اصطلاحاتی مانند ناسیونالیسم، قومگرایی، میهن‌دوستی و... در فضای فکری فارسی‌زبان بسیار است. اغلب این منازعات فاقد ارجاع به منابع اصلی این مفاهیم بوده و صرفا بر مشهورات یا منازعات سیاسی استوار است‌. مدخل فوق می‌تواند مقدمه‌ای موجز و دقیق برای ورود به این مناقشات فکری باشد.


@AdnanFallahi

🎲اسلام و اصحاب سکولاریزاسیون: مورد مودودی و سید قطب

چنان‌که پیشتر آوردیم نزد قدمای مسلمان دو مفهوم غایب بودند: حکومت اسلامی و حکومت سکولار. در عوض آنها دو مفهوم دیگر را می‌شناختند: حکومت مسلمین و حکومت کفار. اما در دوران معاصر نویسندگان بسیاری درباره‌ی نسبت اسلام و سکولاریسم سخن گفته‌اند که مخرج مشترک بخش بزرگی از این نویسندگان برغم اختلافات چشمگیری که با هم دارند ـ از سید قطب گرفته تا جواد طباطبایی و از مودودی گرفته تا وائل حلّاق ـ رصد روند سکولاریزاسیون در ساخت سیاسی دولت است.
نزد کسانی چون سید قطب و احتمالا مودودی، حکومت از دو حالت خارج نیست و شق سومی ندارد: حکومت اسلامی یا حکومت سکولار. سید قطب در تصویرکردن این دوگانه از الگویش مودودی هم قاطع‌تر است. بنابراین در الهیات سیاسی این قبیل متفکران ـ و البته طیف بزرگی از نویسندگان و سیاستمداران غربی ـ جایی برای تصویر حکومت تلفیقی (تاحدی اسلامی و تا حدی سکولار) وجود ندارد چنانکه حد وسطی هم بین توحید و شرک نیست. بنابراین حکومتی که اسلامی نباشد لاجرم سکولار است. با این مقدمه تکلیف حکومت‌هایی مانند امویان، عباسیان، ایوبیان، مملوکیان، عثمانی و... چیست؟ ابوالاعلی مودودی می‌نویسد:

مصیبت بزرگی که در زمان ملوکیت [= پس از عصر خلافت راشده] بر مسلمین وارد آمد زوال حاکمیت قانون بود ولو اینکه حکومت قانون از مبادی اساسی دولت اسلامی بود... خلافت راشده در تمام دوران خود بر مدار این قاعده در جریان بود... اما وقتی که خلافت به ملوکیت تبدیل شد پادشاهان ـ به سبب منافع شخصی و اغراض سیاسی‌شان و خاصه برپایی و حفظ حکومت خود ـ در نابودی تمام قید و بندها و تجاوز از تمام حدودی که شریعت وضع کرده بود تردیدی به خود راه ندادند. و برغم اینکه قانون دولت در دوره‌ی پادشاهان همچنان اسلامی بود... و تمام امور و معاملات در حیات عمومی بر اساس احکام شریعت بود اما سیاست این پادشاهان تابعی از دین نبود و چنین چیزی به این می‌انجامید که آنها سیاست‌شان را با هر شیوه‌ی مشروع یا نامشروع اجرا کنند و بین حلال و حرام فرقی قائل نبودند... چنین سیاستی با آغاز دوران معاویه شروع شد[1].

بنابراین از نگاه مودودی شالوده‌های حکومت اسلامی بعد از دوران سی ساله و کوتاه مدت خلفای راشدین از بین رفته و حلال و حرام در حوزه‌ی سیاست رنگ باخته بود. بر اساس همین منطق، اگر دوباره به دوگانه‌ی سیاسی اسلامی/سکولار برگردیم حکومتی که پایه‌های اسلامیت خود را از دست داده لاجرم حکومتی سکولار است. پس حکومتهای اموی و عباسی و عثمانی و... ـ که از وضعیت خلافت راشده به حالت پادشاهی استحاله شده‌اند ـ قدرت‌هایی سکولار بودند. این سخن اگرچه عجیب می‌نماید اما نتیجه‌ی منطقی مقدمات فوق است چنان‌که سید قطب هم تصریح می‌کند که حکومت اموی برآمده از "وحی جاهلی" است[2] که طبعا در نقطه‌ی مقابل وحی اسلامی قرار دارد[3].
نهایتا باید گفت گروهی از سردمداران مهم و مؤثر نظریه‌ی سکولاریزاسیون در اسلام ـ و در رأس‌شان ابوالاعلی مودودی و سید قطب ـ آغاز این سکولاریزاسیونِ دولت و سیاست در اسلام را نه به قرن بیستم بلکه به اواسط قرن اول هجری برمی‌گردانند.
ــــــــــــ
ارجاعات:
[1]. المودودي، الخلافة والملك، ص111،112، تعریب: احمد ادریس، کویت: دار القلم، 1978
[2]. سید قطب، العدالة الاجتماعیة في الاسلام، ص154، القاهرة: دار الشروق، طـ13.
[3]. سید معتقد است که امویان و عباسیان نهایتا از "روح اسلامی" پسرفت کردند (همان، ص167).

✍️عدنان فلّاحی


https://news.1rj.ru/str/AdnanFallahi

تصویری قرن پانزدهمی از مارا برانکوویچ (Mara Branković) ـ متوفای1487م ـ شاهدُختِ سلسله‌ی پادشاهی صربستان و دختر دوراد برانکوویچ حاکم این سلسله. مارا همسر سلطان مراد دوم عثمانی و نامادری سلطان محمد دوم (فاتح) بود و نقش مهمی در پیوندهای سیاسی و دیپلماتیک عثمانی‌ها در حوزه‌ی بالکان داشت. لقب او در دربار عثمانی ولیده خاتون بود و هیچ‌گاه مسلمان نشد. مورخان وی را یکی از قدرتمندترین زنان قرن پانزدهم قلمداد کرده‌اند.


@AdnanFallahi

در دفع مفاسد شرط نیست که مرتکب یا مسبب آن مفسده، [لزوما] گناهکار باشد... مانند:... جنگیدن با اهل بَغی ولو اینکه آنها به سبب تأویلی که دارند در بغی خود گناهکار نیستند... شلاق زدن حنفی‌مذهب به سبب شُرب نَبیذ ـ به منظور دفع مفسده‌ی شرب مُسکِر ـ ولو اینکه عدالت آن شخص محرز بوده و به سبب این عمل [از نظر فقه حنفی] گناهکار نباشد.

عز بن عبدالسلام (660ق)،
قواعد الأحكام،
1/161،162،
تحقیق: د. نزیه کمال حماد&د. عثمان جمعة ضمیریة، دمشق: دار القلم.


@AdnanFallahi

پیش‌تر آوردیم که از نگاه نویسندگان و نظریه‌پردازانی مانند ابوالاعلی مودودی، سیاست‌ورزی دو شق بیشتر ندارد: اسلامی و غیراسلامی (سکولار). و نیز گفتیم که اگر این منطق را پیش بگیریم نتیجتا نخستین نطفه‌های سکولاریزاسیون اسلام (عبور از سیاست اسلامی) در نیمه‌ی نخست قرن اول هجری بسته شده است و نه در قرن بیستم. مودودی در تحلیل وقایع دوران یزید بن معاویه، صریحا به این نکته اشاره کرده است:

ان ما بدأ في عهد معاوية من تفضيل السياسة على الدين ورفعها فوقه والاطاحة بحدود الشريعة من أجل الأغراض السياسية أثمر أعفن الثمار في عهد خليفته الذي اختاره بنفسه" (المودودي، الخلافة والملك، ص117، تعریب: احمد ادریس، کویت: دار القلم، 1978)

@AdnanFallahi

آتاتورک و نهاد روحانیت
به قلم: عدنان فلاحی (مرکز پژوهش‌های علمی و مطالعاتی استراتژیک خاورمیانه):

https://www.cmess.ir/Page/View/2025-02-26/11474

مِهمت رفعت بورِکچی (Mehmet Rifat Börekçi) از علمای بزرگ اهل سنت عثمانی بود که در سال 1908 به عنوان مفتی آنکارا منصوب شد. شهرت بورکچی به سبب فتوای مشهور به فتوای آنکارا (فتوای آناتولی) است. فتوای آنکارا ـ با مشروع خواندن جنگ مسلحانه علیه نیروهای متفقین که استانبول و دیگر نواحی ترکیه‌ی کنونی را اشغال کرده‌ بودند ـ در واکنش به فتوای شیخ الاسلام عثمانی عبدالله دوریزاده صادر شد که خواهان اعدام اعضای جنبش ملی ترکیه ـ و در رأس‌شان مصطفی کمال ـ بود. فتوای آنکارا را بورکچی نوشت و 153نفر دیگر از علمای اهل سنت ترکیه آن را امضا کردند. بعد از تأسیس جمهوری ترکیه، مصطفی کمال با تأسیس سازمان امور دینی ترکیه (مشهور به دیانت)، بورکچی را در رأس این نهاد قرار داد. بورکچی تا زمان مرگش در 1941، رییس سازمان دیانت بود.


@AdnanFallahi

فقط چند قدم آن طرف‌ترِ سَکاها، اقوامی ساکن بودند که در [منابع اروپاییِ] تمام ادوار کهن از آنان به قساوت یاد شده و دشمن دیرینه یونانیان و رومیان بودند: ایرانیان که پاپ اوربان دوم هم از آنان چهره هراسناکی ترسیم کرده بود. فرانچسکو پترارک نیز در ترانه صلیبیا Oaspettata in ciel beata e bella جنگهای صلیبی زمانه خود را با نبردهای یونانیان علیه ایرانیان در یک ردیف قرار می‌دهد به این ترتیب است که منازعات میان مسیحیان و لامذهبان ابعاد تازه ای پیدا می‌کند. عناصر دینی و مذهبی به هیچ وجه موضوعات فرعی و حاشیه ای نیستند بلکه شاخ و برگ بیشتری پیدا کرده و با انگیزه‌های تازه سرشارتر شده اند: نزاع میان اروپا و آسیا بنا به گفته هرودوت و یا طبق توصیف اشیل در نمایشنامه‌ی ایرانیان جنگ میان تمدن و توحش بوده است. انئا سیلویو پیکولومینی با استناد به اقوال هرودوت در صدد اثبات این موضوع است که گویا تُرکها از نسل سکاها هستند. اروپا، مسیحیت و تمدن یکی هستند و از آن طرف آسیا، کفر و بربریت نیز از یک سنگ‌اند.

فرانکو کاردینی،
تاریخ روابط اسلام و اروپا،
ترجمه بهاءالدین بازرگانی،
نشر علم.


@AdnanFallahi

گاه همکاری در گناه و درازدستی و فسق و عصیان جایز است؛ البته نه از حیث گناه بودن بلکه از این حیث که وسیله‌ای برای نیل به مصلحت است. برای مثال... اگر ظالمی بخواهد کسی را به منظور تصاحب اموالش به قتل برساند و قربانی، ظن قریب به یقین داشته باشد که اگر مالش را به آن ظالم ندهد کشته خواهد شد، در این صورت بر وی واجب است که برای نجات جان خود اموالش را بدهد.

عز بن عبدالسلام (660ق)،
قواعد الأحكام،
1/176،
تحقیق: د. نزیه کمال حماد&د. عثمان جمعة ضمیریة، دمشق: دار القلم.


@AdnanFallahi

از نقطه نظر فرد ایرانی سیستم مالیاتی همان سیستم معهود زمان ساسانیان بود چون او مالیاتهائی بعنوان مالیات ارضی و مالیات پیشه و کسب، و مالیات سرانه می‌پرداخت.

دانیل دِنِت،
جزیه در اسلام،
صص208،209،
ترجمه د. محمد علی موحد،
تبریز: کتابفروشی سروش، 1340.


@AdnanFallahi

موفقیت غربیها در جبهه جنگ و دریاهای آزاد با پیروزی‌های کم آوازه اما فراگیرتر و در نهایت خطرناکتر، در عرصه بازار همراه شد. با کشف و استثمار دنیای جدید برای نخستین بار مقادیر فراوانی طلا و نقره در دسترس اروپاییان غربی قرار گرفت. زمین‌های حاصلخیزِ متصرفاتِ مهاجرنشین این امکان را برای آنها فراهم کرد تا محصولات جدیدی از جمله محصولاتی چون قهوه و نیشکر کشت کنند که پیشتر از خاورمیانه وارد می‌شد و سپس همانها را برای فروشندگان سابق صادر کنند. حضور فزاینده اروپاییها در جنوب و جنوب شرقی آسیا این فرایند را گسترش و شتاب بخشید و صنایع دستی دیرینه با چالش دوگانه‌ی کارِ ارزان قیمتِ آسیایی و مهارتهای تجاری اروپایی روبه‌رو شد. شرکتهای بازرگانی غربی به کمک دولتهایِ تجاری اندیشِ خود نیروی جدیدی در خاورمیانه محسوب می‌شدند.

برنارد لوئیس،
مشکل از کجا آغاز شد؟ تأثیر غرب و واکنش خاورمیانه،
ترجمه شهریار خواجیان،
تهران: انتشارات اختران.


@AdnanFallahi

ابوالاعلی مودودی ـ یکی از بارزترین نظریه‌پردازان تز سکولاریزاسیونِ اسلام ـ باز تصریح می‌کند که جدایی دین از سیاست (سکولاریسم) نه در قرن بیستم بلکه از همان قرن نخست هجری و از زمان تأسیس پادشاهی اموی، آغاز و تثبیت شد:

قامت حكومة مروان [بن الحَکم الأموي] وأولاده وفيها وصل تحرر السياسة من الدين وانفلاتها منه ـ بل ذبح احكام الدين على اعتاب السياسة ـ الى المنتهى ومع أن عبد الملك بن مروان كان فقيها كبيرا وكان يعتبر في المدينة ـ قبل حظوته بالملك ـ فقيها في عداد سعيد بن المسيب وعروة بن الزبير و قبيصة بن ذؤيب وكان غضب لما حدث في عهد يزيد من قصف للكعبة بالحجارة ورمى لها بالنيران لكنه لما تولى الحكم بعث الحجاج بن يوسف ليقاتل عبد الله بن الزبير في مكة فهاجمها الحجاج الظالم في موسم الحج وهو موسم كان الكافرون والمشركون في عصر الجاهلية يوقفون القتال وهو موسم ويمتنعون عن الحرب فيه" (المودودي، الخلافة والملك، ص121، تعریب: احمد ادریس، کویت: دار القلم، 1978).

@AdnanFallahi

🍯دعوا سر دیگ هلیم است!

منازعات سیاسی ندرتا حول و حوش عدالت، اخلاق و استحقاق شکل می‌گیرد بلکه اساسا بر مدار مؤلفه‌های قدرت سخت و نرم ـ غلبه، ثروت، شهرت، نفوذ ـ می‌چرخد. این تقریبا قاعده‌ی کلی است و طبعا استثنائاتی هم دارد. کشمکش‌های سیاسی بلوک‌های قدرت جهانی و منطقه‌ای نیز مشمول همین قاعده است. عمر بن عبدالعزیز ـ که در میان حاکمان اموی استثنائا به عدالت و حسن رفتار شهره است ـ خطابی دارد که بر همین مضمون تأکید می‌کند. مورخان از او نقل کرده‌اند که وی در ابتدای عهده‌دار شدن منصب خلافت گفت:

همانا این امت درباره‌ی پروردگارش عزوجل و پیامبرش (ص) و کتابش [قرآن] دچار اختلاف نشد و بلکه فقط و فقط بر سر دینار و درهم اختلاف کردند...[1].

در واقع اگر بخواهیم سخن منسوب به عمر بن عبدالعزیز را به زبان امروز ترجمه کنیم باید بگوییم که بیشتر منازعات سیاسی ـ که ظاهرا پوششی دینی و الهیاتی دارند ـ بر سر کسب زر و زور بیشتر (غلبه و دلار) هستند و لاغیر. حال در پرتو این سخن عمر بن عبدالعزیز می‌شود فهمید که چرا فقهای بزرگی مانند شافعی این قدر از نهاد قدرت گریزان و نسبت به آن بدبین بودند.
ـــــــــــ
ارجاعات:
[1]. "وَإِن هَذِه الامة لم تخْتَلف فِي رَبهَا عز وَجل وَلَا فِي نبيها صلى الله عَلَيْهِ وَسلم وَلَا فِي كتابها وَإِنَّمَا اخْتلفُوا فِي الدِّينَار وَالدِّرْهَم" (الآجري البغدادي، أخبار أبي حفص عمر بن عبد العزيز رحمه الله وسيرته، ص57، بيروت: مؤسسة الرسالة، 1980).

✍️عدنان فلّاحی


https://news.1rj.ru/str/AdnanFallahi

جان میرشایمر (استاد و نظریه‌پرداز برجسته‌ی روابط بین‌الملل) - که چند دهه پیش و در سال 1993 حمله‌ی روسیه به اوکراین را پیش‌بینی کرده بود ـ دو هفته‌ی پیش به نوعی روز بد زلنسکی در اتاق بیضی کاخ سفید را هم پیش‌بینی کرده بود.
میرشایمر با بیان اینکه زلنسکی پذیرای توافق پوتین و ترامپ نخواهد شد گفته بود:

ترامپ در یک جهت اساساً متفاوت حرکت می‌کند زیرا واشنگتن معتقد است که مسکو در جنگ پیروز خواهد شد و کی‌یف نمی‌تواند خسارات وارد شده را جبران کند.

@AdnanFallahi
https://www.news18.com/videos/world/john-mearsheimer-who-predicted-russia-ukraine-war-says-zelensky-won-t-take-trump-s-deal-with-putin-9228980.html

ابوالاعلی مودودی ـ یکی از بارزترین نظریه‌پردازان تز سکولاریزاسیونِ اسلام ـ تصریح می‌کند که سیاست سکولار امویان در زمان عباسیان هم ادامه یافت:

ان سياسة بني العباس مثلها مثل سياسة بني أمية خارجة عن أطر الدين حرة من حدوده وأن العباسيين مثل سالفيهم لا يتورعون عن الاعتداء على حدود الله والدوس على شريعته في سبيل اغراضهم السياسية" (المودودي، الخلافة والملك، ص129، تعریب: احمد ادریس، کویت: دار القلم، 1978).

@AdnanFallahi

در عصر رفورماسیون تفکراتی که پیش از سقوط قسطنطنیه در میان مسیحیان یونانی بر سر زبانها بود که: "عمامه عثمانی بر کلاه پاپی ترجیح دارد" این بار در میان مسیحیان اروپایی رایج گردید. اتهام قدیمی دستگاه تفتیش افکار و متشرعین کلیسایی دائر بر اینکه مرتدان و جدایی‌خواهان کلیسایی "بدتر از کافران" هستند، از سوی اصلاحات‌خواهان به کار گرفته شد که: "پاپ و پیروانش از ترکان رذل تر و خطرناک‌ترند". کاتولیک ها و پروتستانها تا مدتها یکدیگر را به همدستی با ترکان متهم میکردند ـ چه بسا اگر نمی گفتند که همکاری با ترکان بهتر از کار با مسیحیان رقیب است...
پاپ با توجه به نهضت رفورماسیون پی برد که باید راه اندازی جنگ همگانی علیه ترکان را مدتی به تعویق بیندازد. او در ماه مه ۱۵۱۸ نامه ای به فردریکِ خردمند شاهزاده انتخابگر نوشت و وی را از این تصمیم خود آگاه ساخت. دو سال بعد پاپ نسخه ای از فرمان پاپی بپاخیز ای مسیح Exsurge Domine را برای شاهزاده ساکسن فرستاد و تأکید کرد که عصیانگری مارتین لوتر به نفع ترکان عثمانی تمام می‌شود. پاپ برای این نگرانی‌ها دلائل روشن و معقولی داشت. لوتر به مکافاتِ پروردگاری استناد نمود و مکررا ترکان را نشانه خشم و غضب خداوند برای مجازات پیروان پاپ اعلام می کرد. لئوی دهم در فرمان پاپیِ سال ۱۵۲۰ این اتهامات را مردود شمرد. اصلاح طلبان نیز به نوبه خود در اقداماتی تحریک آمیز چندین نوبت فراخوان دادند که مردم نه در جنگ علیه مشرکان شرکت کنند و نه با کمک مالی از جنگ حمایت نمایند چون که مشرکان بسی خردمندتر از امیران و شاهزادگان کاتولیک هستند. مجلس مشورتیِ سپیر در سال ۱۵۲۹ تصویب نمود تا حد ممکن جلوی فعالیتهای تبلیغی به نفع نهضت رفورماسیون گرفته شود. لوتر چند ماه بعد در ماه سپتامبر در پاسخ به این اقدام، بیطرفی تمام کسانی را که به نهضت اعتراضی او پیوسته بودند اعلام کرد، آن هم در موقعیت خطیری که سپاه عثمانی وین را در محاصره خود گرفته بود. اِراسموس روتردامی در مکتوباتش به فرایارهای آلمان سُفلی Epistola ad fraters Inferioris Germaniae نقل می‌کند: که سربازان و حامیان لوتر بانگ می‌آورند که "ترک تعمید نایافته" (سلطان عثمانی) بهتر از "ترک تعمید یافته" (امپراتور رومی) است و دیده شده که سپاهیان امپراتور در ممالک سفلی بیرق‌هایی با نشان هلال احمر و مکتوب به شعار Plutost Turcs que Papaux که تُرک را بر پاپ ترجیح می‌دهد با خود حمل می‌کنند.

فرانکو کاردینی،
تاریخ روابط اسلام و اروپا،
ترجمه بهاءالدین بازرگانی،
نشر علم.


@AdnanFallahi

یوسف ناسی (Joseph Nasi) ـ متوفای 1579 در استانبول ـ احتمالا یکی از ذی‌نفوذترین چهره‌های یهودی اروپاست. او از یهودیان سِفاردی بود که در پرتغال متولد شد و از تفتیش عقاید کاتولیک‌ها گریخت و نهایتا به مثابه یک تاجر و دیپلمات وارد پایتخت عثمانی شد. ناسی موفق شد به دربار سلطان سلیم دوم وارد شود و در زمره‌ی دوستان و مشاوران ویژه‌ی وی قرار گیرد. نفوذ و تجربه‌ی وی در مناسبات تجاری با اروپا باعث شد که وی بر سیاست خارجی سلیم دوم بسیار مؤثر واقع افتد. ناسی را از عوامل مهم ترغیب عثمانی‌ها به جنگ با جمهوری ونیز دانسته‌اند. سلیم دوم او را به منصب امیری (بیگلربیگ) جزیره‌ی ناکسوس و دیگر جزایر قلمروی دریای اژه منصوب کرد. او نخستین کسی است که از داخل عثمانی برای اسکان یهودیان در فلسطین کوشید و با دعوت از یهودان رانده شده از ایتالیا، آبادی‌های یهودی‌نشینی را در اطراف شهرهای صَفَد و طبریه ایجاد کرد.


@AdnanFallahi