در دفع مفاسد شرط نیست که مرتکب یا مسبب آن مفسده، [لزوما] گناهکار باشد... مانند:... جنگیدن با اهل بَغی ولو اینکه آنها به سبب تأویلی که دارند در بغی خود گناهکار نیستند... شلاق زدن حنفی‌مذهب به سبب شُرب نَبیذ ـ به منظور دفع مفسده‌ی شرب مُسکِر ـ ولو اینکه عدالت آن شخص محرز بوده و به سبب این عمل [از نظر فقه حنفی] گناهکار نباشد.

عز بن عبدالسلام (660ق)،
قواعد الأحكام،
1/161،162،
تحقیق: د. نزیه کمال حماد&د. عثمان جمعة ضمیریة، دمشق: دار القلم.


@AdnanFallahi

پیش‌تر آوردیم که از نگاه نویسندگان و نظریه‌پردازانی مانند ابوالاعلی مودودی، سیاست‌ورزی دو شق بیشتر ندارد: اسلامی و غیراسلامی (سکولار). و نیز گفتیم که اگر این منطق را پیش بگیریم نتیجتا نخستین نطفه‌های سکولاریزاسیون اسلام (عبور از سیاست اسلامی) در نیمه‌ی نخست قرن اول هجری بسته شده است و نه در قرن بیستم. مودودی در تحلیل وقایع دوران یزید بن معاویه، صریحا به این نکته اشاره کرده است:

ان ما بدأ في عهد معاوية من تفضيل السياسة على الدين ورفعها فوقه والاطاحة بحدود الشريعة من أجل الأغراض السياسية أثمر أعفن الثمار في عهد خليفته الذي اختاره بنفسه" (المودودي، الخلافة والملك، ص117، تعریب: احمد ادریس، کویت: دار القلم، 1978)

@AdnanFallahi

آتاتورک و نهاد روحانیت
به قلم: عدنان فلاحی (مرکز پژوهش‌های علمی و مطالعاتی استراتژیک خاورمیانه):

https://www.cmess.ir/Page/View/2025-02-26/11474

مِهمت رفعت بورِکچی (Mehmet Rifat Börekçi) از علمای بزرگ اهل سنت عثمانی بود که در سال 1908 به عنوان مفتی آنکارا منصوب شد. شهرت بورکچی به سبب فتوای مشهور به فتوای آنکارا (فتوای آناتولی) است. فتوای آنکارا ـ با مشروع خواندن جنگ مسلحانه علیه نیروهای متفقین که استانبول و دیگر نواحی ترکیه‌ی کنونی را اشغال کرده‌ بودند ـ در واکنش به فتوای شیخ الاسلام عثمانی عبدالله دوریزاده صادر شد که خواهان اعدام اعضای جنبش ملی ترکیه ـ و در رأس‌شان مصطفی کمال ـ بود. فتوای آنکارا را بورکچی نوشت و 153نفر دیگر از علمای اهل سنت ترکیه آن را امضا کردند. بعد از تأسیس جمهوری ترکیه، مصطفی کمال با تأسیس سازمان امور دینی ترکیه (مشهور به دیانت)، بورکچی را در رأس این نهاد قرار داد. بورکچی تا زمان مرگش در 1941، رییس سازمان دیانت بود.


@AdnanFallahi

فقط چند قدم آن طرف‌ترِ سَکاها، اقوامی ساکن بودند که در [منابع اروپاییِ] تمام ادوار کهن از آنان به قساوت یاد شده و دشمن دیرینه یونانیان و رومیان بودند: ایرانیان که پاپ اوربان دوم هم از آنان چهره هراسناکی ترسیم کرده بود. فرانچسکو پترارک نیز در ترانه صلیبیا Oaspettata in ciel beata e bella جنگهای صلیبی زمانه خود را با نبردهای یونانیان علیه ایرانیان در یک ردیف قرار می‌دهد به این ترتیب است که منازعات میان مسیحیان و لامذهبان ابعاد تازه ای پیدا می‌کند. عناصر دینی و مذهبی به هیچ وجه موضوعات فرعی و حاشیه ای نیستند بلکه شاخ و برگ بیشتری پیدا کرده و با انگیزه‌های تازه سرشارتر شده اند: نزاع میان اروپا و آسیا بنا به گفته هرودوت و یا طبق توصیف اشیل در نمایشنامه‌ی ایرانیان جنگ میان تمدن و توحش بوده است. انئا سیلویو پیکولومینی با استناد به اقوال هرودوت در صدد اثبات این موضوع است که گویا تُرکها از نسل سکاها هستند. اروپا، مسیحیت و تمدن یکی هستند و از آن طرف آسیا، کفر و بربریت نیز از یک سنگ‌اند.

فرانکو کاردینی،
تاریخ روابط اسلام و اروپا،
ترجمه بهاءالدین بازرگانی،
نشر علم.


@AdnanFallahi

گاه همکاری در گناه و درازدستی و فسق و عصیان جایز است؛ البته نه از حیث گناه بودن بلکه از این حیث که وسیله‌ای برای نیل به مصلحت است. برای مثال... اگر ظالمی بخواهد کسی را به منظور تصاحب اموالش به قتل برساند و قربانی، ظن قریب به یقین داشته باشد که اگر مالش را به آن ظالم ندهد کشته خواهد شد، در این صورت بر وی واجب است که برای نجات جان خود اموالش را بدهد.

عز بن عبدالسلام (660ق)،
قواعد الأحكام،
1/176،
تحقیق: د. نزیه کمال حماد&د. عثمان جمعة ضمیریة، دمشق: دار القلم.


@AdnanFallahi

از نقطه نظر فرد ایرانی سیستم مالیاتی همان سیستم معهود زمان ساسانیان بود چون او مالیاتهائی بعنوان مالیات ارضی و مالیات پیشه و کسب، و مالیات سرانه می‌پرداخت.

دانیل دِنِت،
جزیه در اسلام،
صص208،209،
ترجمه د. محمد علی موحد،
تبریز: کتابفروشی سروش، 1340.


@AdnanFallahi

موفقیت غربیها در جبهه جنگ و دریاهای آزاد با پیروزی‌های کم آوازه اما فراگیرتر و در نهایت خطرناکتر، در عرصه بازار همراه شد. با کشف و استثمار دنیای جدید برای نخستین بار مقادیر فراوانی طلا و نقره در دسترس اروپاییان غربی قرار گرفت. زمین‌های حاصلخیزِ متصرفاتِ مهاجرنشین این امکان را برای آنها فراهم کرد تا محصولات جدیدی از جمله محصولاتی چون قهوه و نیشکر کشت کنند که پیشتر از خاورمیانه وارد می‌شد و سپس همانها را برای فروشندگان سابق صادر کنند. حضور فزاینده اروپاییها در جنوب و جنوب شرقی آسیا این فرایند را گسترش و شتاب بخشید و صنایع دستی دیرینه با چالش دوگانه‌ی کارِ ارزان قیمتِ آسیایی و مهارتهای تجاری اروپایی روبه‌رو شد. شرکتهای بازرگانی غربی به کمک دولتهایِ تجاری اندیشِ خود نیروی جدیدی در خاورمیانه محسوب می‌شدند.

برنارد لوئیس،
مشکل از کجا آغاز شد؟ تأثیر غرب و واکنش خاورمیانه،
ترجمه شهریار خواجیان،
تهران: انتشارات اختران.


@AdnanFallahi

ابوالاعلی مودودی ـ یکی از بارزترین نظریه‌پردازان تز سکولاریزاسیونِ اسلام ـ باز تصریح می‌کند که جدایی دین از سیاست (سکولاریسم) نه در قرن بیستم بلکه از همان قرن نخست هجری و از زمان تأسیس پادشاهی اموی، آغاز و تثبیت شد:

قامت حكومة مروان [بن الحَکم الأموي] وأولاده وفيها وصل تحرر السياسة من الدين وانفلاتها منه ـ بل ذبح احكام الدين على اعتاب السياسة ـ الى المنتهى ومع أن عبد الملك بن مروان كان فقيها كبيرا وكان يعتبر في المدينة ـ قبل حظوته بالملك ـ فقيها في عداد سعيد بن المسيب وعروة بن الزبير و قبيصة بن ذؤيب وكان غضب لما حدث في عهد يزيد من قصف للكعبة بالحجارة ورمى لها بالنيران لكنه لما تولى الحكم بعث الحجاج بن يوسف ليقاتل عبد الله بن الزبير في مكة فهاجمها الحجاج الظالم في موسم الحج وهو موسم كان الكافرون والمشركون في عصر الجاهلية يوقفون القتال وهو موسم ويمتنعون عن الحرب فيه" (المودودي، الخلافة والملك، ص121، تعریب: احمد ادریس، کویت: دار القلم، 1978).

@AdnanFallahi

🍯دعوا سر دیگ هلیم است!

منازعات سیاسی ندرتا حول و حوش عدالت، اخلاق و استحقاق شکل می‌گیرد بلکه اساسا بر مدار مؤلفه‌های قدرت سخت و نرم ـ غلبه، ثروت، شهرت، نفوذ ـ می‌چرخد. این تقریبا قاعده‌ی کلی است و طبعا استثنائاتی هم دارد. کشمکش‌های سیاسی بلوک‌های قدرت جهانی و منطقه‌ای نیز مشمول همین قاعده است. عمر بن عبدالعزیز ـ که در میان حاکمان اموی استثنائا به عدالت و حسن رفتار شهره است ـ خطابی دارد که بر همین مضمون تأکید می‌کند. مورخان از او نقل کرده‌اند که وی در ابتدای عهده‌دار شدن منصب خلافت گفت:

همانا این امت درباره‌ی پروردگارش عزوجل و پیامبرش (ص) و کتابش [قرآن] دچار اختلاف نشد و بلکه فقط و فقط بر سر دینار و درهم اختلاف کردند...[1].

در واقع اگر بخواهیم سخن منسوب به عمر بن عبدالعزیز را به زبان امروز ترجمه کنیم باید بگوییم که بیشتر منازعات سیاسی ـ که ظاهرا پوششی دینی و الهیاتی دارند ـ بر سر کسب زر و زور بیشتر (غلبه و دلار) هستند و لاغیر. حال در پرتو این سخن عمر بن عبدالعزیز می‌شود فهمید که چرا فقهای بزرگی مانند شافعی این قدر از نهاد قدرت گریزان و نسبت به آن بدبین بودند.
ـــــــــــ
ارجاعات:
[1]. "وَإِن هَذِه الامة لم تخْتَلف فِي رَبهَا عز وَجل وَلَا فِي نبيها صلى الله عَلَيْهِ وَسلم وَلَا فِي كتابها وَإِنَّمَا اخْتلفُوا فِي الدِّينَار وَالدِّرْهَم" (الآجري البغدادي، أخبار أبي حفص عمر بن عبد العزيز رحمه الله وسيرته، ص57، بيروت: مؤسسة الرسالة، 1980).

✍️عدنان فلّاحی


https://news.1rj.ru/str/AdnanFallahi

جان میرشایمر (استاد و نظریه‌پرداز برجسته‌ی روابط بین‌الملل) - که چند دهه پیش و در سال 1993 حمله‌ی روسیه به اوکراین را پیش‌بینی کرده بود ـ دو هفته‌ی پیش به نوعی روز بد زلنسکی در اتاق بیضی کاخ سفید را هم پیش‌بینی کرده بود.
میرشایمر با بیان اینکه زلنسکی پذیرای توافق پوتین و ترامپ نخواهد شد گفته بود:

ترامپ در یک جهت اساساً متفاوت حرکت می‌کند زیرا واشنگتن معتقد است که مسکو در جنگ پیروز خواهد شد و کی‌یف نمی‌تواند خسارات وارد شده را جبران کند.

@AdnanFallahi
https://www.news18.com/videos/world/john-mearsheimer-who-predicted-russia-ukraine-war-says-zelensky-won-t-take-trump-s-deal-with-putin-9228980.html

ابوالاعلی مودودی ـ یکی از بارزترین نظریه‌پردازان تز سکولاریزاسیونِ اسلام ـ تصریح می‌کند که سیاست سکولار امویان در زمان عباسیان هم ادامه یافت:

ان سياسة بني العباس مثلها مثل سياسة بني أمية خارجة عن أطر الدين حرة من حدوده وأن العباسيين مثل سالفيهم لا يتورعون عن الاعتداء على حدود الله والدوس على شريعته في سبيل اغراضهم السياسية" (المودودي، الخلافة والملك، ص129، تعریب: احمد ادریس، کویت: دار القلم، 1978).

@AdnanFallahi

در عصر رفورماسیون تفکراتی که پیش از سقوط قسطنطنیه در میان مسیحیان یونانی بر سر زبانها بود که: "عمامه عثمانی بر کلاه پاپی ترجیح دارد" این بار در میان مسیحیان اروپایی رایج گردید. اتهام قدیمی دستگاه تفتیش افکار و متشرعین کلیسایی دائر بر اینکه مرتدان و جدایی‌خواهان کلیسایی "بدتر از کافران" هستند، از سوی اصلاحات‌خواهان به کار گرفته شد که: "پاپ و پیروانش از ترکان رذل تر و خطرناک‌ترند". کاتولیک ها و پروتستانها تا مدتها یکدیگر را به همدستی با ترکان متهم میکردند ـ چه بسا اگر نمی گفتند که همکاری با ترکان بهتر از کار با مسیحیان رقیب است...
پاپ با توجه به نهضت رفورماسیون پی برد که باید راه اندازی جنگ همگانی علیه ترکان را مدتی به تعویق بیندازد. او در ماه مه ۱۵۱۸ نامه ای به فردریکِ خردمند شاهزاده انتخابگر نوشت و وی را از این تصمیم خود آگاه ساخت. دو سال بعد پاپ نسخه ای از فرمان پاپی بپاخیز ای مسیح Exsurge Domine را برای شاهزاده ساکسن فرستاد و تأکید کرد که عصیانگری مارتین لوتر به نفع ترکان عثمانی تمام می‌شود. پاپ برای این نگرانی‌ها دلائل روشن و معقولی داشت. لوتر به مکافاتِ پروردگاری استناد نمود و مکررا ترکان را نشانه خشم و غضب خداوند برای مجازات پیروان پاپ اعلام می کرد. لئوی دهم در فرمان پاپیِ سال ۱۵۲۰ این اتهامات را مردود شمرد. اصلاح طلبان نیز به نوبه خود در اقداماتی تحریک آمیز چندین نوبت فراخوان دادند که مردم نه در جنگ علیه مشرکان شرکت کنند و نه با کمک مالی از جنگ حمایت نمایند چون که مشرکان بسی خردمندتر از امیران و شاهزادگان کاتولیک هستند. مجلس مشورتیِ سپیر در سال ۱۵۲۹ تصویب نمود تا حد ممکن جلوی فعالیتهای تبلیغی به نفع نهضت رفورماسیون گرفته شود. لوتر چند ماه بعد در ماه سپتامبر در پاسخ به این اقدام، بیطرفی تمام کسانی را که به نهضت اعتراضی او پیوسته بودند اعلام کرد، آن هم در موقعیت خطیری که سپاه عثمانی وین را در محاصره خود گرفته بود. اِراسموس روتردامی در مکتوباتش به فرایارهای آلمان سُفلی Epistola ad fraters Inferioris Germaniae نقل می‌کند: که سربازان و حامیان لوتر بانگ می‌آورند که "ترک تعمید نایافته" (سلطان عثمانی) بهتر از "ترک تعمید یافته" (امپراتور رومی) است و دیده شده که سپاهیان امپراتور در ممالک سفلی بیرق‌هایی با نشان هلال احمر و مکتوب به شعار Plutost Turcs que Papaux که تُرک را بر پاپ ترجیح می‌دهد با خود حمل می‌کنند.

فرانکو کاردینی،
تاریخ روابط اسلام و اروپا،
ترجمه بهاءالدین بازرگانی،
نشر علم.


@AdnanFallahi

یوسف ناسی (Joseph Nasi) ـ متوفای 1579 در استانبول ـ احتمالا یکی از ذی‌نفوذترین چهره‌های یهودی اروپاست. او از یهودیان سِفاردی بود که در پرتغال متولد شد و از تفتیش عقاید کاتولیک‌ها گریخت و نهایتا به مثابه یک تاجر و دیپلمات وارد پایتخت عثمانی شد. ناسی موفق شد به دربار سلطان سلیم دوم وارد شود و در زمره‌ی دوستان و مشاوران ویژه‌ی وی قرار گیرد. نفوذ و تجربه‌ی وی در مناسبات تجاری با اروپا باعث شد که وی بر سیاست خارجی سلیم دوم بسیار مؤثر واقع افتد. ناسی را از عوامل مهم ترغیب عثمانی‌ها به جنگ با جمهوری ونیز دانسته‌اند. سلیم دوم او را به منصب امیری (بیگلربیگ) جزیره‌ی ناکسوس و دیگر جزایر قلمروی دریای اژه منصوب کرد. او نخستین کسی است که از داخل عثمانی برای اسکان یهودیان در فلسطین کوشید و با دعوت از یهودان رانده شده از ایتالیا، آبادی‌های یهودی‌نشینی را در اطراف شهرهای صَفَد و طبریه ایجاد کرد.


@AdnanFallahi

ابوالاعلی مودودی ـ از مهم‌ترین اصحاب سکولاریزاسیونِ اسلام ـ می‌گوید که نهاد دین و متولیانش از همان نیمه‌ی نخست قرن یکم هجری از نهاد سیاست جدا کرده بود:

هكذا انفصل طريق القيادة الدينية عن طريق القيادة السياسية منذ منتصف القرن الأول الهجري" (المودودي، الخلافة والملك، ص137، تعریب: احمد ادریس، کویت: دار القلم، 1978).

@AdnanFallahi

دیشب و در جریان مراسم جوایز اسکار 2025، فیلم "سرزمینی دیگر نیست" (No other land) موفق شد جایزه‌ی بهترین فیلم مستند را از آن خود کند. این فیلم پیش‌تر جایزه‌ی جشنواره‌ی بین‌المللی فیلم برلین را نیز کسب کرده بود.
    سرزمینی دیگر نیست، مستندی فلسطینی/نروژی است که ۲فعال رسانه‌ای فلسطینی عرب ساکن کرانه‌ی باختری مشترکا با ۲فعال رسانه‌ی یهودی ساکن اسرائیل آن را ساخته‌اند. این فیلم مستند، روایتگر کوشش‌های مداوم دولت اسرائیل در نابودی خانه‌های اعراب فلسطینی کرانه‌ی باختری و تلاش برای کوچاندن و آواره کردن ساکنان این مناطق و مصائب آنهاست.
   بخش انگلیسی الجزیره اینجا گزارش مبسوطی درباره‌ی این فیلم منتشر کرده است.


@AdnanFallahi

پیش از پایان قرن هجدهم، ترکها ایرانیان و سایر ملتهای خاورمیانه فرصت بسیار اندکی برای مشاهده مستقیم غرب داشتند که اصلاً با فرصتهای غربیها در شرق حتی زمانی که به لحاظ مادی و فرهنگی در موقعیت نازلتری به سر می بردند قابل قیاس نبود... عدم توازن مشابهی را در مورد تجارت نیز می‌توان دید. به طور کلی بازرگانان غربی آزادانه و به دفعات به سرزمینهای اسلامی رفت‌وآمد می‌کردند اما تجار خاورمیانه‌ای معمولاً به غرب نمی‌رفتند. مسلمانان از سفر به سرزمینهای غیر اسلامی فوق العاده اکراه داشتند و غربیها نیز خواستار آمدن آنها نبودند...
از سوی دیگر مسلمانان نیز به همان اندازه از رفتن به اروپا اکراه داشتند و فقهای اسلامی در مورد مجاز بودن مسلمانان به زندگی در یک کشور غیرمسلمان بحث های زیادی می‌کردند و می‌کنند... اجماع عمومی فقهای کلاسیک به این پرسش پاسخ منفی می‌دهد. از نظر یک مسلمان ممکن نیست که وی یک زندگی خوب مسلمانی در سرزمین کفر داشته باشد. وی باید موطن خود را ترک و به یک کشور اسلامی برود. این معضل با فتح دوباره اسپانیا (به دست مسیحیان) دشوارتر شد. اگر یک سرزمین اسلامی به تصرف مسیحیان درآید آیا آنها (مسلمانان) می‌توانند زیر سایه حکومت مسیحیان بمانند؟ یکبار دیگر پاسخ بسیاری از فقها منفی بود یعنی این که نمی‌توانند بمانند.

برنارد لوئیس،
مشکل از کجا آغاز شد؟ تأثیر غرب و واکنش خاورمیانه،
ترجمه شهریار خواجیان،
تهران: انتشارات اختران.


@AdnanFallahi

فقرا، مستضعفان و ستم‌دیدگان در داخل سیستم سیاسی سختگیر و دستگاهیِ ممالک مسیحی فاقد هرگونه پول و امکانات، با امید و حسرت نظر به سرزمین مشرکان [= عثمانی‌ها] داشتند، سرزمینی که یک ماهیگیر کالابریایی و یا کوه‌نشین آلبانیایی را بسا میسور بود به جایگاه وزیر و دریاسالار ارتقاء یابد. مرتدان، بازندگانِ طالبِ انتقام، آرزو به دل مانده‌ها و سلب ارث شدگان حتی چشم به پیروزی مشرکان بر حکام نصرانی خود که ناسپاس و ستمگر بودند دوخته بودند. در اروپا جانِ آنکه را هیچ قیدی به دین نداشت می‌ستاندند، اما ترکان بیرحم که پوست از کله دشمن در می‌آوردند و او را به صلابه می‌کشیدند آزادی دین و آئین کسانی را که فقط اظهار تبعیت می‌کردند و خراج جزئی می‌دادند تضمین کرده بودند. مسلمینی که در سواحل دارالاسلام به اسارت دریازنان مسیحی در می‌آمدند و به کشتیهای مالتی و سان استفانی اندر می‌شدند نهایتا پاروزن اجباری کشتیهای گالی می‌شدند و یا در سیاه‌چال های لیورنو و تولون حبس می‌شدند. در عوض وقتی یک مسیحی به اسارت کشتیهای با پرچم هلال در می‌آمد چنانچه جوان خوش سیما، کاردان و توانا بود و یا اگر این اقبال را داشت به خدمت اربابی مهربان و متنفذ درآید می‌توانست مراتب ترقی شغلی را بپیماید و حتی در دستگاه حکومتی عثمانی به خدمت بزرگان درآید.

فرانکو کاردینی،
تاریخ روابط اسلام و اروپا،
ترجمه بهاءالدین بازرگانی،
نشر علم.


@AdnanFallahi

اهل‌سنت مانند بقیهٔ ساکنان ایران، شهروند این کشور هستند و مانند بقیهٔ شهروندان ایرانی حق دارند که در تعیین سرنوشت خود و میهنشان سهیم باشند. اهل‌سنت ایران یقیناً می‌دانند که تلاش برای ارتقای مزیت‌های ایران و اولویت‌دادن به توسعهٔ آن، ترجمانی جز عشق به فرزندان و بستگان و اقربای خود آنها ندارد و مصداق همان حدیث نبوی است که در ابتدا آوردم: "أَفْضَلُ دِینارٍ یُنْفِقُهُ الرَّجُلُ، دِینارٌ یُنْفِقُهُ علَی عِیالِهِ". همچنین اهل‌سنت ایران از نقش کلیدی کسی چون خواجه نظام‌الملک - مؤسس نظامیه‌های اهل‌سنت - در یکی از مهم‌ترین برهه‌های تاریخی ایران آگاه‌اند. خواجه نظام کسی بود که سیاست‌نامه را به زبان فارسی (زبان مشترک همهٔ ساکنان جغرافیای ایران) نوشت؛ چراکه جامعهٔ هدف و اولویت وی، امرا یا حاکمان مصر، اندلس یا سلجوقیان روم و... نبود.
البته من در انتها لازم است این نکته را گوشزد کنم که پیوندهای فرهنگی امت ناگسستنی است. برخی منتقدان رادیکال امت‌گرایی که معتقد به کپی‌برداری محض از تمدن معاصر غربی هستند این نکته را فراموش می‌کنند که اروپاییان بعد از جنگ جهانی دوم، نوعی پیوند تمدنی بین خود ایجاد کردند که حاوی منافع اقتصادی و اولویت‌های امنیتی مشترکی بود. ایده‌هایی چون اتحادیهٔ اروپا یا ناتو، در واقع برآمده از همان فراملی‌گرایی غربی بود؛ پدیده‌ای که کسانی چون سامی هانتینگتون را قانع کرد که از نبرد تمدن‌ها سخن بگویند و ملت‌ها را حول هسته‌های فرهنگی سختی در جبهه منازعات تمدنی تصویر کنند؛ بنابراین اهتمام و اولویت به امر ملی، مطلقاً به معنای نفی مشترکات فرهنگی و عقیدتی و توجه به مسائل کلان تمدنی - و فی‌المثل غفلت از آلام و رنج‌های ملت مظلوم فلسطین - نیست. از قضا می‌توان ادعا کرد که تأثیرگذاری بهتر و مهم‌تر در عرصهٔ کاهش آلام و مصائب تمدنی نیز لاجرم از دل ایجاد دولت‌ملت‌های قدرتمند خواهد گذشت؛ یعنی دولت‌های با انسجام ملی بیشتر و مؤلفه‌های قدرت برجسته‌تر، توانایی و مزایای بیشتری نسبت به حل مسائل اُمتی دارند.

بخشی از گفتگو با سایت اصلاح‌وب درباره‌ی مفهوم امت‌گرایی


@AdnanFallahi

برغم وجود تعدادی از موالی در میان رهبران معتزله، آنها هیچ‌گاه اندیشه شعوبیه و مواضع آنان را به رسمیت نشناختند... جاحظ خطایی که شعوبیه به آن دچارند ـ اینکه گمان می‌کردند قومشان نخستین محتکران نیکی‌ها و ویژگی‌های خاص‌اند ـ را گوشزد می‌کند؛ چراکه نیکی‌ها و زشتی‌ها و پاک و ناپاک صفاتی‌اند که میان تمام مردم و کل ملت‌های بشری پراکنده‌اند و هیچ ملت خالص در محاسن یا خالص در عیوب، نه پیش‌تر وجود داشته است و نه در آینده خواهد بود.

نجاح محسن،
الفكر السياسي عند المعتزلة،
ص236-238
القاهرة: دار المعارف.


@AdnanFallahi

در غرب، شخص در بازار پول در می‌آورد و از آن برای خرید کردن یا نفوذ کردن در لایه‌های قدرت استفاده می‌کند. اما در شرق، شخص قدرت را تسخیر و از آن برای درآوردن پول بهره‌برداری می‌کند. اخلاقاً تفاوتی بین این دو کردار نیست اما تأثیر آنها بر اقتصاد و سازمان سیاسی جامعه بسیار متفاوت است.

برنارد لوئیس،
مشکل از کجا آغاز شد؟ تأثیر غرب و واکنش خاورمیانه،
ترجمه شهریار خواجیان،
تهران: انتشارات اختران.


@AdnanFallahi