ملاحظاتی بر بحث‌های جناب مهدی تدینی درباره سرمایه‌داری، بازار آزاد و منافع ملی


@AdnanFallahi

یکی از خصایص مشترک میان نظریه‌های قوم برگزیده و نژاد برگزیده و طبقه‌ی برگزیده این است که همه در اصل همچون واکنش‌هایی در برابر قسمی ستمگری پدید آمدند و کسب اهمیت کردند. نظریه‌ی قوم برگزیده در زمان تاسیس تشکیلات دینی یهود ـ یعنی در دوره‌ی اسارت یهودیان در بابل ـ اهمیت یافت. نظریه‌ی کُنت دوگوبینو درباره‌ی نژادِ سَروَرِ آریایی، واکنش اشراف‌زاده‌ای مهاجر در برابر این دعوی بود که انقلاب کبیر فرانسه موفق به بیرون راندن سروران توتونی (Teutonic) [از اقوام ژرمنی] شده است. پیشگویی مارکس راجع به پیروزی پرولتاریا پاسخی است به یکی از منحوس‌ترین دوره‌های ستمکاری و بهره‌کشی در تاریخ قرون جدید.

کارل پوپر،
جامعه‌ی باز و دشمنان آن،
صص۱۴۶،۱۴۷
ترجمه عزت‌الله فولادوند
تهران: انتشارات خوارزمی.


@AdnanFallahi

از آنجا که [از دیدگاه میرزا آقاخان کرمانی] اندیشهٔ یکتاپرستی گواهی بر سادگی ذهنِ سامی بود، کرمانی مدعی می‌شود که ایرانیان و یونانیانِ باستان خدایان متعددی داشتند:

بعکس اقوام یهود و عرب که هیچگاه دماغهای ایشان وسعت این گونه خیالات شاعرانه نداشته"

جدی گرفتن چنین ادعاهایی بدان معنا خواهد بود که اعراب مشرک پیش از اسلام نیز هندواروپایی بوده‌اند. این نقل قول‌ها را نباید بدان معنا گرفت که [ارنست] رنان و دیگر متفکران [اروپایی]، ایرانی ها را هم ردیف اروپاییان قلمداد می‌کردند. اگرچه ایرانیها از نظر نژادی هم‌خانواده‌ی اروپایی‌ها محسوب می‌شدند اما همچنان نوع پست‌تر این خانواده به شمار می‌رفتند. در خصوص رنان با اینکه او شاهنامه را در مقایسه با آثار سامیِ هم‌ترازش ستایش می‌کند ولی تردید دارد که بتوان آن را با شاهکارهای ادبی یونان باستان مقایسه کرد. به اعتقاد او، شاهنامه:

حتى از گنجینه های ادبی زیبای ما در دوران قرون وسطا مانند سرود حماسه‌های دلاورانه (Chansons de Geste) و حماسه‌های هندی نیز پایین‌تر است".

رضا ضیاء ابراهیمی،
"اندیشه‌های نژادی اروپایی، ملی‌گرایان ایرانی و نظریه‌ی «حمله‌ی اعراب» و انحطاط"،
ترجمه محمد علی طرفداری، ایران‌نامگ، سال2، ش3، پاییز1396. صص97ـ122.


@AdnanFallahi

مدت ها پیش از ظهور اسلام در قرن هفتم، شمار بسیاری از عرب ها ساکن استان های شرقی روم بودند و برخی عربها در جامعه روم جایگاه والایی داشتند. امپراطور فیلیپ (۲۴۹م) عرب بود. امپراطور سِوِروس با زنی عرب ازدواج کرد و از اینرو سلاله سوروس نیمه‌عرب بودند. فیلسوف مشهور نوافلاطونی یامبلیخوس نیز عرب بود... اکثر ساکنان استانهای شرقی امپراتوری روم عرب نژاد یا آرامی زبان بودند. روم سلسله ای از پادشاهی‌های دست‌نشانده - اِمَسا نبطیه پالمیرا و اِلِسا - را که عرب بودند در مرزهای شرقی خود حفظ کرده بود. پالمیرا و پترا شهرهای بزرگ و برخوردار از تجارت و فرهنگی عالی بودند. نوشته های استرابون و دیودروسِ سیسیلی درباره اعرابِ نبطی منطقه، آمیخته به تحسین است. نیروهای کمکی عرب در کنار سپاهیان رومی با ایرانیان می‌جنگیدند. قرن ها پیش از فتوحات اسلامی، عرب‌ها نه فقط در سراسر استان های شرقی امپراتوری روم بلکه در برخی از بنادر مدیترانه غربی هم ساکن بودند. برخی از اجتماعات عرب حتی در بریتانیای روم سکونت داشتند.

رابرت اروین،
دانش خطرناک: شرق‌شناسی و مصائب آن،
صص۳۶،۳۷،
مترجم محمد دهقانی
تهران: نشر ماهی.


@AdnanFallahi

من فکر می‌کنم شش اصل برای تفکر محافظه‌کار وجود دارد: 1) اعتقاد، که قصدی الهی‌ست و در کنار وجدان بر جامعه حکمفرماست زنجیره‌ای ابدی از حق و تکلیف را می‌سازد که بزرگ و کوچک، زنده و مرده را به هم پیوند می‌زند. مشکلات سیاسی در کنه خود، مشکلاتی دینی و اخلاقی‌اند...

Russell Kirk,
The Conservative Mind, from Burke to Santayana,
P. 7,
Washington, DC: H. Regnery Company, 1953
#محافظه‌کاری_امریکایی


@AdnanFallahi

جان میرشایمر ـ نظریه‌پرداز رئالیست ـ در مصاحبه‌ی جدیدش با نیویورکر از مواضع ترامپ درباره‌ی جنگ اوکراین حمایت کرده و دموکرات‌هایی مانند بایدن را در تحریک پوتین مؤثر می‌داند. میرشایمر ـ مانند چند دهه پیش که جنگ اوکراین را پیش‌بینی کرده بود ـ همچنان معتقد است که اصرار بر پیوستن اوکراین به ناتو کاری مخاطره‌آمیز بوده و روسیه را تحریک کرده است. میرشایمر معتقد است که تیم ترامپ باید هر چه زودتر با روس‌ها معامله کند و جنگ اوکراین را تمام کند.
کامل این مصاحبه را از اینجا ببینید.


@AdnanFallahi

کریستف کلمب در سندی خطاب به فردیناند و ایزابلا اهداف خود را چنین بیان کرد:

اعلی حضرتین، در مقام پادشاهان مسیحی و کاتولیک، مؤمنان و مروجان آیین مسیحی و نیز دشمنان فرقه‌ی محمد و همه‌ی بت‌پرستان و بدعت‌گذاران، بر آنند که من، کریستف کلمب، را به این کشور هندوان گسیل دارند تا در آن جا شاهزادگان، مردمان، قلمرو، خلق و خوی ایشان و همه‌ی چیزهای دیگر را ببینم و دریابم که آن نواحی را از چه طریقی می توانیم به دین مقدس خود در آوریم".


رابرت اروین،
دانش خطرناک: شرق‌شناسی و مصائب آن،
ص۸۷
مترجم محمد دهقانی
تهران: نشر ماهی


@AdnanFallahi

از تاریخ‌نویسی یونانی - که در تاریخ‌نویسی رم و حتی اروپا تاثیر قاطع داشته است - یک تاثیر ناروا که باقی ماند نوعی حس بیگانه‌دشمنی (xenophobia) بوده است که یونانی داشته است نسبت به غیریونانی. اینکه اخبار مربوط به جنگ یونانیان و ایرانیان را مورخان یونان به منزله یک نوع جنگ بین توحش و تمدن تلقی کرده اند ناشی از همین طرز دید آنهاست... از همین میراث بود که کنت دوگوبینو به نابرابری نژادهای انسان رسید.

عبدالحسین زرین کوب،
تاریخ در ترازو،
ص۸۹
تهران: انتشارات امیرکبیر


@AdnanFallahi

قهوه در اروپا در بادی امر موقعیت سهل و ساده ای پیش روی نداشت. این گیاه در دو دهه نخست سده شانزدهم فقط در باغهای گیاه شناسی پرورش داده می‌شد. دیپلماتهایی نظیر جیانفرانچسکو موروسینیِ ونیزی و یا جهانگردانی چون پیترو دلاواله‌ی رُمی به شرح عادات غریب ترکان که نوشیدن جوشانده تیره و غلیظی بود پرداختند. این موضوع باب مباحث سخت و جدل آمیزی را سبب شد... گرچه سلیمان آغا سفیر عثمانی در فرانسه ابتدائا ملاقات نامیمونی با لوئی چهاردهم داشت، اما در معرفی قهوه به جامعه فرانسه توفیق خوبی یافت و سبب شد این نوشیدنی به سرعت از پاریس در سراسر فرانسه رواج پیدا کند. در نخستین سالهای دهه ۱۶۷۰ ادویه فروشان ونیز و مارسی این دانه گرانقیمت را احتکار می‌کردند و تولیدکنندگان و فروشندگان شراب به شدت نگران وضع کسب و کار خود شده بودند. ویلیام هاروی کاشف بزرگ و شاگردش ویلیام رمسی معتقد بودند که قهوه وسیله ارزشمندی است در مبارزه علیه اعتیاد به الکل که به شکل عارضه بد اجتماعی در انگلستان در آمده است. بالاخره بعد از محاصره وین در ۱۶۸۳ بود که نوشیدن قهوه به رسم و عادت پذیرفته شده ای تبدیل شد...
در کافه پروکوپ در پاریس که پاتوق روشنفکران شده بود تا دیر وقت در شب می‌نشستند، قهوه هیجان آور می نوشیدند و درباره اصلاح امور عالم بحث می‌کردند. مونتسکیو نیز در اثرش نامه های ایرانی Lettres persanes ضمن تمجید از قهوه پای آن را به دنیای ادبیات باز نمود. نامه های ایرانی اولین بار به طور ناشناخته در ۱۷۲۱ در کلن منتشر شد. چند سال بعد یوهان سباستيان باخ "كانتاتای قهوه" شماره ۲۱۱ خود به نام "سکوت کن" را به همان نوشیدنی برخاسته از عربستان که زنان لایپزیک نیز آن را با هیجان می نوشیدند اختصاص داد.

فرانکو کاردینی،
تاریخ روابط اسلام و اروپا،
ترجمه بهاءالدین بازرگانی،
نشر علم.


@AdnanFallahi

عثمانی در دو پرده: از اوج به حضیض

پرده‌ی اول) گزارش اوژه گیسلن دوبوسبک (سفیر امپراتوری هابسبورگ در قسطنطنیه‌ی قرن شانزدهم):

"از جانب تُرکها آنچه هست منابع امپراطوری توانمند، نیروی خلل‌ناپذیر، عادت به پیروزی، تحمل سختی، وحدت، انضباط، صرفه‌جویی و هوشیاری است. از جانب ما فقر عوام است و تجمل خواص، نیروی خلل‌یافته، روحیه درهم‌شکسته، عدم ایستادگی و فقدان آموزش. سربازان نافرمانی می کنند؛ افسران حریصند و انضباط را به هیچ می‌گیرند، بی بند و باری، لجام گسیختگی، بدمستی و عیاشی رواج دارد و بدتر از همه اینکه دشمن به پیروزی خو کرده است و ما به شکست عادت کرده‌ایم. آیا جای تردید است که نتیجه چه خواهد شد؟" (منبع: رابرت اروین، دانش خطرناک: شرق‌شناسی و مصائب آن، صص۱۴۱،۱۴۲، مترجم محمد دهقانی، تهران: نشر ماهی)

پرده‌ی دوم) گزارش سیاح فرانسوی قرن هفدهم و تعلیق رابرت اروین:

در اواخر قرن هفدهم، سیاح فرانسوی، ژان دو تِوِنو، در گزارش در باب سفر به شرق مدیترانه (۳ جلد، ۱۶۶۵، ۱۶۷۴، ۱۶۷۸)، شاید نخستین کسی بود که دریافت امپراتوری عثمانی، گرچه هنوز به ظاهر قدرت بزرگی در شرق تلقی می‌شد، بیمار است و به سرعت رو به افول نهاده: «این مردمان جز ویرانه‌ها و لباس‌های ژنده‌شان دیگر چیزی ندارند تا به آن بالند». معلوم شد تحلیل تِوِنو دقیق است و چند دهه بعد، در ۱۶۹۹، بنا بر معاهده کارلوویتس، تُرک‌ها تن به شکستی تحقیرآمیز دادند و مجارستان، ترانسیلوانیا و پودولیا را به ائتلافی از قدرت‌های مسیحی وانهادند" (رابرت اروین، دانش خطرناک: شرق‌شناسی و مصائب آن، ص۱۴۲).

@AdnanFallahi

⚖️اِستتابه در قانون جزای ساسانی

مفهوم استتابه (توبه‌طلبیدن) از مرتدین در فقه اسلامی ـ پیش از اِعمال مجازات ـ در احادیث صحیح و مشهور ناظر بر مجازات مرتد وارد نشده است. البته در برخی منابع متاخر احادیثی در این باب آمده که محدثان آن را تضعیف کرده‌اند[1]. بنابراین استتابه، نشانی در سنت نبوی ندارد و احادیث صحیح دال بر مجازات مرتد فاقد اشاره به استتابه هستند. به همین دلیل بسیاری از فقهای قدیم، استتابه از مرتد را واجب نمی‌دانستند[2]. از آن سو اما استتابه از مرتدان و بددینان در قانون جزای ساسانی امری مسلّم می‌نمود. ابوالقاسم فردوسی طوسی (416ق) ـ از زبان خسروپرویز پادشاه ساسانی ـ چنین می‌سراید:

نشايد كزين كم كنيم از فزون/كه زردشت گويد به زند اندرون
كه هر كس كه برگردد از دين پاک/ز يزدان ندارد به دل بيم و باک
به سالى همى داد بايدش پند/چو پندش نباشد وُرا سودمند
ببايدش كشتن به فرمان شاه/فكندن تن پر گناهش به راه
چو بر شاه گيتى شود بدگمان/ببايدش كشتن هم اندر زمان‌‌‏[3]

استتابه از مرتدان در اندک متون سیاسی باقیمانده از دوره‌ی پیشااسلامی ـ مانند نامه‌ی تَنسَر ـ نیز متجلی شده است:

... در روزگار پیشین هرکس از دین برگشتی، حالاً و عاجلاً قتل و سیاست فرمودندی ولی شهنشاه فرمود که چنین کسی را به حبس بازدارند و علما مدت یک سال هر وقت او را بخوانند و نصیحت کنند و ادله و براهین بر او عرضه دارند و شبه را زایل گردانند. اگر به توبه و انابت و استغفار باز آمد او را خلاصی دهند و اگر اصرار و استکبار او را بر استدبار دارد بعد از آن قتل فرمایند"[4].

آرتور کریستین‌سن ایران‌شناس دانمارکی در تعلیق خود بر این نقل تنسر می‌نویسد:

... در حقیقت سختگیری هایی که نسبت به مرتدان مرسوم شد ممکن نیست قبل از آنکه اردشیر دین زردشتی را آئین رسمی دولتی کرد معمول بوده باشد"[5].

با توجه به این شواهد، بسیار محتمل است که آیین استتابه نیز مانند بسیاری از رسوم دیوانی، سیاسی و قضایی ساسانیان تدریجا به فقه مسلمین عصر عباسی ریزش کرده باشد.
ــــــــ
ارجاعات:
[1]. السید سالم، صحیح فقه السنة، 4/161، المكتبة التوفيقية، القاهرة.
[2]. همان، 4/162ـ
[3]. ابوالقاسم فردوسی، شاهنامه، تصحیح جلال خالقی مطلق، دفتر هشتم، تهران: نشر مرکز دایرةالمعارف بزرگ اسلامی، 1386، ص31.
[4]. نامه تنسر به گشتسب، تصحیح: مجتبی مینوی، ص62، تهران: انتشارات خوارزمی، چـ2، 1354.
[5]. کریستین‌سن، ایران در زمان ساسانیان، ص103، ترجمه رشید یاسمی، تهران: دنیای کتاب، 1368.

✍️عدنان فلاحی


https://news.1rj.ru/str/AdnanFallahi

نوروز همانند بسیاری از آیینها و مراسم ایرانی رایج در میان سلجوقیان روم که رواج آن در دورۂ عثمانی نیز تداوم داشت، مورد توجه سلاطین عثمانی بود. این توجه تا بدان حد بود که با افزودن پسوندهایی نظیر سلطانی، همایون و خوارزمشاهی به نوروز، به نوعی آن را با عالی رتبه ترین مقام دربار مرتبط می ساختند. برگزاری پرشکوه نوروز در دربار عصر متقدم عثمانی سبب تأثیر گذاری آن بر بخشهای مختلف درباری و پدید آمدن اصطلاحات مرتبط با نوروز شد. برای نمونه در ادبیات، اشعار و قصائد نوروزیه، در موسیقی مقام نوروز، در داروسازی و طبابت معجون های نوروزیه؛ و در آداب درباری پیشکش های نوروزیه به چشم می خورد. در حکومت عثمانی رسم تبریک نوروز از جایگاه برجسته ای برخوردار بود و حکومت عثمانی همواره بر تبریک گویی نوروز تأکید داشت. عثمانیان برای تثبیت رســم تبریک گویی نوروز حتی دست به دامان شیوخ مذهبی شدند و فتواهایی از سوی آنان در ایــن زمینه گرفته شد. یکی از معروفترین این فتواها متعلق به ابوالسعود افندی، شیخ الاسلام معروف دورۀ سلیم اول، سلیمان قانونی و سلیم دوم بود مبنی بر اینکه:

نوروز مجوسی نیست، نوروز سلطانی است» («نوروز مجوسی دکولدور، نوروز سلطانی دیر».
Filiz Kılıç (2000), "Osmalı Devletinde ve Klasik Edebiyatımızda Nevruz". Ankara: Türk Kültür Merkezi Yaymlan, pp. 205 - 206).

از همین روست که در دوره بایزید دوم (حک: ۸۸۶- ۹۱۸ ق.) تبریکِ نامه‌ای از سوی مادرش - گلبهار والده سلطان - به مناسبت نوروز برای او ارسال شد.
   یکی از مهمترین بخشهای مراسم نوروزی دربار عثمانی در عصر متقدم، تقديم معجون نوروزیه بود.

د. طاهر بابایی،
جایگاه نوروز در تشکیلات حکومتی عثمانی(عصر متقدم)،
مطالعات تاریخ اسلام، سال هشتم، ش30.


@AdnanFallahi

از عمر بن عبدالعزیز آوردیم که وی منازعات سیاسی را قاعدتا و عموما بر سر منافع مادی می‌دانست. اما بشنوید که یکی از بزرگ‌ترین محدثان اهل سنت یعنی ابن حجر عسقلانی (852ق) ـ ذیل شرح احادیث باب کراهیت حرص بر حاکمیت سیاسی ـ نیز همان قاعده‌ی عمر بن عبدالعزیز را تکرار می‌کند. ابن حجر در اثبات این قاعده از مُهلّب (احتمالا مهلب بن ابی صُفرة یکی از مشهورترین والیان اموی) نقل و امضا می‌کند:

حرص بر حاکمیت سیاسی، سبب جنگ مردم بر سر آن است تا اینکه خون‌ها جاری شود و اموال و نوامیس حلال گردد و بدین ترتیب فساد در زمین گسترش یابد (فتح الباري شرح صحیح البخاري، 13/126، بيروت: دارالمعرفة)

@AdnanFallahi

🥗نوروز در عصر عباسی*

جشن‌های مردمان عصر عباسی منحصر در اعیاد دینی مانند فطر و قربان نبود و بلکه ایامی چون جمعه، کل ماه رمضان، نوروز و... را نیز در بر می‌گرفت. این جشن‌ها البته در دربار عباسیان نیز نمود ویژه‌ای داشت که مورد توجه مورخان آن دوران قرار گرفته است.
اما نوروز در عصر عباسی تا 6روز جشن گرفته می‌شد که روز ششم را "نوروز اکبر" می‌خواندند. مردم در اولین روز نوروز (یکم فروردین) زودتر از خانه بیرون می‌زدند، به سمت چاه‌های آب می‌رفتند و به سر و روی همدیگر آب می‌پاشیدند. نوروز خاصه در زمان متوکل عباسی (خلیفه‌ی ضد معتزله و شیعه و اهل رأی) جشن گرفته می‌شد. متوکل در ایام نوروز 5میلیون درهمِ رنگی ضرب می‌کرد و آن را بر سر کارگزارانش می‌ریخت. همچنین هنرپیشگان نقابدار (اصحاب السماجة) در جشن متوکل حاضر می‌شدند و خلیفه سکه و گل رز بر سر آنها می‌ریخت. در این ایام مردم شیرینی‌های مختلف می‌پختند و به هم تعارف می‌کردند. نیز یکی از رسوم مهم نوروز عصر عباسی، هدیه دادن و هدیه گرفتن بود. البته رواج این رسم در در دارالامارة و دارالخلافة به دوران حتی پیش از امویان برمی‌گشت که مجددا در دوره‌ی یزید دوم احیا شد. متوکل عباسی از صبح ایام نوروز تا وقت نماز ظهر بر تخت می‌نشست و هدایای مقامات و دیگران را تحویل می‌گرفت. مردم در نوروز عصر عباسی خانه‌ها و منازل خود را سفیدکاری می‌کردند؛ در آن 6روز در خیابان‌ها جمع شده و آتش روشن می‌کردند که البته ابن حوقل می‌گوید که در منطقه‌ی جبال (عراق عجم) 7روز را جشن می‌گرفتند.
ـــــــــ
* منبع ما در این مختصر، گزارش‌هایی است که د. محمد مناصر احسن از تواریخ اجتماعی عصر عباسی نقل کرده است:
Muhammad Manasir Ahsan, Social Life Under the Abbasids (170-289 Ah/786-902 Ad), Thesis submitted for the degree of Doctor of Philosophy in the University of London, 1973, Pp. 346-350.


@AdnanFallahi

از قرن هفدهم به بعد امید به یافتن اندک ارزش علمی در کتاب های عربی به یاس بدل شده بود (گرچه علاقه به جداول نجومی اُلُغ‌بیگ در زبان فارسی استثنائا بر قرار سابق باقی ماند). اگر قانون، رساله‌ی ابن سینا در طب جالینوسی، هنوز در بعضی نقاط تدریس می‌شد، این نکته همه جا رواج داشت که اگر بنا باشد پزشکی پیشرفتی بکند، بخش اعظم این پیکره‌ی «دانش» باید کنار گذاشته شود. تا سال ۱۷۰۰، عصر بزرگ شکار نسخه‌های خطی عربی دیگر به پایان رسیده بود.

رابرت اروین،
دانش خطرناک: شرق‌شناسی و مصائب آن،
ص۱۶۲،
مترجم محمد دهقانی
تهران: نشر ماهی.


@AdnanFallahi

در ترکیه چه می‌گذرد؟


@AdnanFallahi

شاهد از غیب رسید! گفتیم که منازعات سیاسی در راس قدرت ترکیه دیگر قابل مقایسه با منازعات عصر کمالیست‌ها و طلیعه‌ی تاسیس جمهوریت و تقلیل آن به دوگانه‌ی مبهم اسلامگرا/سکولار نیست. آتاتورک علاقه‌ای به بزرگداشت مراسمی چون نوروز ـ که هم از اعیاد کردهای ترکیه بود و هم در دربار عثمانی جشن گرفته می‌شد ـ نداشت و چه بسا آن را در تضاد با ناسیونالیسم ترکی می‌دانست. نوروز اما در دوره‌ی حاکمیت حزب اصطلاحا اسلامگرای عدالت و توسعه مورد توجه دولت ترکیه قرار گرفت و محدود به مناطق کردنشین ترکیه نماند. از سال2010 که یونسکو نوروز را در لیست میراث فرهنگی بشری ثبت کرد دولت ترکیه اهتمام ویژه‌ای به سرمایه‌گذاری فرهنگی روی نوروز به مثابه بخشی از مؤلفه‌های قدرت نرم ترکیه نشان داد. این در حالی است که دستکم بزرگ‌نمایی در پاسداشت مراسمی چون نوروز در ارتدکس اسلامی عملی مذموم و چه‌بسا قبیح شمرده می‌شود و فی‌المثل چنین پدیده‌ای را نزد دولت‌های مسلمان عربی نمی‌بینیم.
امسال و مصادف با نوروز1404، اردوغان علاوه بر صدور پیام نوروزی و برافروختن آتش نوروز، از ایده‌ی "نوروز به عنوان روز بزرگداشت و جشن مشترک جهان تُرک" نیز رونمایی کرد که قرار است آن را در نشست آتی سران اتحادیه اروپا در بوداپست مجارستان مطرح کند. اینها و بسی بیشتر از اینها نشان می‌دهد که اسلامگرایی ترکیه نهایتا در خدمت بسط منافع ملی و تقویت قدرت نرم جمهوری است و نه لزوما تثبیت یا ترویج ایده‌های ارتدکس اسلامی.


@AdnanFallahi

کمتر ملتی در پذیرفتن اختراعات مفید دیگران این قدر اکراه نشان داده است. مثلاً توپخانه بزرگ و کوچک و بسیاری دیگر از اختراعات ما را برگرفته و از آنها بهره می‌گیرند، با این حال هرگز نتوانسته اند خود را به استفاده از کتابهای چاپی و برپایی ساعتهای دیواری عمومی راضی کنند. بر این باورند که چنانچه کتابهای مقدسشان چاپ شوند دیگر مقدس شمرده نمی‌شوند، و اگر ساعتهای دیواری عمومی بر پا دارند فکر می‌کنند که اقتدارِ اذان‌گویان و آیینهای باستانی‌شان خدشه دار خواهد شد.

دوبوسبک (سفیر پادشاهی اتریش (امپراتوری هابسبورگ) در دربار عثمانی) به تاریخ 1554م*
*منبع: برنارد لوئیس، مشکل از کجا آغاز شد؟ تأثیر غرب و واکنش خاورمیانه،
ترجمه شهریار خواجیان، تهران: انتشارات اختران.


@AdnanFallahi

مدخل "ابن تیمیه" در دانشنامه‌ی فلسفی استنفورد
*به قلم: جان هووِر (تاریخ نخستین انتشار: می2024):
https://plato.stanford.edu/entries/ibn-taymiyya/


@AdnanFallahi

مبلغ مالیاتی که اهل سواد (عراق)، در گذشته به قباد پادشاه [ساسانی]، فرزند فیروز پرداخت می‌کردند صد و پنجاه میلیون درهم مثقال بود... عمر بن خطاب صد و بیست و هشت میلیون درهم و عمر بن عبد العزيز صد و بیست و چهار میلیون درهم مالیات از عراق وصول کردند.
حجاج بن يوسف هجده میلیون در هم مالیات مقرر نمود که به سبب فشار و ظلم او، صد میلیون در هم از مالیات عراق کاسته شد و از این هجده میلیون، دو میلیون درهم را به عنوان وام به آنان (مردم) داد و خود شانزده میلیون درهم وصول کرد. حجاج کشتن گاو را به خاطر بهبود وضع کشاورزی و شخم زنی ممنوع ساخت...
خراجی که خسروپرویز در سال هجدهم در مملکتش وصول کرد چهارصد و بیست میلیون مثقال بود که به وزن ششصد میلیون می‌شد، لذا ماليات كل مملکتش ششصد میلیون مثقال بود.

ابن خردادبِه (حدود 300ق)،
المسالک والممالک،
صص19،20،
ترجمه سعید خاکرند،
تهران: مؤسسه میراث ملل، 1371.


@AdnanFallahi

جامعه اسلامی در قرون وسطا جامعه ای عمیقاً تاریخ‌اندیش بود و ادبیات تاریخی پربار گسترده و گونه‌گونی پدید آورد. اما علاقه ای به تاریخ غیر اسلامی حتی تاریخ پیش از اسلام جز برخی توجهات محدود و اشارات تاریخی در قرآن نشان نداد...
تاریخ در درجه اول به معنای تاریخ سیاسی و نظامی و عمدتاً در قالب زندگینامه‌نویسی بروز می‌کرد. علاقه زیادی به این رشته وجود نداشت. نسبت به سایر رشته ها نیز اصولاً گرایشی دیده نمی‌شد. خوانندگان خاورمیانه ای چیزی از مثلاً نوزایی (رنسانس) نمی دانستند و درباره اصلاحات دینی لوتر نیز به رغم مناسبت آشکار آن با رهبری سیاست خارجی عثمانی، کمتر اطلاعات ارزشمندی داشتند.

برنارد لوئیس،
مشکل از کجا آغاز شد؟ تأثیر غرب و واکنش خاورمیانه،
ترجمه شهریار خواجیان،
تهران: انتشارات اختران.


@AdnanFallahi