اثر نیروی کوریولیس: واقعیت علمی فراتر از باورهای رایج
یکی از مفاهیم کلیدی در فیزیک جو و اقیانوس‌ها، نیروی کوریولیس است؛ نیرویی ظاهری که ناشی از چرخش زمین بوده و جهت حرکت اجسام را در مقیاس‌های بزرگ منحرف می‌کند. این نیرو عامل اصلی چرخش سامانه‌های بزرگ‌مقیاس جوی مانند سیکلون‌ها و آنتی‌سیکلون‌هاست و نقش تعیین‌کننده‌ای در شکل‌گیری الگوهای آب‌وهوایی ایفا می‌کند.
اما نکته‌ای که غالباً مورد سوءبرداشت قرار می‌گیرد، تعمیم اثر کوریولیس به مقیاس‌های کوچک است. در فضای مجازی و حتی برخی منابع غیرتخصصی، گاهی ادعا می‌شود که جهت چرخش آب در سینک ظرفشویی یا فنجان قهوه به‌واسطه نیروی کوریولیس تعیین می‌شود. این ادعا از منظر علمی نادرست است.
در مقیاس‌های کوچک (مانند سینک یا فنجان)، تأثیر نیروی کوریولیس نسبت به سایر عوامل، از جمله هندسه ظرف، ناهمواری‌های سطح، و جریان‌های باقی‌مانده از پر شدن ظرف، بسیار ناچیز است. بزرگی نیروی کوریولیس با سرعت و مقیاس حرکت رابطه مستقیم دارد و در ابعاد کوچک، این نیرو چندین مرتبه ضعیف‌تر از نیروهای دیگر است. حتی جریان‌های کوچک و نامنظم آب می‌توانند تا ساعت‌ها پس از پر شدن ظرف باقی بمانند و جهت چرخش

بازدید از ایستگاه هواشناسی سینوپتیک زاهدان.فرودگاه بین المللی زاهدان به همراه دانشجویان کارشناسی ارشد آب‌های زیر زمینی  درس هوا و اقلیم شناسی و همچنین همکار محترم آقای دکتر ناصر اسدی و دانشجویان رشته زمین شناسی

🌌 «آنچه در رویاها می‌آید» (1998) ما را به سفری بصری و عاطفی به سوی مفهوم بهشت می‌برد؛ جایی که عشق، امید و تخیل در هم می‌آمیزند. با الهام از بازی تأثیرگذار مرحوم #رابین_ویلیامز و کارگردانی هنرمندانه وینسنت وارد، این فیلم به ما یادآوری می‌کند که بهشت نه‌تنها مقصدی پس از مرگ، بلکه بازتابی از آرزوهای عمیق ما برای خود و عزیزانمان است. 💫 بیایید برای دوستانمان جهانی آرزو کنیم که در آن روحشان در آرامش و زیبایی شکوفا شود.حداقل اگر نمی توانیم رویای بهشت را آرزو کنیم در روی زمین برای عزیزانمان جهنم نسازیم.
. #WhatDreamsMayCome #سینما #عشق #بهشت #هفت اقلیم #محمود خسروی

پیش بینی 5 سال آینده دمای کره زمین با استفاده از مدل‌های پیش‌بینی دهه‌ای:

# راست: در دوره سرد سال (از نوامبر-مارس 2025/2026 تا نوامبر-مارس 2029/2030)، افزایش دمای ایران بین 1 تا 2 درجه سلسیوس

# چپ: در دوره گرم سال (می-سپتامبر 2025 تا می-سپتامبر 2029) ، افزایش دمای ایران بین نیم تا 1 درجه سلسیوس

# با احتمال 75% میانگین سالانه دمای کره زمین 1.5 درجه فراتر از دوره پیشاصنعتی خواهد بود.

توضیح:
مدل های پیش‌بینی دهه‌ای(DCPP) از مدل‌های زیرمجموعه CMIP6 می‌باشند، با این تفاوت که با استفاده از داده‌های مشاهداتی آغازگری (Initialization) می‌شوند.
منبع:
https://wmo.int/publication-series/wmo-global-annual-decadal-climate-update-2025-2029

یکی از کتاب‌های برجسته‌ای که آینده آموزش را پیش‌بینی می‌کند، "آینده ذهن‌های ما: آموزش در قرن بیست و یکم" نوشته‌ی چارلز فادل، برنادت آندرسون و مایا بیالیک است. این کتاب به بررسی تغییرات موردنیاز در سیستم‌های آموزشی برای همگام شدن با دنیای مدرن می‌پردازد.
خلاصه کتاب:
این کتاب استدلال می‌کند که آموزش باید از چهار بعد اصلی برای پرورش دانش‌آموزان آینده استفاده کند:
1. دانش (Knowledge): علاوه بر دروس سنتی مانند ریاضیات و علوم، آموزش باید شامل مهارت‌های میان‌رشته‌ای مانند تفکر سیستمی، سواد دیجیتال و آگاهی فرهنگی باشد.
2. مهارت‌ها (Skills): تفکر انتقادی، خلاقیت، ارتباطات و همکاری به‌عنوان مهارت‌های اساسی برای موفقیت در آینده معرفی می‌شوند.
3. ویژگی‌های شخصیتی (Character): ویژگی‌هایی مانند کنجکاوی، پشتکار، تاب‌آوری، اخلاق و ذهنیت رشد باید در آموزش تقویت شوند.

4. متا یادگیری (Meta-learning): یعنی یادگیری نحوه یادگیری، که به دانش‌آموزان کمک می‌کند با تغییرات سریع دنیای آینده سازگار شوند.
کتاب تأکید دارد که هوش مصنوعی، خودکارسازی و تغییرات اجتماعی، نقش آموزش را تغییر خواهند داد و مدارس و دانشگاه‌ها باید به جای تمرکز صرف بر محفوظات، بر پرورش توانایی‌های یادگیری و خلاقیت تأکید کنند.

چرا این کتاب مهم است؟

نشان می‌دهد که سیستم‌های آموزشی فعلی ناکافی هستند و نیاز به تحول دارند.

به معلمان، والدین و سیاست‌گذاران توصیه‌هایی برای ایجاد تغییرات کاربردی ارائه می‌دهد.

به اهمیت مهارت‌های نرم و تفکر خلاق در دنیای آینده تأکید دارد.

این کتاب یکی از منابع کلیدی برای درک چالش‌ها و فرصت‌های آموزش در قرن ۲۱ است.

در کنار همکاران عزیزم آقایان دکتر اسفندیار بندریان پایه گذار گروه جغرافیا در استان و دانشگاه،دکتر حسن افراخته استاد محترم دانشگاه خوارزمی و از همکاران دهه 70 و هشتاد دانشگاه سیستان و بلوچستان و آقای دکتر حمید رخشانی نسب مدیر محترم و زحمتکش گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری . ساختمان جدید دانشکده جغرافیا و برنامه ریزی محیطی دانشگاه سیستان و بلوچستان . یازدهم خرداد ماه 1404

تحلیل نقش جغرافیا در شکل‌دهی سرنوشت فردی و اجتماعی: بررسی دیدگاه زلفی لیوانلی
جملهٔ قصار «سرنوشت آدمی را جغرافیا رقم می‌زند!» که به زلفی لیوانلی، نویسنده و هنرمند برجستهٔ اهل ترکیه نسبت داده شده است، بیانگر یک دیدگاه قابل تأمل در حوزهٔ علوم اجتماعی و فلسفه است. این گزاره، به طور ضمنی، بر نقش محوری و تعیین‌کنندهٔ عوامل جغرافیایی در تکوین مسیر زندگی افراد و جوامع تأکید دارد.
تبارشناسی مفهوم:
زلفی لیوانلی، به عنوان یک روشنفکر چندوجهی که دغدغه‌های اجتماعی و سیاسی در آثارش نمود یافته است، با طرح این ایده، بستری را برای تفکر انتقادی پیرامون تأثیرات محیطی بر ساختارهای اجتماعی و فردی فراهم می‌آورد. دغدغهٔ او در بررسی این ارتباط، احتمالاً ناشی از مشاهدهٔ نابرابری‌های ناشی از توزیع فضایی منابع، فرصت‌ها و محدودیت‌ها در سطح جوامع مختلف است.
تبیین مفهوم:
مفهوم بنیادین این عبارت آن است که مختصات جغرافیایی، شامل محل تولد، شرایط اقلیمی، موقعیت ژئوپلیتیک و حتی بافت محلی زندگی، به طرق مستقیم و غیرمستقیم بر چشم‌اندازهای آتی افراد و گروه‌ها اثرگذار است. این تأثیرگذاری می‌تواند در ابعاد گوناگونی قابل مشاهده باشد:
• فرصت‌های زندگی: کودکی که در یک منطقهٔ برخوردار از ثبات سیاسی و اقتصادی متولد می‌شود، به طور بالقوه از فرصت‌های آموزشی، بهداشتی و شغلی به مراتب بیشتری نسبت به کودکی که در یک منطقهٔ بحران‌زده متولد شده است، برخوردار خواهد بود.
• شکل‌گیری فرهنگی و شناختی: جغرافیا به عنوان بستر تعاملات اجتماعی، نقش مهمی در شکل‌گیری ارزش‌ها، باورها و الگوهای رفتاری جوامع ایفا می‌کند. شرایط محیطی و تعاملات ناشی از آن، می‌توانند به شکل‌گیری طرز فکر و جهان‌بینی خاصی منجر شوند.
• دسترسی به منابع و امکانات: موقعیت جغرافیایی یک منطقه، میزان دسترسی ساکنان آن به منابع طبیعی، زیرساخت‌های توسعه و امکانات رفاهی را تعیین می‌کند. این دسترسی یا عدم دسترسی، به طور مستقیم بر کیفیت زندگی و مسیر پیشرفت افراد تأثیر می‌گذارد.
بررسی رویکرد جبرگرایانه:
طرح این دیدگاه، پرسش‌هایی را پیرامون میزان عاملیت انسانی در برابر ساختارهای محیطی مطرح می‌سازد. اگرچه این عبارت بر اهمیت جغرافیا تأکید دارد، اما لزوماً به معنای یک جبرگرایی مطلق نیست. به عبارت دیگر، در حالی که جغرافیا به عنوان نقطهٔ آغاز و زمینهٔ کنشگری افراد و جوامع عمل می‌کند، ظرفیت تغییر و غلبه بر محدودیت‌های محیطی از طریق ارادهٔ فردی و جمعی نیز قابل انکار نیست. نمونه‌های تاریخی متعددی از افرادی وجود دارد که با وجود قرار گرفتن در شرایط جغرافیایی نامساعد، توانسته‌اند مسیر زندگی خود را تغییر دهند. با این حال، نباید از نظر دور داشت که نقطهٔ شروع و میزان دشواری این مسیر، به طور قابل توجهی تحت تأثیر عوامل جغرافیایی قرار دارد.
پرسش برای تأمل:
این دیدگاه، زمینه را برای تأمل در باب نسبت میان ساختار و عاملیت فراهم می‌آورد. آیا می‌توان جغرافیا را به عنوان یک ساختار کلان در نظر گرفت که چارچوب‌های کلی سرنوشت را ترسیم می‌کند، در حالی که عاملیت انسانی امکان مانور و تغییر در درون این چارچوب‌ها را فراهم می‌سازد؟ بررسی این تعامل پیچیده، می‌تواند درک عمیق‌تری از عوامل مؤثر بر مسیر زندگی انسان‌ها ارائه دهد.
#جامعه‌شناسی #جغرافیا #فلسفه #سرنوشت #زلفی_لیوانلی #تحلیل_اجتماعی #محمود خسروی#هفت اقلیم

بسمه تعالی
همکاران گرامی اعضای محترم هیئت تحریریه مجله مخاطرات محیط طبیعی،و دست اندرکاران مجله
با کمال مسرت و افتخار، کسب رتبه الف در سال ۱۴۰۳ از سوی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری را برای چهارمین بار به شما تبریک و تهنیت عرض می‌نمایم. این موفقیت ارزشمند، مرهون تلاش‌های بی‌وقفه، همکاری صمیمانه و تعهد علمی نویسندگان محترم، داوران ارجمند مقالات، مسئولین اداره نشریات دانشگاه، معاونت محترم پژوهشی و سایر همکاران گران‌قدری است که در این مسیر ارزشمند نقش‌آفرینی کرده‌اند.
مجله مخاطرات محیط طبیعی با گام‌های استوار در جهت ارتقای جایگاه علمی خود، در ماه‌های اخیر تلاش‌های قابل‌توجهی را برای ورود به پایگاه بین‌المللی اسکوپوس به انجام رسانده است. ان‌شاءالله به‌زودی شاهد اخبار مسرت‌بخشی در این زمینه خواهیم بود. آنچه در این مسیر اهمیت بسزایی دارد، حفظ و تداوم کیفیت علمی مجله است که با هماهنگی، نظم، دقت در انتشار و ارائه مقالات با کیفیت بالا محقق خواهد شد.

همچنین، مفتخریم که مجله در موسسه استنادی جهان اسلام (ISC) از جایگاه ممتازی برخوردار است. کسب رتبه Q1 در میان مجلات حوزه مخاطرات محیطی و جغرافیایی، دستاوردی برجسته است که اعتبار این مجله را در مجامع علمی داخلی و بین‌المللی به‌طور چشمگیری ارتقا بخشیده و توجه انجمن‌های علمی را به خود جلب کرده است.
با آرزوی توفیقات روزافزون برای همکاران ارجمند مجله و دانشکده جغرافیا و برنامه‌ریزی، از حمایت‌های بی‌دریغ ریاست محترم دانشکده صمیمانه سپاسگزاری می‌نمایم. امید است با تداوم این همکاری و هم‌افزایی، شاهد موفقیت‌های بیشتر در مسیر تعالی علمی باشیم.
با احترام،
سردبیر

ساختار صحیح مقاله در مطالعات اقلیمی ،جغرافیایی و محیطی
در ساختار مقالات علمی منتشرشده در مجلات معتبر مانند مجلات تحت نظر اشپرینگر (Springer Nature)، جداسازی بخش‌های
نتایج و بحث (Results and Discussion)
نتیجه‌گیری (Conclusion)
از یکدیگر، یک رویکرد توصیه‌شده و پذیرفته‌شده است. در مقابل، ساختاری که «بحث و نتیجه‌گیری» را با هم ترکیب کند و بخش نتایج را جدا بیاورد، کمتر در مجلات سطح بالا مورد پذیرش است.
✅ دلایل اصلی تفکیک "نتایج و بحث" از "نتیجه‌گیری" طبق رویه Springer
1. هدف‌های علمی متفاوت هر بخش
Results and Discussion: در این بخش، داده‌های تجربی یا محاسباتی به‌صورت خام یا تحلیلی ارائه و بلافاصله تفسیر می‌شوند. خواننده باید بتواند ارتباط مستقیمی بین داده‌ها و تحلیل علمی ببیند.
Conclusion: در این بخش، نویسنده باید جمع‌بندی کل مقاله را ارائه دهد، نه فقط تحلیل داده‌ها. نتیجه‌گیری نگاهی کل‌نگر دارد و بیشتر بر پیام اصلی پژوهش و اهمیت آن در سطح بالاتر علمی یا کاربردی تمرکز می‌کند.
به‌عبارت ساده: بخش "نتایج و بحث" به جزئیات علمی می‌پردازد، ولی "نتیجه‌گیری" به تصویر کلی و پیام نهایی مقاله. ادامه 👇👇👇👇👇

تسهیل ارزیابی توسط داوران و سردبیر
اشپرینگر و سایر ناشران بزرگ مانند Wiley و Elsevier تأکید دارند که بخش‌ها باید به گونه‌ای ساختاربندی شوند که داوران بتوانند به سرعت موارد زیر را تشخیص دهند:
داده‌ها چه هستند؟ در Results
این داده‌ها چه معنایی دارند؟ در Discussion
خروجی نهایی یا اثرگذاری پژوهش چیست؟ در Conclusion
ادغام «بحث و نتیجه‌گیری» ممکن است تداخل تحلیلی و استنتاجی ایجاد کند و در نتیجه موجب ابهام در ارزشیابی پژوهش شود.
________________________________________
الزامات بسیاری از مجلات Springer
در راهنمای نویسندگان مجلات معتبر Springer (مثلاً: Scientific Reports, Nature Communications, Cellular and Molecular Life Sciences) معمولاً چنین ساختاری ذکر می‌شود:
Typical manunoscript structure includes: Abstract, Introduction, Data and Methods, Results and Discussion (combined or separate), and Conclusion.
به‌ویژه در مقالات علوم زیستی، مهندسی و علوم داده، بخش Conclusion باید جداگانه و مشخص باشد تا از تکرار تحلیل‌های جزئی جلوگیری شود و دید استراتژیک‌تری به خواننده بدهد.
نمونه واقعی از Springer:
در مجله Scientific Reports، راهنمای نویسندگان صراحتاً بیان می‌کند:
"Discussion and Conclusion sections must be clearly distinct. The Discussion interprets the results; the Conclusion summarizes the significance and future outlook."
✅ چرا "Materials and Methods" نادرست است در جغرافیا و اقلیم‌شناسی؟
ماهیت داده‌ها به جای مواد فیزیکی
عبارت "Materials" در علوم تجربی (مثل شیمی، زیست‌شناسی، فیزیک، مهندسی) به مواد و نمونه‌های آزمایشگاهی مثل بافت، سلول، اسیدها، خاک، یا مواد شیمیایی اشاره دارد.
اما در علوم جغرافیایی و اقلیمی، «مواد» به معنای سنتی وجود ندارد. پژوهشگر با مواردی مانند:
داده‌های سنجش از دور (ماهواره‌ای)
مشاهدات ایستگاه‌های هواشناسی
داده‌های بازتحلیل (reanalysis)
مدل‌های اقلیمی یا فضایی
پایگاه‌های داده مکانی (GIS)
سروکار دارد که "Data" محسوب می‌شوند، نه "Materials".
پذیرش جهانی "Data and Methods" در مجلات حوزه جغرافیا
بسیاری از مجلات معتبر حوزه اقلیم‌شناسی، جغرافیا و علوم محیطی مانند:
Theoretical and Applied Climatology (Springer)
International Journal of Climatology (Wiley)
Climate Dynamics (Springer)
Geocarto International (Taylor & Francis)
همگی از عبارت "Data and Methods" در ساختار مقالات استفاده می‌کنند، زیرا بازتاب‌دهنده‌ی دقیق فرآیند پژوهشی در این حوزه‌هاست.
تفکیک درست بین داده‌ها و روش‌ها
در ساختار Data and Methods، دو چیز جدا و قابل بررسی ارائه می‌شود:
Data: معرفی منابع داده‌ای، نوع داده‌ها، مدت و دوره زمانی، مشخصات مکانی، دقت و کیفیت.
Methods: روش تحلیل، پردازش داده‌ها، الگوریتم‌ها، مدل‌ها، نرم‌افزارهای مورد استفاده.
این تفکیک کمک می‌کند تا داوران و خوانندگان بتوانند داده‌ها و تحلیل را مستقل ارزیابی کنند. در حالی که "Materials and Methods" چنین وضوحی ندارد.
استانداردسازی توسط ناشران مانند Springer
در راهنمای نویسندگان مجلات جغرافیایی Springer معمولاً چنین عبارتی دیده می‌شود:
"Authors should include a section noscriptd 'Data and Methods' describing the data sources and methodology used in the study."
مثلاً در مجله Climate Dynamics آمده است:
"Please clearly state the type and source of data used (e.g., CRU, ERA5, CMIP6) in a 'Data and Methods' section."
هم‌راستایی با مفاهیم Open Data و FAIR Principles
در سال‌های اخیر، رویکرد داده‌محور (data-driven research) در علوم جغرافیایی بسیار پررنگ شده و عبارت Data and Methods هم‌راستا با اصول FAIR (قابل‌یافت، قابل‌دسترسی، قابل‌همکاری، قابل‌استفاده‌مجدد) به کار می‌رود.
✅ جمع‌بندی:
بنابراین در مقاله‌های اقلیم‌شناسی و جغرافیایی، استفاده از "Data and Methods":
دقیق‌تر از نظر علمی و مفهومی است؛
هم‌راستا با استانداردهای مجلات بین‌المللی مثل Springer و Wiley است؛
به خواننده امکان درک بهتر منابع داده‌ای و روش تحلیل را می‌دهد؛
و باعث افزایش شفافیت و تکرارپذیری پژوهش می‌شود. #هفت اقلیم محمود خسروی

🎙منبع:Key Thinkes On Space and Place

✔️چاپ دوم

✏️نویسنده:Phil Hubbard and Rob Kitchin

💡سال انتشار ۲۰۱۰

🎵این پادکست توسط هوش مصنوعی تهیه و تولید شده است و ممکن است برخی لغات اشتباه تلفظ شده باشد

📱@podcast_geography