آزمونی برای منطق دو ارزشی- یک گام به پیش!

6. یک مورد از اشکالات منطق دو ارزشی

♻️🌀♻️🌀♻️🌀♻️🌀♻️🌀♻️🌀♻️🌀♻️🌀


❇️ در منطق ارسطویی به جمله ای که با ساختار ( اگر الف، آنگاه ب) که در آن الف و ب هر یک نماینده یک قضیه (گزاره) هستند قضیه شرطی متصل گفته می شود.


🔅 برای مثال: اگر (فردا باران ببارد) آنگاه ( درجه حرارت هوا کاسته خواهد شد)

❇️ ارزشگذاری این نوع قضیه نسبت به صادق و کاذب بودن الف ( همان دو ارزشی که به رسمیت شناخته است) و صادق و کاذب بودن ب متفاوت خواهد بود.

💠 در این سیستم به مقدمه اول (الف)مقدم و به مقدمه دوم (ب)تالی اطلاق می شود.

💠 روشن است که هم مقدم دو حالت می تواند داشته باشد و هم تالی پس ما در مجموع با چهار احتمال مواجهیم:

🔻 1) مقدم صادق و تالی صادق مثل: اگر سقراط انسان است پس او متفکر است

🔻 2) مقدم صادق و تالی کاذب مثل: اگر سقراط مرد است پس او شاخ دارد

🔻 3) مقدم کاذب و تالی صادق مثل: اگر سقراط زن است پس او متفکر است.

🔻 4) مقدم کاذب و تالی کاذب مثل: اگر سقراط زن است پس او زایا است

❇️ نظر این منطق بر این است که این نوع قضیه فارغ از اینکه مقدم و تالی چه باشند، مطلقا فقط در حالت 2 نادرست است و در بقیه ی حالتها صحیح است.


🔵 وجه استدلال منطقی ها این است که معنای این نوع قضیه این است که درستی تالی مشروط به درستی مقدم می شود از این جهت وقتی نادرست است که مقدم درست باشد ولی تالی که باید درست می بود، درست نباشد

☑️ اما اگر مقدم درست نباشد یعنی شرط درستی تالی منتفی باشد دیگر ضرورتی ندارد که تالی درست از آب درآید و هر چه باشد حرف ما نادرست نخواهد بود پس درست خواهد بود.(این نتیجه ی اخیر از لوازم دو شرطی بودن منطق حاصل می شود!)


❇️ با این منطق شما هر جمله ی شرطی بگویید که مقدم آن نادرست یا محال باشد آن قضیه شرطی درست خواهد بود.

🔶 چون از نظر این منطق ما فقط مدعی درستی تالی بودیم به شرطی که مقدم درست باشد، حال که مقدم نادرست است دیگر ضرورتی ندارد تالی درست بوده باشد.

⬅️⬅️⬅️ با این وصف پاسخ پرسش دیروز ما بر اساس این منطق این است: این گزاره صحیح است!

🔻 منظورم این گزاره است:
اگر حجم زمین ده برابر بود، قد انسان ده متر بود

🔸 مقدم در این جمله ی شرطی این است: حجم زمین ده برابر است
نادرستی این جمله به وضوح روشن است پس تالی هر قضیه ای باشد ،قضیه شرطی ما درست است

🔻 و ازینرو پاسخ پرسش دوم ما که کدام یک از گزاره های زیر نادرست است از نظر منطق دو ارزشی این است:
هیچکدام

🔹 یعنی هر سه این قضایای شرطی درست هستند:

◾️ اگر حجم زمین ده برابر بود، قد انسان ده متر بود

◽️ اگر حجم زمین ده برابر بود، قد انسان همین بود

◾️ اگر حجم زمین ده برابر بود، انسان موجود نمی شد

🔶🔹🔶 اما در پاسخهایی که از دوستان دریافت شد، برخی از سلطۀ منطق دو ارزشی بیرون بودند و تلاش می کردند پاسخ این سؤال را از راه تأمل در محتوای آن دریابند و این نشان دهنده این بود که می شود در مورد اینگونه قضایا طور دیگری هم فکر کرد،


بلکه منطق دو ارزشی در این مورد برخطاست.

✍️ م . ناجی

7. منطق ارسطویی(دو ارزشی) : اشکال در کجاست؟ - بخش اول

♻️🌀♻️🌀♻️🌀♻️🌀♻️🌀♻️🌀♻️🌀♻️🌀


☀️ در این نوشته قصد ما بررسی همه جانبۀ منطق ارسطویی نیست.
بلکه در ادامه ی چند نوشته گذشته، به دنبال پیدا کردن اثرات منطق دو ارزشی بر نوع تفکر انسان هستیم.

✅ وقتی به مبنای تقسیم گزاره به صادق و کاذب نگاه می کنیم، به ظاهر اشکالی در آن نیست.

🔴 مبنای تقسیم

الف-گزاره معنایی است که حکایت از امری واقع می کند.
ب- حال این حکایتگری یا همانگونه است که در واقع وجود دارد یا خلاف آن است به تعبیر دیگر یا گزاره مطابق با واقع است یا نیست

اگر مطابق با واقع باشد صادق و اگر مطابق با واقع نباشد کاذب

اگر به نوع تقسیم هم بنگریم خواهیم دید که این تقسیم دایر مدار نفی و اثبات است( تقسیم به حر عقلی حاصر است ) و حالت سومی برایش متصور نیست و ازینرو اشکالی بر تقسیم وارد نیست.


🔳 حال سؤال این است که اگر این تقسیم کاملا درست است پس چرا مدعی هستیم که این تقسیم برای انسان مضر است؟

🔶 اولا اگر دقت کنیم مدعای ما در مورد مضر بودن منطق دوارزشی برای ذهن انسان غیر عقلانی نیست زیرا صحیح بودن ملازمه ی ذاتی با مفید بودن ندارد و نمی توان مدعی شد که هر چیزی که صحیح باشد لزوما مفید هم هست.

🔲 زیرا صحیح بودن وصفی است که ما به این تقسیم در رابطه با ملاک های معتبر برای تقسیم نسبت می دهیم ولی مفید یا مضر بودن وصفی است نسبی یعنی در مقایسه این تقسیم با کارکرد آن در دستگاه ذهن انسان

🔶🔹🔶 به نظر می رسد که وقتی مولانای بزرگ هم به طعن استدلالیان می پردازد در مقام نقد همین نقصهای بنیادی استدلالیان است.
پای استدلالیان چوبین بود
پای چوبین سخت بی تمکین بود

⚠️ دوستان من همواره از ابهام یا خلاصه گویی نوشته ها شاکی اند اما محدودیتهای تلگرامی و نیز حوصله ی محدود خوانندگان و شاید ضعفهای ارتباطی بنده عامل این وضعیت باشد .
ازینرو تشریح این اشکال منطق ارسطویی باید با ذکر مقدماتی همراه باشد.

✳️ اگر کمی بیشتر روی تقسیم تمرکز شود می توان این ویژگیها را تشخیص داد:

🔻 1) مقسم تقسیم گزاره است
🔻 2) ملاک تقسیم نسبت گزاره با واقعیتی است که از آن حکایت می کند.

🔸 این واقعیت ممکن است یک امر واقعی باشد یا امری انتزاعی و یا حتی امری خیالی
مثال:
🔵 وقتی می گوییم (کره ی زمین در منظومه ی شمسی قرار دارد) از یک امر واقعی سخن می گوییم

⚫️ و وقتی می گوییم( امکان با وجوب مغایرت ندارد) یا (دو خط مستقیم هرگز همدیگر را قطع نمیکنند یا در بی نهایت همدیگر را قطع می کنند) از امری انتزاعی سخن می گوییم

⚪️ و وقتی می گوییم (هیولاها شاخ و دم دارند) یا ( شاه در شطرنج قادر است که تنها یک خانه بپیماید) از امری خیالی سخن گفته ایم.

✔️ به آنچه یک گزاره از آن حکایت می کند نفس الامر آن گزاره یا قضیه گفته می شود.

✔️☑️✔️ پس در این تقسیم، مقسم یعنی آن چیزی که اقسام آن بیان شده است گزاره است و نه باور

🔻 3) در این تقسیم مسالۀ قدرت و توان انسان به فهم واقعیت و درک درستی یا نادرستی گزاره به هیچرو لحاظ نشده است.

یعنی هدف از این تقسیم بررسی گزاره در فرضهای مختلف است بدون نظر به اینکه کدامیک از شقوق حقیقت دارد.

🔶🔹🔶 یعنی بررسی صوری ارتباطات گزاره ها بدون توجه به اینکه گزاره چه محتوایی دارد و آیا انسان قادر است که درستی یا نادرستی آن محتوا را تشخی دهد یا نه.

💠 مثال

مثلا بررسی می کند که آیا گزاره زیر صحیح است یا نه؟

اگر (الف یا ب) و ( ب و ج) یا (الف و د و ب آنگاه ه) و الف یا ب اگر و تنها اگر ه و ج) پس ه

که در آنها هر حرفی نشان از یک گزاره دارد که هر گزاره ای می تواند باشد.

💠 یا یک مثال ساده:

(در این مثال حروف واژه اند و نه گزاره)

اگر [(الف ب) نباشد و ( ج الف باشد یا د پ نباشد)] یا [ ( الف ج نباشد) یا (پ و باشد) ] پس (و الف است) !

در این سبک اصلا برای این منطق محتوای گزاره ها مهم نیست که چه هستند و آیا انسان قادر به شناسایی آنها هست یا نه و آیا درست هستند یا نادرست.

(ادامه دارد)

✍️ م . ناجی

8. منطق ارسطویی --- اشکال در کجاست؟ بخش دوم

♻️🌀♻️🌀♻️🌀♻️🌀♻️🌀♻️🌀♻️🌀♻️🌀

قبل ادامه بحث نیاز به یادآوری نکته ای است.


🔆 بحث ما در این نوشتارها بحثی منطقی نیست.

ما در پی آموزش منطق یا بررسی تطبیقی آن نیستیم و ازین جهت نباید توقع داشت که ما بحثهای منطقی را با دقت و تفصیل مطرح کنیم.

🔰 بحث ما در این نوشتارها بحثی است در حوزه ی روانشناسی ادراک و نیز روانشناسی ارتباطات .


🔰 ما در واقع از اثرات روانی نوع خاصی از آموزش رایج بر نوع تفکر انسانها و نیز تأثیراتش بر ارتباطات کلامی و فکری آدمها حرف می زنیم و سعی می کنیم ریشه های ناهنجاری های فکری و ارتباطی را که در بین خودمان رایج است دریابیم.

♻️ برای همین ممکن است طراحان منطق دو ارزشی آن را برای هدف خاصی و برای بهره بردن در حوزۀ خاصی کرده باشند که در آن حوزه هم وافی به مقصود باشد اما نوع مطرح شدنش در سیستم آموزشی یک جامعه اثرات نامطلوبی ایجاد کرده باشد.
نگاه ما به اثرات این ایده است و نه بررسی سازگاری درونی آن یا استحکام مبانی و اصولش.
*******************
📶🔅📶🔅📶🔅📶🔅📶



🔰 در بخش نخست توضیح دادیم که آنچه در منطق دو ارزشی مورد قسمت واقع شده است گزاره است و ملاک تقسیم هم ارزش صدق آن( درستی و نادرستی)
اما باید به یک نکته ی روانی بسیار مهم توجه داشت:

🔴 در ذهن ما هیچ گزاره محضی وجود ندارد. ما فقط در روی کاغذ می توانیم یک گزاره ی خالص و بدون افزونه ای را پیدا کنیم.

چرا؟

🔹 زیرا ساختار سیستم ادراکی ما به گونه ای است که هر گزاره ای که بخواهد وارد سیستم ادراکی ما شود یا در آنجا شکل بگیرد قطعا و قطعا باید لباسی به تن کند به نام گرایش یا حالت گزاره ای یا حیث التفاتی


🔸هیچ کزاره ی عریانی در ذهن ما حق حیات ندارد.

گرایش گزاره ای یا حیث التفاتی  حالتی است که سیستم فکر اتوماتیک ما نسبت به یک گزاره برمی گزیند.

🔻 حالتهایی مانند باور، شک و تردید، ظن و گمان، وهم، اطمینان، یقین، آرزو، امید، ناامیدی و.....


🔶 یک لحظه به ذهن خود مراجعه کنید. یک گزاره را به صورت تصادفی انتخاب کنید حال با کمی دقت می توانید لباسش را تشخیص دهید.
مثلا اینکه( هفته ی آینده بارانی سیل آسا می بارد)
همینکه این گزاره در مونیتور ذهنتان هویدا شد می توانید لباسش را ببینید:
- بعید می دانم!
- هیچ بعید نیست.
- نه ، ممکن نیست
- فکر می کنم درست باشه
- اصلا نمیشه چیزی گفت
-...............و
یکی از این لباسها بر تنش خودنمایی میکند.

🔷 یعنی گزاره از سوی فکر اتوماتیک ما اینگونه پردازش شده است.

حال سؤال دیگری از شما می پرسم:

❓آیا این لباسهایی که بر تن گزاره ها می بینید فقط دو لباس درست و نادرست است؟

یعنی مونیتور ذهن شما سیاه و سفید است و شما فقط دو نوع رنگ را تشخیص می دهید :
گزاره ها یا لباس سفید بر تن دارند یا لباس سیاه؟


به احتمال قوی !( خوب دقت کنید که حتی در این مورد من نتوانستم لباس کاملا سیاه بر تن این گزاره بپوشانم!) پاسخ منفی است. یعنی بیش از دو رنگ برای ما قابل تشخیص است.

⚠️🔺⚠️ ما بین دو رنگ سفید خالص( قطعاً و یقیناً درست) و سیاه خالص (قطعاً و یقیناً نادرست) با طیف گسترده ای از رنگها مواجه هستیم.

پس وقتی می گوییم یک گزاره یا درست است یا نادرست ، تصویری به شدت غیر دقیق از حالات ذهن خود به تصویر کشیده ایم.


✍️ م . ناجی

9. یک نشانه روان شناسانه از میزان سلطۀ منطق دو ارزشی

♻️🌀♻️🌀♻️🌀♻️🌀♻️🌀♻️🌀♻️🌀♻️🌀


💠 همه می دانیم که تفکر در ما انسانها مستقیما توسط معانی و مفاهیم رخ نمی دهد ، بلکه دسترسی مستقیم و بلاواسطه به مفاهیم و معانی ناممکن است.

✔️ فرض کنید که برای اولین بار با یک نوع خوردنی مواجه می شوید، بعد از خوردن آن مزه ای در دهان خود حس می کنید که قبلا هیچ تجربه ای از آن نداشته اید سپس در معده ی خود با حالتی مواجه می شوید که برایتان اصلا آشنا نیست. حال می خواهید این تجربه را برای دوستی بیان کنید که او هیچ مواجهه ای با مواردی که شما تجربه کردید ندارد.

این کار را چگونه انجام می دهید؟

✔️ نه میوه نام دارد - حتی میوه بودنش هم برای شما محرز نیست – نه مزه اش و نه اثراتی که بر معده شما ایجاد کرده اما شما شخصا هر سه را تجربه کرده اید و از هر کدام درک مستقیمی دارید.

برای توصیف آن به دیگران قبلا باید بتوانید آنها را برای خودتان توصیف کنید اما واژۀ مناسبی نمی یابید.

✔️ اگر حافظۀ نیرومندی داشته باشید، بعد از اتمام تجربه ، شاید بتوانید همان حسها را دوباره در خیال خود بازسازی کنید اما نه صورت واژگانی بلکه به صورت تصویری و بازسازی حسها به همان صورتی که موقع تجربه محقق شده بودند گویی به هنگام خوردن از خود آن خوراک و اثراتش بر حس بویایی و چشایی و نیز اثراتش بر معده تان فیلم برداری دقیقی انجام داده اید.

☑️ اما ما برای توصیف آن به دیگران نیازمند واژگانی هستیم که برای آن تجربه ها نامگذاری شده باشد، برای این نامگذاری ضرورت دارد که آن معانی اجمالا برای دیگران هم آشنا باشند و اگر این تجربه کاملا شخصی و فردی بوده باشد و برای هیچکس اتفاق نیفتاده باشد و حتی مشابه چیز دیگری نباشد که دیگران می شناسند، آنگاه این تجربه قابل اشتراک با دیگران نیست.


🔶 از مهمترین دلایل ناممکن بودن اشتراک معنا با دیگران ، فقدان واژه هایی است که در معنای آن با هم اشتراک نظر دارید و توان بیان ولو ناقص تجربه ی شخصی شما را دارا هستند.

🔷 این تجربۀ فرضی نشانگر نقش مهم واژگان در برقراری ارتباط معنایی با دیگر انسانهاست.

این مساله بسیار مهم است و نقش انکارناپذیری در بیان ناپذیری تجربیات درونی شخصی دارد که در جای خود باید به آن پرداخته شود.

🔶🔹🔶 ما برای دسترسی به ماهی های معنا در دریای ذهن ، به قلاب الفاظ نیازمندیم.

واژه ها قلاب هایی هستند که یک سرشان بسته به یک معنا و سر دیگرشان در دستان ماست.

🔻 ما وقتی می خواهیم از یک معنا بهره ببریم قلاب آن معنا را می گیریم و از دریای ذهن و روان خود بیرونش می کشیم.

وقتی شما احساس می کنید چیزی برای پوشیدن کم دارید قلاب معنای لباس را برمی کشید و بعد قلاب بازار و خرید و ....


🔴 به تعبیر دیگر ما صرفا با واسطه گری کلمات و واژه ها به معانی دسترسی داریم و به علاوه با واسطه گری همین الفاظ با دیگر انسانها تبادل معنا می کنیم.

🔵 وقتی شما کسی را دوست دارید ، این دوست داشتن را مستقیما در اندرون خانۀ دل می توانید مشاهده کنید اما برای یادآوری آن به خودتان باز هم مجبورید- ولو با صدایی خفیف و درونی – به خودتان بگویید که: من او را دوست دارم! یعنی برای تذکر به خویشتن هم از واژه ها و کلمات و الفاظ باید بهره بگیریم.

⚪️ از این مقدمه این نتیجه را می گیرم:

افکار ما خودشان را در قامت واژه ها و الفاظ به نمایش می گذارند

⬅️ ازینرو با دقت در نوع جمله بندی، واژه های به کار گرفته شده و روابط بین جمله ها می توانیم از قوت و ضعف افکار همدیگر و نوع شخصیت فکری هم آگاه شویم.

⚫️ میزان سلطه ی منطق دو ارزشی هم تا حدودی از روی واژه ها و کلمات مورد استفاده قابل فهم است.

✔️🔴✔️ مهمترین نشانه ای که باید به آن اشاره کرد واژۀ ( نمی دانم) و واژه های هم معنای آن هستند.

هرکس که در گفتارش این واژه بیشتر و بیشتر به کار رود، احتمالا کمتر تسلیم منطق دوارزشی است.

زیرا احتمالا نشانگر این مدعاست که فرد در ذهن خود فولدری باز کرده است به نام (گزاره های نمی دانم) یا ( گزاره های بلاتکلیف)


✔️🔴🔴✔️ در مرحله ی بعد میزان استفاده از واژه هایی که نشانگر درجات مختلف باور هستند ، نشانه ها و اماره های رهایی از سلطه ی منطق دو ارزشی هستند.
کلماتی مانند:
🔹احتمالا
🔸حدس می زنم
🔹ممکن است
🔸شاید
🔹به گمانم
🔸تقریبا
🔹این هم می تواند درست باشد که
🔸به نظر می رسد که
🔹..و..





✍️ م . ناجی

دانستن از واژه هایی است که اکثر ما با آن مأنوسیم و مرتب آن را به کار می بریم.

اما اگر از همدیگر بپرسیم که وقتی می گوییم می دانم دقیقا چه معنایی را قصد می کنیم شاید نتوانیم به طور مبسوط به آن پاسخ دهیم.

همین ابهام در معنای دانستن ، عامل و مبنای مشکلات و اشتباهات و سوء تفاهمهای زیادی برای خودمان و نیز در مقام گفت و شنود می شود.

این سوال سرآغاز بحثی کوتاه اما مهم در این زمینه خواهد بود.

اگر به پرورش نیروی تفکر و ادراک خود علاقمندید تلاش کنید این مفهوم را در ذهن خود بسط و گسترش دهید حتی اگر ما را در جریان ماحصل اندیشه ی خود قرار ندهید.

اما اگر آن را در گروه مطرح کنید و تلاش کنید که از ایده ی ذهنی خود دفاع کنید بحث بسیار مفیدی درخواهد گرفت.

اظهار نظر یکی از دوستان:



سلام
به نظر من معرفت یعنی شناخت ما نسبت به پدیده ای که تجربیات درونی خود شخص و تحلیل های شخصی اون رو هم شامل میشه
دانایی یعنی شناختی که از اطلاعات کسب شده از خارج به دست آمده


پاسخ من:


با سلام و تشکر

بنده واژه ی معرفت و دانایی را در این بحث مترادف هم در نظر گرفته ام.

گرچه معرفت و دانایی یا دانش معناهای متفاوتی دارند و در جاهای خاصی حتی در مقابل هم به کار می روند اما در این بحث مراد ما از هر دو یک معناست همان معنایی که وقتی میگوییم می دانم یا نمی دانم مدنظر ماست.

🌺🙏🌺

جدول ، ارزش گزارۀ شرطی بر حسب ارزش دو مولفه ی آن (یعنی مقدم و تالی) را نشان می دهد.

پ( p ) مقدم گزاره شرطی و کیو ( q )تالی آن است.

تی ( T ) نماینده ( درست = True ) و اف ( F ) نماینده ( False = نادرست ) به عنوان دو ارزش تعریف شده در منطق دو ارزشی هستند.


چهار حالت را من در نوشته ها با مثال توضیح دادم.
این جدول نشان می دهد که گزاره شرطی تنها در صورتی نادرست است که مقدم درست و تالی نادرست باشد( موردی که قرمز نوشته شده است) و در سه حالت دیگر همواره درست است.

● نظریة سه جهان پوپر

بحث پوپر دربارة روش علم و اهمیت انتقاد با نظریة او دربارة سه جهان پیوند نزدیکی دارد؛
جهان اول، جهان اشیاء و پدیده‌های عینی و مادی است؛
جهان دوم، جهان ذهنی و بین الاذهانی است؛
و جهان سوم، جهان محصولات عینی ذهن، عقل انسان یا معقولات است.
جهان سوم مخلوق انسان است اما از او استقلال پیدا می‌کند. جهان معقولات متشکل از زبان، ادبیات، فلسفه، دین، حقوق، اخلاق و هنر وحکومت و دیگر نهادهای اجتماعی است که در قالب ‌های عینی و مادی متبلور می‌شوند.

این همان جهانی است که پوپر آن را جهان معرفت می خواند.

انسان این جهان را ساخته، اما آن را همچون امری عینی مورد تأمل و نقد و بررسی قرار می ‌دهد. هریک از اجزای جهان معقولات سرگذشت و سیرتاریخی خاص خود را داشته است، این جهان محصول عمل انسان است، لیکن نتیجه طرح و نقشه‌های ازپیش اندیشیده نیست. تکامل جهان معقولات محصول نقد و حدس و ابطال است و سابقه نقد عقلی به تمدن یونان باز می‌گردد

سه جهان پوپر با هم ارتباط همبسته‌ای دارند و این ارتباط اساس نظریه او در مورد عدم قطعیت و باز بودن جهان است. جهان اول بسته نیست، بلکه تحت تأثیر مستمر جهان دوم قراردارد، و جهان دوم با جهان سوم در تعامل دایمی است؛ جهان سوم نیز برجهان اول اثر می‌گذارد. ما به اندیشه باز بودن جهان اول بر روی جهان دوم، و جهان دوم بر روی جهان سوم و باز بودن ذاتی و مستقل جهان سوم نیاز داریم.

به استناد خود پوپر، «جهان ۱» را شامل کل دنیای رویدادهای فیزیکی (مادی) است، و دنیای رویدادهای ذهنی را «جهان ۲» نام گذاری می‌کند؛ در یک نامگذاری دیگر وی از دیدگاهی موسَّع جهان فراورده‌های ذهنی انسانی را «جهان ۳» می‌خواند. جهان ۳ مطابق رویکردی باز، جهان نظریه‌ها هم به شمار می‌رود؛ جهان مسائل علمی و مباحثات نیل به صدق و کذب گزاره‌ها را نیز در بر می‌گیرد. فهم و تبیین رابطة میان جهان ۳ با جهان ۲ و نیز بازتاب مستقیم یا غیر مستقیم جهان ۳ بر جهان ۱ از اهمیت اساسی برخوردار است
به عنوان مثال کتاب‌های پوپر متعلق به جهان ۱ و محتویات آن کتاب‌ها به جهان ۳ تعلق دارند، اما کتاب‌ها (خود کتاب به علاوة محتویات آن ) هم به جهان ۱ و هم به جهان ۳ تعلق دارند.

اما مسأله مهم این است که چگونه روندهای فکری در جهان ۲ با فعل و انفعالات مغزی در جهان ۱ پیوند برقرار می‌کنند؟ این سؤال پوپر را به قضیه‌ای به نام جسم- ذهن هدایت می‌کند. وی فرایند رسیدن به راه حل را در چهار احتمال صورت بندی می‌کند:

۱) کنش متقابل جسم- ذهن: جهان ۲ و جهان ۱ به کنش متقابل می‌پردازند. وقتی کسی به یک سخنرانی گوش می‌دهد، فعل و انفعالاتی مغزی رخ می‌دهند که روی جهان ۲، یعنی افکار مخاطب عمل می‌کنند. عکس آن نیز صادق است. به این ترتیب که زمانی که ریاضیدانی به جستجوی یک برهان بر می‌آید، دنیای ۲ی وی بر روی مغز او و لذا بر جهان ۱ کنش انجام می‌دهد و این کنش متقابل است.

۲) توازی جسم- ذهن: هر روند فکری در جهان ۲ به موازات یک فعل و انفعال مغزی در جهان ۱ پیش می‌رود.

۳) فیزیکالیسم (جسمانیت) محض یا رفتارگرایی فلسفی: تنها یک جهان به نام جهان ۱ وجود دارد، و در آن تحرکاتی به وسیله‌ی انسان و حیوان یا رفتار انسانی و حیوانی صورت می‌گیرد. در این دیدگاه، آنچه پوپر جهان ۲ می‌نامد، ظاهراً وجود ندارد، و آنچه جهان ۳ نامیده است به یقین وجود ندارد.

۴) ذهن گرایی محض یا معنویت: فقط جهان ۲ وجود دارد و جهان فقط تصور من است.

در واقع پوپر به صورت بسیار ساده مفاهیم پیچیده‌ای چون سوژه، اُبژه و رابطة میان آنها را در راه حلهای چهارگانة فوق الذکر ترسیم کرده است؛ به اعتقاد او ماده گرایی (ابژه گرایی) محض و سوژه گرایی محض اصلاً قابل اعتنا نبوده و اصولاً منسوخه و مخدوش شمرده می‌شوند
توازی جسم- ذهن، موجودیت هر دو را به رسمیت می‌شناسد و احتمالاً موجودیت جهان ۳ را می‌پذیرد. توازن میان جسم- ذهن ناظر به این مسأله است که جهان به مثابة یک پدیده‌ی مستقلِ علت و معلولی، به عبارت دقیقتر، مرکب از دو سیستم موازی و مستقل علت و معلولی به شمار می‌رود.

نظریة سه جهان پوپر دارای ویژگی‌های زیر هستند:

۱) حقیقی بودن این سه جهان

۲) واقعیت و استقلال جزئی جهان‌ها از همدیگر

اندیشه‌های افلاطون، هگل و نظریه جهان ۳ی فرگه بر تکوین نظریه جهان ۳ی پوپر تأثیر گذار بوده‌اند. لیکن تفاوت‌های چشمگیری هم با آنها دارد.
پوپر اظهار می‌دارد«آنچه من آن را به نام جهان سه می‌خوانم، مسلماً مشترکات فراوانی با نظریة افلاطون در باب صور و مُثُل و بنابراین همچنین با روح و نفس عینی هگل دارد. ولی دارای وجه مشترک بیشتری با نظریة بولتانو در باب جهان قضایا از لحاظ خود آنها و حقایق از لحاظ خود آنهاست، هر چند با نظر بولتانو نیز اختلاف دارد. جهان سوم من دارای شباهتی نزدیک با جهان محتواهای عینی فِرِگه است» ( پوپر،۱۳۷۴: ۱۱۹).

گرچه جهان ۱و۲و۳ دارای خودمختاری نسبی هستند، به جهان هستی واحدی تعلق دارند وبا هم درتعامل هستند. سه جهان به نحوی با هم مرتبط ‌اند که می‌توانند دو به دو تعامل داشته باشند. جهان ۲ با جهان ۱ و با جهان ۳، جهان۱ و جهان ۳ قادر به تعامل مستقیم نیستند، بلکه بواسطه تجربیات ذهنی و شخصی نیازمندند. این نظریه بر فهم پوپر از قضایا مؤثر بوده و نیز در فرایند شناخت شناسیِ او بازتاب یافته است.

باور(Belief)

باور مهم‌ترین گرایش گزاره‌ای(propositional attitude) است.
گرایش‌های گزاره‌ای، حالاتی ذهنی نسبت به گزاره‌ها هستند. همانند:
◀️ترس
علی می‌ترسد که «هوا بارانی باشد»
◀️میل
حسن میل دارد که «فردا بارانی باشد»
◀️آرزو
امید آرزو دارد که «ایران زیباترین کشور دنیا است»
◀️باور
قاسم باور دارد که «ایران زیباترین کشور دنیا است»
و ...
✅همانطور که می‌بینیم، هر گرایش گزاره‌ای یک متعلَق دارد. این متعلَق یک گزاره است.
اما اهمیت باور در چیست؟
برنارد ویلیامز پاسخ را در یک گزین‌گوی(slogan)، که نظر اکثر فیلسوفان ذهن معاصر است، بیان می‌کند:
«باور معطوف به هدف صدق است»
به عبارت دیگر اهمیت "باور"، در رابطه منحصر به فرد "باور" و "صدق" است.

✅از زمان افلاطون تا به‌حال، باور یکی از شرط‌های لازم معرفت(knowledge) قلمداد شده است. بدون داشتن باور، معرفت نیز وجود ندارد.
💡در اوایل و میانه قرن بیستم، تعدادی از فرضیه‌های فلسفی، این اهمیت باور را به چالش کشیدند. که البته دوام چندانی نداشتند.
اکثر سخنانی که بر علیه "باور" می‌شنویم یا شنیده‌ایم، یادگارهائی از این فرضیه‌ها هستند.
معروف‌ترین این فرضیه‌ها عبارتند از:
رفتارگرائی(Behaviorism)
کارکردگرائی(Functionalism)
ماتریالیسم حذف‌گرا(Eliminative Materialism)

✅فرضیه‌هائی که به وجود و اهمیت باور اذعان دارند، در دو دسته سنتی و مدرن دسته‌بندی می‌شوند:
بر طبق فرضیه‌های سنتی، باور امری مطلق و غیرمشکک است؛ یا به گزاره p باور داریم، یا نداریم، حد وسطی وجود ندارد.
بر طبق فرضیه‌های مدرن، باور امری مشکک و غیر مطلق است؛ باور به گزاره p شدت و ضعف دارد.

✅در معرفت‌شناسی، صرف باور، معرفت محسوب نمی‌شود.
طبق تحلیل استاندارد، علاوه بر باور، متعلَق باور باید صادق و موجه باشد. به عبارت دیگر:
شخص S به گزاره p معرفت دارد، اگر و تنها اگر
1. شخص S به گزاره p باور داشته باسد
2. گزاره p صادق باشد
3. باور شخص S به گزاره p موجه باشد
این تحلیل استاندارد(که به JTB معروف است) از زمان افلاطون تا 1963 مقبول همگان بود. در این سال ادموند گتیه در مثال نقضی نشان داد تحلیل استاندارد، کفایت ندارد. اما تا به اکنون راه‌حلی که از تمام این نقص‌ها بری باشد یافت نشده است و این مساله همچنان باز است.
◀️با این حال همچنان «صرف باور» معرفت محسوب نمی‌شود.

✅باور و آگاهی
آیا داشتن باور مسلتزم داشتن آگاهی است؟
یا باورهائی داریم که به آن‌ها آگاه نیستیم؟
دو دسته فرضیه رقیب در پاسخ به این سوالات وجود دارد.
فرضیه اول(و دارای عمر درازتر) مدعی است داشتن باور، همواره همراه با آگاهی است. برای داشتن باور به یک گزاره، باید آن گزاره در ذهن مرور شود.
فرضیه دوم که پس از کارهای فروید و طرفدارانش پا گرفت، مخالف این الزام است. و انسان‌ها دارای باورهائی هستند که به آن‌ها آگاهی ندارند.

✅یکی از خطاهای رایج در عامه این است که «"باور" نوعی "گزاره" است» یا «"گزاره" جنس "باور" است».
برای شرح این خطا به این مثال توجه کنید:
فوتبال نوعی بازی با توپ است. به عبارت دیگر: بازی‌های توپی، جنس فوتبال است.
اما علاقه به فوتبال، نوعی فوتبال یا نوعی بازی با توپ نیست. این علاقه یک گرایش ذهنی است.
به همین ترتیب، گزاره نوعی جمله است. اما باور نوعی گزاره نیست. باور یک گرایش ذهنی به گزاره‌ها است.
🙈نمونه‌ای از این خطا:
باور یک گزاره است که که به روش علمی همچون «واقعیت ها»، «قوانین»، «فرضیه ها» و «نظریه ها» قابل اثبات نیست.

دانستن، شناسایی و معرفت چیست؟

دانستن، شناسایی و معرفت چیست؟