NEW BOT Телеграм, страница

☰

🚦به‌نظرتان کدام‌یک از دو جملهٔ زیر خوش‌ساخت و دستوری است؟

☰

🚦دستور خط | بازتاب ساخت نحوی در دستور خط

✿ کدام‌یک از دو جملهٔ زیر خوش‌ساخت است؟

ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ
◄ (۱). دارویی که مصرف می‌کرد، مجاز و تأییدشده بود.
◄ (۲). دارویی که مصرف می‌کرد، مجاز و تأیید شده بود.
ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ

✿ در جملهٔ «۱»، سازهٔ «تأییدشده» (بدون فاصله) یک صفت مفعولی مرکب است که با صفت «مجاز» همپایه شده است. «بود» در این جمله فعل اسنادی (ربطی) است که با دو مسند «مجاز و تأییدشده» همراه شده و ساخت حاصل، دستوری است.

✿ در جملهٔ «۲»، توالی «تأیید شده» (با فاصلهٔ کامل) دیگر صفت مرکب نیست که با «مجاز» همپایه شود. در اینجا، «شده» هویت فعلی دارد. «بود» نیز فعل کمکی (معین) برای ساخت گذشتهٔ کامل به‌شمار می‌رود و جملهٔ حاصل، نادستوری است.

✿ ممکن است بگوییم در جملهٔ «۲»، صفت «مجاز» و اسم «تأیید» همپایه نشده‌اند، بلکه «مجاز بود» و «تأیید شده بود»، با حذف «بود» نخست، در همپایگی مشارکت کرده‌اند. با این تحلیل هم جملهٔ «۲» نادستوری است، زیرا «بود» اول که اسنادی است، نمی‌تواند به قرینهٔ «بود» کمکی حذف شود. یا به‌گفتهٔ دقیق‌تر، نمی‌توانیم دو جملهٔ زیر را با حذف «بود» به قرینهٔ «شد» همپایه کنیم:

◄ (۳). دارویی که مصرف می‌کرد، مجاز بود.
◄ (۴). دارویی که مصرف می‌کرد، تأیید شد.

✿ اگر دو جملهٔ «۱» و «۲» را منفی کنیم، نادستوری بودن جملهٔ دوم خود را بیشتر نمایان می‌کند. نشانهٔ نفی در جملهٔ نخست به فعل اسنادی «بود» ملحق می‌شود و در جملهٔ دوم با فعل «شده» همراه می‌شود:

◄ (۵). دارویی که مصرف می‌کرد، مجاز و تأییدشده نــبود.
◄ (۶). *دارویی که مصرف می‌کرد، مجاز و تأیید نـــشده بود.

✿ پس با جملهٔ «۲» چه باید بکنیم؟ ممنون که پرسیدید. جملهٔ نادستوری «۲» (یا صورت منفی آن در «۶») را می‌توانیم به شیوه‌های مختلف ویرایش کنیم؛ از جمله می‌توانیم آن را به‌صورت جملهٔ «۱» درآوریم یا این‌گونه بازنویسی کنیم:

◄ (۷). دارویی که مصرف می‌کرد، مجاز بود و تأیید شده بود.
◄ (۸). دارویی که مصرف می‌کرد، مجوز داشت و تأیید شده بود.
◄ (۹). دارویی که مصرف می‌کرد، مجاز بود و تأییدیه داشت.

ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ
✔️ جملهٔ «۱» کاملاً خوش‌ساخت است و به‌نظر نمی‌رسد که بتوان دلیل صرفی‌نحوی برای نادستوری بودن آن آورد.
ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ

@MorphoSyntax

👍18👏3🤔3✍1

806 views13:21