☰

💎 نحو | گروه مصدر

ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ
◄از رقیبان نهفتنم هوس است.
ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ

☆ هستهٔ گروه نحوی «از رقیبان نهفتن/ نهفتن از رقیبان» مصدر «نهفتن» است و مصدر در این ساختار به مقولهٔ اسم تعلق دارد.

☆ به همین ترتیب، هستهٔ سازهٔ درون قلاب در همهٔ مثال‌های زیر مصدر است و بنابراین این سازه‌ها هم اسم به‌شمار می‌روند.

◄[سبقت گرفتن] کار دستش داد.
◄[سبقت گرفتن توی جاده] کار دستش داد.
◄[سبقت گرفتن از همه توی جاده] کار دستش داد.
◄[از همه سبقت گرفتن توی جاده] کار دستش داد.
◄[از همه توی جاده سبقت گرفتن] کار دستش داد.
◄[توی جاده از همه سبقت گرفتن] کار دستش داد.

ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ
☆ و نیز بنگرید به:
ــ مصدر
ــ مقولهٔ دستوری مصدر

@MorphoSyntax

☰

📝 ویرایش | راهنمای پایان‌نامه

«در دستور زایشی، تصریف غنی۱ را غالباً زمینه‌ساز حرکت فعل به فرودجای۲ بالاتر می‌دانند (فودور ۲۰۰۱: ۷۶۲).۳ هرچند به زبان نظریۀ مشخصه‌بنیاد، . . .»


🖊 در این متن فرضی که نسخهٔ کامل‌تر آن در تصویر پیوست آمده است، عدد ارجاعی «۱»، توضیحی دربارهٔ مفهوم «تصریف غنی» در پانویس به‌‌دست می‌دهد. عدد «۲» نیز معادل انگلیسی اصطلاح «فرودجای» را در پانویس می‌آورد.

🖊 اما نکتهٔ مهم و موردنظر، عدد ارجاعی «۳» است که دربارهٔ جمله یا حتی بند پیش از خود توضیح اضافه‌ای فراهم می‌آورد. این عدد حتماً باید پس از نقطهٔ پایان جمله ــ و نه پیش از آن ــ درج شود.

🖊 همان‌گونه که در تصویر نیز ملاحظه می‌کنید، کمانک‌هایی که به جملهٔ پیش از خود ارجاع می‌یابند، باید قبل از نقطه، ویرگول، نقطه‌ویرگول و مانند آنها بنشینند.

★ نادرست:

◄فعل‌های فرانسوی که تصریف به‌مراتب پیچیده‌تری از همتایان انگلیسی‌شان دارند، (چینکوئه ۱۹۹۹) باید . . .

☆ درست:

◄فعل‌های فرانسوی که تصریف به‌مراتب پیچیده‌تری از همتایان انگلیسی‌شان دارند (چینکوئه ۱۹۹۹)، باید . . .

@MorphoSyntax

☰

📝 ویرایش | راهنمای پایان‌نامه

🖊 پیشتر تأکید کرده‌ام که تنوین، همزه و یای ناتمام (کوتاه) ــ و حالا بیفزایم نشانهٔ مد ــ از نشانه‌های دل‌بخواهی خط فارسی نیستند. نمی‌توانیم پایان‌نامه و رساله بنویسیم و هرجا که اراده کردیم، از درج این نشانه‌ها صرف نظر کنیم.

★ نادرست:

الان احتمالا اداره پژوهش رساله او را تایید نمی‌کند.

☆ درست:

الآن حتماً ادارهٔ پژوهش رسالهٔ او را تأیید می‌کند.

@MorphoSyntax

☰

📝 ویرایش | راهنمای پایان‌نامه

🖊 بهترین روش برای ارائهٔ شواهد زبانی، استفاده از جدول است. ابتدا جدول‌تان را به ترتیبی که ملاحظه می‌فرمایید، رسم کنید و داده‌های زبانی‌تان را درون آن بیاورید. سپس، خطوط جدول را محو کنید.

🖊 بهتر است اندازهٔ قلم شواهد زبانی جدول، دو واحد کوچک‌تر از قلم متن باشد. مثلاً اگر متن‌تان نازنین ۱۳ است، برای شواهد زبانی می‌توانید نازنین ۱۱ را انتخاب بفرمایید.

🖊 پس از ترسیم جدول، به table properties بروید و آن را باز کنید. سپس گزینهٔ options را انتخاب کنید. چهار عدد بالا، پایین، چپ و راست را به صفر تبدیل کنید (عدد پیش‌فرض برای حاشیهٔ چپ و راست جدول معمولاً ۸ است).

🖊 برای چگونگی چم‌نویسی (glossing) داده‌های زبان‌های بیگانه، به پیوست این یادداشت مراجعه کنید. هنگام اجرا و پی‌گیری این فرایندهای وقت‌گیر، به هرکس که گفت صورت به اندازهٔ محتوا اهمیت ندارد، بی‌اعتنایی کنید.

@MorphoSyntax

☰

📝 ویرایش | حذف به قرینه

ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ
◄همهٔ طرف‌ها باید خویشتنداری ـــــ و این درگیری‌ها را متوقف کنند.
ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ

✏️ جملهٔ بالا خطای نگارشی ندارد و همکرد «کنند» از جملهٔ نخست به قرینهٔ همتای خود در جملهٔ دوم حذف شده است. بااین‌همه، نگارنده ترجیح می‌دهد همکرد را در گروه‌های فعلی همپایه ــ نه جملات همپایه که میان دو همکرد فاصله می‌افتد ــ به قرینهٔ لفظی حذف کند.

✏️ اما اگر «کنند» را از فعل مرکب «خویشتن‌داری کنند» نزداییم، گرفتار تکرار آن می‌شویم. زبان فارسی در کنار حذف، ابزارهای دیگری نیز برای گریز از تکرار همکرد در اختیارمان گذاشته است، از جمله:

◄همهٔ طرف‌ها باید با خویشتن‌داری، این درگیری‌ها را متوقف کنند.

◄همهٔ طرف‌ها باید خویشتن‌داری نشان دهند و این درگیری‌ها را متوقف کنند.

◄همهٔ طرف‌ها باید خویشتن‌داری کنند و این درگیری‌ها را متوقف سازند.

◄همهٔ طرف‌ها باید خویشتن‌داری کنند و به این درگیری‌ها پایان دهند.

@MorphoSyntax

☰

🔡 آزفا | محدودیت ضمیر آشکار

.................................................................
Overt Pronoun Constraint (OPC)

Overt pronouns cannot link to formal variables iff the alternation overt/empty obtains (Camacho, 2013: 30).
.................................................................

◀️ طبق محدودیت ضمیر آشکار، اگر در زبانی تناوب ضمیر آشکار و پنهان در دسترس باشد (مانند فارسی و ایتالیایی)، ضمیر آشکار نمی‌تواند به یک متغیر صوری ارجاع یابد. اما معنا و کاربرد این گزاره در آموزش زبان چیست؟

◀️ در جملۀ «۱»، ضمیر آشکار «او» نمی‌تواند در خوانش بی‌نشان و بدون تأکید، به متغیر «هر» ارجاع یابد و مرجع «او» و «هر استاد» متفاوت است. برای آن‌که «باهوش بودن» صفت «استاد» تعبیر شود، باید مانند جملۀ «۲»، نسخۀ پنهان ضمیر «او» در بند درونه به‌کار رود.

◄(۱). هر استادی فکر می‌کند که او باهوش است.
◄(۲). هر استادی فکر می‌کند که ـــ باهوش است.

◀️ در مقابل، در زبانی مانند انگلیسی که ضمیرانداز نیست و تناوب ضمیر آشکار و پنهان وجود ندارد، ضمیر «s/he» در جملۀ زیر می‌تواند به متغیر «every» ارجاع یابد. تفاوت تعبیر جملۀ «۱» در فارسی و «3» در انگلیسی که متأثر از محدودیت ضمیر آشکار است، باید در آموزش فارسی به غیرفارسی‌زبان مورد توجه قرار گیرد.

►(3). Every professor thinks that s/he is intelligent.

◀️ در جملۀ «۱» مرجع ضمیر (او) و متغیر (هر) لزوماً متفاوت است؛ اما در جملهٔ «3» ضمیر می‌تواند به متغیر ارجاع یابد، یا در خوانشی متفاوت، مرجع آنها ناهمسان باشد.

@MorphoSyntax

☰

🔍 مسئله (۳۹)

🛬 وقتی آقاسعید نوشیدنی‌اش را سرکشید، با لبخندی از رضایت، پشت جلد کتاب «آموزش ادبیات عامه به غیرفارسی‌زبانان» را به مسافر کناری نشان داد و درحالی‌که بر روی اسم خودش، به‌عنوان مؤلف اثر، انگشت گذاشته بود، گفت: «قصد داریم با آموزش و ترویج یه توپ دارم قل‌قلیه و اتل متل توتوله، فرهنگ‌مون رو جهانی کنیم . . . شما توی چه کاری هستید؟»

🛬 هنوز همسفر آقاسعید توضیحاتش را دربارهٔ شرکتش که دست‌اندرکار دوبله و پخش سریال‌های کره‌ای و ترکیه‌ای است، تمام نکرده بود که خلبان اعلام کرد هواپیما در ارتفاع ۳۷۰۰۰ پایی پرواز می‌کند و تا چهل‌وپنج دقیقهٔ دیگر در فرودگاه مقصد به زمین می‌نشیند. طرحی که آقاسعید در آن مسئول گسترش زبان فارسی است، چه نام دارد؟

۱. آموزش زبان فارسی به عراقی‌ها
۲. آموزش زبان فارسی به چینی‌ها
۳. آموزش زبان فارسی به مراکشی‌ها
۴. آموزش زبان فارسی به آلمانی‌ها

@MorphoSyntax

☰

📝 ویرایش | راهنمای پایان‌نامه

🖊 نخستین پاراگراف یا بندی که در پی هر عنوان می‌آید، باید بدون تورفتگی آغاز شود و بقیهٔ پاراگراف‌ها، تا رسیدن به عنوان بعدی، حتماً فرورفتگی آغازین دارند.

🖊 در تصویر پیوست، پاراگراف‌هایی که در ذیل عنوان اصلی (2.3) و عنوان فرعی (2.3.1) آمده‌اند، تورفتگی آغازین ندارند. پاراگراف زیر نمودار (47) نیز چنین است، زیرا محتوای آن، پاراگراف پیش از نمودار را دنبال می‌کند.

🖊 بنابراین، پاراگراف‌بندی متن پایان‌نامه باید از منطق محتوایی پیروی کند و نمی‌توان هر دو سه جمله را بدون توجه به انسجام موضوعی با سطرهای پس و پیش، به یک پاراگراف مستقل تبدیل کرد.

@MorphoSyntax

☰

📝 ویرایش | راهنمای پایان‌نامه

🖊 در تدوین متون علمی، توصیه می‌شود که عددهای ارجاع به پانویس و پی‌نویس بر روی عنوان درج نشوند. در تصویر پیوست، اصطلاح «حرکت هسته» (head movement) نیازمند معادل انگلیسی در پانویس است. بهتر است عدد ارجاعی این پانویس را بر روی اصطلاح موردنظر که در متن (زیر عنوان) تکرار شده است، درج کنیم.

@MorphoSyntax

☰

📝 ویرایش | راهنمای پایان‌نامه

□ تنظیم کتاب‌نامه برپایهٔ شیوه‌نامهٔ لینگوا


● ارجاع به کتابی با یک مؤلف:

Karimi, S., 2005. A Minimalist Approach to Scrambling: Evidence from Persian. Mouton de Gruyter, Berlin.

● ارجاع به کتابی با بیش از یک مؤلف:

Cognola, F., Casalicchio, J., 2018. Null Subjects in Generative Grammar, A Synchronic and Diachronic Perspective. OUP, Oxford.

● ارجاع به پایان‌نامه/ رساله:

Darzi, A., 1996. Word order, NP movement, and opacity conditions in Persian, PhD. dissertation, University of Illinois at Urbana-Champaign.

● ارجاع به مقاله در کتاب مجموعۀ مقالات:

Greco, C., Phan, T., Haegeman, L., 2018. On nó as an optional expletive. In: Cognola, F., Casalicchio, J. (Eds.). Null Subjects in Generative Grammar, A Synchronic and Diachronic Perspective. Oxford University Press, Oxford, pp. 31-51.

● ارجاع به مقاله در نشریه:

Kahnemuyipour, A., 2022. Nominalization in Persian: Evidence for low negation. Glossa: a journal of general linguistics, 7(1), 1–30.

@MorphoSyntax

☰

📽 جاده

🎞 The Road 🎞 IMDb: 7.2

🎞 جاده (۲۰۰۹) ساختهٔ جان هیلکات، از اثرگذارترین روایت‌های پساآخرِزمانی است که بیننده را پس از وقوع فاجعه‌ای سترگ، با پدر و پسری همراه می‌کند که در سفر بقا، به‌سوی ساحلی ناشناخته در حرکت‌اند. فیلم ضرباهنگ پرکششی دارد و تصاویر غم‌انگیز و خاکستری آن، در کنار نابودی مدنیت، مرگ طبیعت، و بازی هنرمندانهٔ ویگو مورتنسن، در نقش پدر، حس هراس و ناامیدی را به‌خوبی به مخاطب القا می‌کند.

🎞 پدر که بار اصلی داستان را بر دوش می‌کشد و همچنان با خاطرات مرگ خودخواستهٔ همسرش دست‌به‌گریبان است، می‌کوشد تا در این مسیر، پسر خردسالش را از سرما و گرسنگی و تبهکارانی که به آدم‌خواری روی آورده‌اند، حفظ کند و البته فراموش نمی‌کند که امید را نیز در پسرک زنده نگاه دارد؛ گو این‌که در پس ذهن خود او، کمتر نشانی از امید می‌توان یافت، به‌ویژه آنجا که از پیرمرد ازپاافتاده‌ای می‌پرسد «تا حالا آرزوی مرگ کرده‌ای» و می‌شنود «در این زمانه درخواست نعمت کردن احمقانه است.»

🎞 جاده در پایگاه آی‌ام‌دی‌بی و در میان رأی بینندگانی که ذائقهٔ‌شان مرد عنکبوتی و مَدمکس است، امتیاز خوب ۷.۲ از ۱۰ را کسب کرده است.

@MorphoSyntax

☰

📝 ویرایش | راهنمای پایان‌نامه


🖊 الگوهای ساختاری زیر (و نیز نمونه‌های تصویر پیوست در انگلیسی) که در پایان‌نامه‌ها و پژوهش‌های دانشگاهی بسیار به‌کار می‌روند، از نوع جملات خبری‌اند و قرار دادن نشانۀ پرسش (؟) در انتهای آنها نادرست است.

◄اکنون پرسش این است که چگونه و برپایۀ چه معیارهایی می‌توانیم ساخت فعل‌های پیاپی فارسی را از زنجیرۀ افعال متوالی همپایه و ناهمپایه تشخیص دهیم.

◄پس از بازشناسی ساخت فعل‌های پیاپی، باید بپرسیم که آیا افعال دستوری در این ساخت‌ها، در گروه فعل‌های کمکی فارسی قرار می‌گیرند یا طبقۀ متفاوتی به‌شمار می‌روند.

@MorphoSyntax

☰

🧾 واژه‌گزینی | دامپ‌تراک

▫️این حمل‌کنندهٔ ۱۵۰ تنی که دارای پیشران برقی است و غالباً در معادن و صنایع سنگین استفاده می‌شود، در ایران طراحی و ساخته شده، اما هنوز واژه‌ای فارسی برای آن وضع نشده است و سازندگان و کاربران همچنان به این نوع خودرو «dump truck» می‌گویند.

ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ
▫️فرهنگستان در حوزهٔ حمل‌ونقل ریلی، در برابر اصطلاح «rotary dump truck» که البته ابزار متفاوتی است، معادل «واگن بارگردان» را تصویب کرده است؛ یعنی واگنی با تجهیزات ویژۀ تخلیۀ چرخشی بار فله در کنار خط.
ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ

@MorphoSyntax

☰

💎 نحو | نقش دوگانهٔ «خستگان»

ازان نوش‌دارو که در گنج تست
کجا خستگان را کند تن درست/ تن‌درست

ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ
(۱). کجا خستگان را کند تن درست

○ «خستگان» مضاف‌الیه «تن» است و نشانهٔ «را» که اصطلاحاً به آن رای فک اضافه می‌گویند، برای مبتداسازی «خستگان» رخ داده است:
= کجا تنِ خستگان را درست کند؟

ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ ـ ـــ
(۲). کجا خستگان را کند تن‌درست

○ «خستگان» مفعول مستقیم فعل مرکب «تن‌درست کند» است و بنابراین، نشانهٔ «را» حالت‌نمای مفعولی به‌شمار می‌رود.
= کجا خستگان را تن‌درست کند؟

@MorphoSyntax

☰

🔝وقتی همه می‌خواهند در آخرین هفتهٔ شهریور دفاع کنند و استاد داور کافی برای برگزاری جلسهٔ دفاع پیدا نمی‌شود!

@MorphoSyntax

☰

📝 ویرایش | راهنمای پایان‌نامه


🖊 در متن‌های علمی و از جمله در پایان‌نامه‌ها و پژوهش‌های دانشگاهی بهتر است از نشانۀ سه‌نقطه (. . .)، به‌جای «غیره، مانند آنها، جز اینها» بپرهیزیم.

◄فاعل ساختاری در نامفعولی‌ها در جایگاه موضوع درونی قرار دارد که می‌تواند نقش معنایی کنش‌پذیر، تجربه‌گر، بهره‌ور و . . . داشته باشد.

◄فاعل ساختاری در نامفعولی‌ها در جایگاه موضوع درونی قرار دارد که می‌تواند نقش معنایی کنش‌پذیر، تجربه‌گر، بهره‌ور و مانند آنها داشته باشد.

🖊 وقتی جملۀ مورد بحث با «از جمله، مانند، همچون» و مانند آنها آغاز شود، دیگر به «و غیره» یا مترادف‌هایش نیازی نداریم و آوردن چنین عبارت‌هایی حشو است.

◄فاعل ساختاری در نامفعولی‌ها در جایگاه موضوع درونی قرار دارد که می‌تواند نقش‌های معنایی دیگری مانند کنش‌پذیر، تجربه‌گر و بهره‌ور داشته باشد.

◄فاعل ساختاری در نامفعولی‌ها در جایگاه موضوع درونی قرار دارد که می‌تواند نقش‌های معنایی دیگری داشته باشد، از جمله کنش‌پذیر، تجربه‌گر و بهره‌ور.

@MorphoSyntax

☰

🧾 واژه‌گزینی | دیاسپورا

@MorphoSyntax