Belgiyaning EUReflect nashrida “From People to Industry: How President Mirziyoyev Is Shaping the Future of New Uzbekistan” nomli maqola chiqdi. Unda Prezident Shavkat Mirziyoyevning Yaponiyaga rasmiy tashrifi misolida Yangi O‘zbekiston qanday yo‘lni tanlayotgani tahlil qilinadi. Inson manfaatlaridan boshlab, sanoatlashuv, texnologiyalar va “yashil iqtisodiyot”gacha bo‘lgan aniq strategiya ochib beriladi. Maqola O‘zbekistonning xomashyo modelidan voz kechib, zamonaviy va barqaror iqtisodiyot qurishga intilayotganini sodda va tushunarli tilda yoritadi.

Strategic Focus: Central Asia

Yumshoq kuch, katta manfaatlar: Yaponiya Markaziy Osiyoga nega kirmoqda?

“Markaziy Osiyo + Yaponiya” muloqoti formatining davlat rahbarlari darajasiga ko‘tarilishi Tokioning mintaqaga bo‘lgan yondashuvida chuqur siljishni anglatadi. Yaponiya uchun bu endi tashqi siyosatning ikkinchi darajali yo‘nalishi emas, balki global iqtisodiyot va logistika qayta shakllanayotgan sharoitda strategik ahamiyat kasb etayotgan makondir. Ta’minot zanjirlaridagi uzilishlar, muhim resurslar uchun raqobatning kuchayishi va Yevroosiyo hududida noaniqlikning ortib borishi Yaponiyani Markaziy Osiyoda yanada faol va tizimli ishtirok etishga undamoqda.

Yaponiyaning asosiy maqsadi - xomashyo manbalarini diversifikatsiya qilish va Xitoyga (asosiy savdo hamkor) bo‘lgan qaramlikni kamaytirishdir. Uran, nodir metallar va rangli metallarning yirik zaxiralariga ega Markaziy Osiyo Tokio tomonidan resurs xavfsizligining yangi arxitekturasida istiqbolli bo‘g‘in sifatida ko‘rilmoqda. Shu bilan birga, Yaponiya faqat xomashyo qazib olish bilan cheklanmay, ishlab chiqarish zanjirlarini shakllantirish, texnologiyalar transferi va sanoat qayta ishlashni rivojlantirishga urg‘u bermoqda. Bu yondashuv mintaqa davlatlarining uzoq muddatli ustuvor yo‘nalishlari bilan hamohangdir.

Transport bog‘liqligini rivojlantirish ham muhim yo‘nalishlardan biridir. Markaziy Osiyo mamlakatlarini kelajakdagi Yevroosiyo transport-logistika tuguni sifatida ko‘rish Yaponiyaning Osiyo va Yevropa o‘rtasidagi muqobil yo‘laklarni, avvalo Transkaspiy xalqaro transport yo‘lagini qo‘llab-quvvatlashga qaratilgan intilishlarini aks ettiradi. Bu an’anaviy yo‘nalishlarga bo‘lgan qaramlikni kamaytirish, savdo barqarorligini oshirish va Markaziy Osiyoni yangi global logistika zanjirlariga integratsiya qilish imkonini beradi.

Yaponiya strategiyasining ajralib turadigan jihati - geosiyosiy bosimdan voz kechishdir. Hamkorlik uzoq muddatli rivojlanish, institutsional sheriklik va ishonch tamoyillariga asoslanadi. Yaponiya harbiy ittifoqlar taklif qilmaydi va siyosiy shartlar qo‘ymaydi, aksincha investitsiyalar, texnologiyalar, inson kapitalini rivojlantirish va boshqaruv standartlarini oshirish orqali ishlaydi. Bu yondashuv uni Markaziy Osiyoning barcha davlatlari uchun qulay va maqbul hamkorga aylantiradi.

Yaqin besh yil ichida 19 milliard AQSh dollargacha bo‘lgan biznes loyihalarni amalga oshirish bo‘yicha e’lon qilingan rejalar Tokioning niyatlari jiddiy ekanini tasdiqlaydi. Investitsiyalar energetika, qayta tiklanadigan energiya manbalari, foydali qazilmalarni qazib olish va qayta ishlash, raqamli texnologiyalar va sun’iy intellekt, shuningdek transport infratuzilmasi kabi strategik sohalarga yo‘naltirilmoqda. Bu Yaponiyaning mintaqadagi uzoq muddatli iqtisodiy ishtiroki uchun mustahkam poydevor yaratadi.

Kengroq kontekstda “Markaziy Osiyo + Yaponiya” formati mintaqaning subyektivligini mustahkamlashga xizmat qilmoqda. Qo‘shma sammitlar Markaziy Osiyo davlatlariga kelishilgan pozitsiyalarda chiqish, yirik davlatlarga asimmetrik qaramlik xavfini kamaytirish va umumiy rivojlanish ustuvorliklarini ilgari surish imkonini beradi. Yaponiya uchun bu mintaqada barqaror, texnologiyaga yo‘naltirilgan va nizo keltirib chiqarmaydigan hamkor sifatida mustahkamlanish imkoniyati bo‘lsa, Markaziy Osiyo uchun esa yangi geo-iqtisodiy voqelikda yanada qulay va mustaqil sharoitlarda integratsiyalashish imkoniyatidir.

Strategic Focus: Central Asia

Россия президенти Владимир Путиннинг ташаббуси билан 21–22 декабрь кунлари Санкт-Петербург шаҳрида МДҲ давлатлари раҳбарларининг анъанавий норасмий учрашуви бўлиб ўтади. Бу ҳақда Кремль матбуот хизмати хабар берди.

Strategic Focus: Central Asia - LIVE

Integratsiya yoki qaramlik: Markaziy Osiyo oldidagi eng og‘ir tanlov

“Markaziy Osiyo + Yaponiya” sammiti Tokioda yakunlanganidan so‘ng, mintaqa davlatlari rahbarlari Sankt-Peterburg shahriga yo‘l oladilar. Vladimir Putin tashabbusi bilan 21–22-dekabr kunlari u yerda MDH davlatlari rahbarlarining norasmiy uchrashuvi hamda Oliy Yevroosiyo iqtisodiy kengashi yig‘ilishi bo‘lib o‘tadi. Biroq ushbu uchrashuvning siyosiy mazmuni MDH va YOII doirasidagi rasmiy kun tartibidan ancha keng. Aslida, gap Kremlning Rossiya hukmronligisiz tobora shakllanib borayotgan yangi mintaqaviy arxitekturaga tezkor aralashish urinishlari haqida ketmoqda.

Kontekst nihoyatda muhim. Tokio sammiti Markaziy Osiyo endi periferiya emas, balki faol geoiqtisodiy raqobat maydoniga aylanganini yaqqol ko‘rsatdi. Yaponiya, AQSh, Yevropa Ittifoqi, Xitoy va Turkiya - barchasi mintaqa bilan bevosita va institutsional jihatdan rasmiylashtirilgan aloqalarni yo‘lga qo‘ymoqda. Aynan shu fonda Sankt-Peterburg Moskvadan ta’sirni saqlab qolish va yakuniy chetga surilishning oldini olishga qaratilgan reaktiv qadam sifatida ko‘rinmoqda.

Asosiy intriga Markaziy Osiyo va Ozarbayjon davlatlari rahbarlarining maslahat uchrashuvlari (Maslahat uchrashuvi) formati atrofida jamlangan. Rossiyalik diplomatlar Moskvani ushbu formatga qo‘shish ehtimoliga bo‘lgan qiziqishni ochiq va bevosita tarzda allaqachon bildirgan. Bu esa Sankt-Peterburgda V.Putin mintaqa yetakchilarini Rossiyani Maslahat uchrashuvi tarkibiga kiritish masalasini ko‘rib chiqishga ko‘ndirishga urinishi ehtimoli yuqori ekanini anglatadi.

Markaziy Osiyo liderlari uchun vaziyat nihoyatda murakkab. Bir tomondan, format allaqachon mintaqaga kirmaydigan o‘yinchi - Ozarbayjon hisobiga kengaytirilgan bo‘lib, bu Moskvaga rasmiy rad javobi berishni obyektiv ravishda qiyinlashtiradi. Ikkinchi tomondan esa Rossiya miqyos, siyosiy vazn va tarixiy kontekst jihatidan Ozarbayjondan tubdan farq qiladi. Shundan kelib chiqib, asosiy savol tug‘iladi: Putinga format mantiqini buzmasdan qanday qilib rad javobi berish mumkin va bu umuman jiddiy oqibatlarsiz amalga oshadimi?

Kreml uchun bu masala diplomatik emas, balki ekzistensial geosiyosiy xarakterga ega. Markaziy Osiyo va Janubiy Kavkazda ta’sirning yo‘qolishi, muhim tranzit va energetika jarayonlaridan siqib chiqarilish, Rossiyani chetlab o‘tuvchi O‘rta koridorning rivojlanishi - bularning barchasi Moskvada strategik zaiflashuvning yagona ssenariysi sifatida qabul qilinmoqda. Shu mantiqda Maslahat uchrashuvlarida ishtirok etmaslik Markaziy Osiyo uchun kurashda mag‘lubiyatni tan olish bilan barobar.

Ushbu jarayonlarning Ukrainadagi urush bilan bog‘liqligi tizimli xarakterga ega. Gap harbiy natija haqida emas, balki geosiyosiy oqibat haqida ketmoqda. Hatto hududiy pozitsiyalar saqlanib qolgan taqdirda ham, agar Rossiya yangi mintaqaviy formatlar va logistika yo‘laklaridan chetlatilsa, u Yevroosiyo markaziy kuchi maqomini yo‘qotish xavfi ostida qoladi. Aynan shu ssenariy Kreml tomonidan strategik mag‘lubiyat sifatida baholanmoqda va shu sababli Markaziy Osiyo yetakchilariga bosim kuchayib boradi.

Biroq bu yerda prinsipial qizil chiziq mavjud. Rossiyaning Maslahat uchrashuvlari tarkibiga kiritilishi amalda mintaqaviy integratsiya va mustaqillik g‘oyasining o‘zini yo‘qqa chiqaradi. Ushbu format hukmron tashqi kuchsiz, teng huquqli muloqot maydoni sifatida yaratilgan edi. Rossiyaning unda paydo bo‘lishi mintaqani muqarrar ravishda eski - qarorlar konsensus emas, balki bitta o‘yinchining siyosiy vazni bilan belgilanadigan assimmetrik munosabatlar modeliga qaytaradi.

Aslida, bu ortga qaytish degani bo‘ladi. Suveren mintaqaviy subyektivlik, moslashuvchan ko‘p vektorli siyosat va xavfsizlik hamda rivojlanish arxitekturasini mustaqil shakllantirish imkoniyatlari haqida kamida 20 yilga unutishga to‘g‘ri keladi. Maslahat uchrashuvlari mustaqillikni mustahkamlash vositasidan mintaqa ongli ravishda tark etgan sobiq postsovet mexanizmlarining kengaytirilgan shakliga aylanadi.

Strategic Focus: Central Asia

Davomi

Shu bois Rossiyaning Maslahat uchrashuvlariga ehtimoliy qo‘shilishi - bu texnik masala ham, diplomatik muloyimlik ishorasi ham emas. Bu Markaziy Osiyo uchun hayot-mamot masalasi. Yoki mintaqa o‘z kun tartibini mustaqil shakllantirish huquqini saqlab qoladi va xalqaro munosabatlarning mustaqil subyekti sifatida o‘zini mustahkamlaydi, yoki ixtiyoriy ravishda integratsiya qaramlik bilan almashinadigan, suverenitet esa formal tus oladigan orbitaga qaytadi.

Shu kontekstda Sankt-Peterburgda bo‘lib o‘tadigan yaqinlashib kelayotgan uchrashuvlar so‘nggi yillarda Markaziy Osiyo yetakchilari duch kelgan eng murakkab siyosiy sinovlardan biriga aylanmoqda. Rad javobi og‘riqli bo‘ladi va jamoaviy pozitsiyani talab etadi. Rozilik esa strategik jihatdan halokatli bo‘lishi mumkin.

Strategic Focus: Central Asia

Strategic Focus: Central Asia - Markaziy Osiyodagi (va boshqa mintaqalar) asosiy voqealar tahlili.

Strategic Focus: Middle East & North Africa - Yaqin Sharq va Mag’ribdagi zamonaviy xalqaro munosabatlar.

Strategic Focus: Atlantic - AQSh va Yevropa kun tartibidagi asosiy mavzular hamda trendlar.

Xorijiy OAV - chet tillardagi yetakchi nashrlar kanali.

Strategic Focus: Central Asia - LIVE - jahondagi eng oxirgi va sara xabarlar.

Kanallarimizga qo’shiling va do’stlaringiz bilan ulashing!

Aziz do‘stlar!

Sizlarning ishonchingiz, e’tiboringiz va doimiy qo‘llab-quvvatlashingiz tufayli kanalimiz kuzatuvchilari soni 15 000 dan oshdi. Bu biz uchun shunchaki raqam emas - bu O‘zbekistonda tahliliy fikr, ongli munozara va mazmunli yondashuvga ehtiyoj borligini ko‘rsatuvchi muhim belgi.

Har bir o‘qilgan post, har bir fikr va har bir faollik bizni yanada mas’uliyat bilan ishlashga, murakkab jarayonlarni sodda va tushunarli tilda tahlil qilishga undaydi. Sizlar bilan birga o‘sish, birgalikda fikr almashish va rivojlanish - biz uchun katta sharaf.

O‘zbekistonda siyosiy tafakkur va mustaqil fikrlash maktabining shakllanishiga hissa qo‘shib kelayotgan ekspertlar va tahliliy platformalarga alohida minnatdorlik bildiramiz. Ularning izchil tahlillari, pozitsiyalari va ochiq intellektual bahslari milliy tahlilning mazmunan chuqurlashishiga, mahalliy kontekstda fikrlash madaniyatining rivojlanishiga xizmat qilmoqda. Aynan mana shunday mas’uliyatli muhit o‘zbek tahlilining sifat jihatdan yangi bosqichga ko‘tarilishiga zamin yaratmoqda. Quyida ushbu jarayonga faol hissa qo‘shayotgan ekspertlar va ularning kanallariga havolalarni keltiramiz.

1. Suhrob Bo’ronov
2. Otabek Akromov
3. Islomxon Gafarov
4. Hamid Sodiq
5. Kamoliddin Rabbimov
6. Muxtor Nazirov
7. G’ayratxo’ja Saydaliev
8. Farxod Karimov
9. Baxrom Irzayev
10. Sharqshunos tahlilchilar intellektual klubi
11. Istiqbolli va xalqaro tadqiqotlar instituti
12. Fikrat

Biz bilan birga ekaningiz, ishonchingiz va doimiy qo‘llab-quvvatlashingiz uchun chin dildan minnatdormiz. Oldinda yanada katta marralar, yangi g‘oyalar va keng imkoniyatlar bizni kutmoqda.

Hurmat bilan,
Strategic Focus jamoasi

Gaz, urush va siyosat: Misr - Isroil kelishuvi nimani yashiryapti?

35 milliard dollarlik gaz bitimi nega jamoatchilikda bahs uyg‘otdi? “Bu shunchaki biznes” degan gap ortida qanday siyosiy hisob-kitoblar bor? Energetika qanday qilib diplomatiya o‘rnini bosmoqda - va bu Markaziy Osiyo uchun nimani anglatadi?

Batafsil: https://news.1rj.ru/str/stratfocusmena/2118

Lev Tolstoy nomidagi “Xalqaro tinchlik mukofoti”ning O‘zbekiston, Tojikiston va Qirg‘iziston prezidentlariga 2025-yil 21-dekabr kuni Sankt-Peterburgda topshirilishi madaniy tadbir ham, samimiy e’tirof ham emas. Bu Kreml tomonidan sahnalashtirilgan, puxta o‘ylangan siyosiy spektakldir. Sana, joy va format tasodifiy emas: Sankt-Peterburg - Rossiya davlatchiligining tarixiy legitimatsiyasi ramzi, MDHning norasmiy sammiti esa Moskva hanuz “markaz” ekanini ko‘rsatish uchun qulay dekoratsiya, xolos.

Mazkur marosim orqali Rossiya Markaziy Osiyodagi real siyosiy jarayonlarni o‘z nomiga yozib olishga urinmoqda. Kreml shakllantirmoqchi bo‘lgan narrativ oddiy va qo‘pol: go‘yoki mintaqadagi barqarorlik Moskvaning “aralashuvi”, “bosimi” va “nazorat”i tufayli yuzaga kelgan. V.Putinning mukofot topshirish tadbirida shaxsan ishtiroki esa bu yolg‘onni mustahkamlash uchun xizmat qiladi - Kreml o‘zini hakam, kafolatchi va mintaqaning siyosiy ustozi sifatida ko’rsatmoqda.

Aslida esa bu “tinchlik mukofoti” diplomatik xushomadning eng sodda va eng arzon shakli. Putin ochiqchasiga Markaziy Osiyo liderlari oldida “yumshoq ko‘rinish”ga o‘tmoqda. Sabab oddiy: Rossiya mintaqada real ta’sir instrumentlarini yo‘qotmoqda va shu bois ramziy mukofotlar, shaxsiy e’tibor va soxta e’tiroflar orqali o‘ziga joy ochishga urinmoqda. Bu harakatlarning asosiy maqsadi aniq - Maslahat uchrashuvlari. Moskva bu formatdan chetda qolayotganini tushunib yetdi va endi unga bosim bilan emas, balki mukofot, minnatdorlik va “tinchlik homiysi” niqobi ostida kirib borishga urinmoqda. Hech shubhasiz, bu kuch emas, zaiflik belgisi.

Biroq real siyosiy faktlar Kreml ssenariysini butunlay inkor etadi. Chegaralarni tartibga solish, davlat chegaralari tutashgan nuqta bo‘yicha kelishuv va Xo‘jand deklaratsiyasi Rossiyasiz, tashqi bosimsiz va Kreml vositachiligisiz amalga oshdi. Shavkat Mirziyoyev, Emomali Rahmon va Sadir Japarov mintaqadagi eng murakkab va xavfli masalalarni tashqi “kattalar”siz hal qilish mumkinligini amalda isbotladilar. Rossiya bu jarayonlarda hal qiluvchi rol o‘ynamagan, shu bois mukofot topshirilishi - allaqachon bitgan ishni o‘zlashtirishga qaratilgan kechikkan siyosiy manevr.

Xulosa qilib aytganda, Peterburgdagi marosim Kremlning Markaziy Osiyo hududida o‘zini tinchlik me’mori sifatida ramziy qayta namoyon etishga urinishiga aylandi. Biroq amaliy natija buning aksi: Markaziy Osiyo mintaqadagi barqarorlikni o‘z sa’y-harakatlari bilan ta’minlashga qodir ekanini ko‘rsatmoqda, tashqi aktorlar esa faqat allaqachon erishilgan natijaga moslashishga va birovning muvaffaqiyatiga suyanishga urinmoqda.

Strategic Focus: Central Asia

Putin - Makron muzokaralari atrofidagi shov-shuv tasodifiy emas. Ekspertlar bu ochiqlik ortida Rossiyaning harbiy kuchidan ko‘ra muhimroq bo‘lgan omil - demografik tanqislik turganini aytmoqda. Aholi kamaymoqda, safarbarlik resursi qisqarmoqda va bu Moskvaning urush strategiyasini tubdan o‘zgartirmoqda. Yevropa buni anglayaptimi - va aynan shu sabab Parij diplomatiyani qayta ishga tushiryaptimi?

Batafsil: https://news.1rj.ru/str/stratfocusatlantic/1773

AQSh siyosiy tizimi ko‘pincha yagona va monolit tuzilma sifatida tasavvur qilinadi. Biroq bunday yondashuv na Amerika elitasi ichidagi chuqur ziddiyatlarni, na mamlakatning strategik yo‘nalishlaridagi keskin burilishlarni to‘liq tushuntirib bera oladi. Amerikashunos tadqiqotchilar AQShdagi hokimiyatni mamlakat manfaatlarini turlicha talqin qiladigan va uni turli yo‘nalishlarga tortadigan bir nechta yirik elita guruhlari raqobati mahsuli sifatida tasvirlaydi. Shu nuqtai nazardan qaralganda, Qo‘shma Shtatlar bitta emas, balki bir-biridan farq qiluvchi bir nechta “Amerika”lardan iborat murakkab tizimdir.

Birinchisi, Atlantika, ya’ni moliyaviy Amerika. Uning yadrosini bankirlar, investitsiya fondlari, Uoll-strit va dollar tizimining butun infratuzilmasi tashkil etadi. Nyu-York va London o‘rtasidagi tarixiy va institutsional bog‘liqlik aynan shu elitaning tabiatini belgilaydi. Bu guruh uchun davlatlar va hududlar ikkilamchi ahamiyatga ega; asosiy ustuvorlik moliyaviy oqimlar, kredit bozorlar, zaxira valyutalar va global tartibga solish qoidalaridir. Ularning tasavvurida AQSh tashqi siyosati - bu, eng avvalo, jahon moliyaviy arxitekturasini saqlab turish va boshqarish vositasi.

Ikkinchi yo‘nalish - Tinch okeani Amerikasi. U neft, harbiy-sanoat majmuasi, aerokosmik soha va AQShning Tinch okeanidagi harbiy-strategik mavjudligi bilan bog‘liq holda shakllangan. Koreya va Vetnam urushlari, Yaponiya, Janubiy Koreya va Guamdagi harbiy bazalar bu guruhning siyosiy vaznini keskin oshirdi. Bu elita “kovboy” tafakkuriga ega: kuchga tayanish, tez va keskin qarorlar, huquqiy va diplomatik nozikliklarga ikkilamchi munosabat. Shu bois bu muhitda harbiy kuch siyosatning asosiy vositasi sifatida ko‘riladi.

Uchinchi yo‘nalish - Janubiy Atlantika Amerikasi. Uning makoni Florida, Karib havzasi va Monro doktrinasi doirasidagi hududlardir. Bu - bank tizimidan tashqaridagi tezkor naqd pul aylanmalari, soya iqtisodi, kontrabanda va norasmiy moliyaviy sxemalar makoni. Shu bilan birga, aynan shu hududlarda sanoatdan tashqari, loyiha asosidagi moslashuvchan moliyaviy modellar va infratuzilmaviy tajribalar erta shakllangan. Mayami bu elitaning ramzi bo‘lib, shaffoflikdan ko‘ra tezlik va moslashuvchanlikni ustuvor qo‘yadigan iqtisodiy muhitni ifodalaydi.

To‘rtinchi yo‘nalish - industrial Amerika, bugun “zanglagan kamar” (Rust Belt) nomi bilan tanilgan hudud. Buyuk ko‘llardan O‘rta G‘arbga qadar cho‘zilgan bu makon Detroyt, Klivlend va sovuq urush davrida shakllangan sanoat-harbiy klasterlarni o‘z ichiga oladi. Og‘ir sanoat, mashinasozlik, aviatsiya va harbiy ishlab chiqarish uzoq vaqt AQSh qudratining asosi bo‘lib kelgan. Biroq globallashuv davrida aynan shu Amerika vakillari eng katta yo‘qotishlarga uchradilar: deindustrializatsiya shaharlarni, ishchi posyolkalarni va mahalliy ijtimoiy tuzilmalarni yemirdi, ishlab chiqarish esa moliyaviy jihatdan samarasiz deb topildi. Natijada elitalar moliya va loyiha iqtisodiyotiga o‘tdi, sanoat esa chetga surildi.

Aynan shu industrial muhit doirasida D.Tramp siyosiy jihatdan eng yaqin tayanchini topdi. Ushbu tasnifda u Atlantika moliyaviy elitasi yoki loyiha iqtisodiyotiga tayangan guruhlarning vakili emas, balki globallashuv jarayonida siyosiy vakilliksiz qolgan industrial Amerikaning manfaatlarini ifodalovchi figura sifatida namoyon bo‘ladi. Ishlab chiqarishni qaytarish, proteksionizm, bojlar va real sektorni qo‘llab-quvvatlash haqidagi ustuvorliklar aynan “zanglagan kamar” ehtiyojlaridan kelib chiqqan bo‘lib, Trampni mustaqil tizim yaratuvchidan ko‘ra, uzoq vaqt chetga surilgan sanoat guruhining siyosiy ifodachisi sifatida ko‘rsatadi.

Shu tariqa, AQSh ichidagi asosiy siyosiy va strategik qarama-qarshiliklar shaxslar yoki partiyalar o‘rtasidagi farq bilan emas, balki aynan shu to‘rt “Amerika”ning manfaatlari va kelajak haqidagi tasavvurlari to‘qnashuvi bilan belgilanadi.

Strategic Focus: Atlantic

AQShning Markaziy Osiyo strategiyasi qayta yozilmoqda: G20 ga taklif nimani anglatadi?

Donald Trampning O‘zbekiston va Qozog‘iston prezidentlari bilan o‘tkazgan telefon muloqotlari hamda Shavkat Mirziyoyev va Qosim-Jo‘mart Toqayevni kelasi yili Mayamida bo‘lib o‘tadigan G20 sammitiga mehmon sifatida taklif etishi tasodifiy diplomatik epizod emas, balki aniq siyosiy signal sifatida talqin etilishi lozim. Bu signal shundan dalolat beradiki, Markaziy Osiyo AQSh tashqi siyosati orbitasida alohida siyosiy vaznga ega mustaqil geosiyosiy va geoiqtisodiy subyekt sifatida ajratib ko‘rsatilmoqda.

Muhimi shundaki, Tramp bayonotida ikki tushuncha yonma-yon qo‘yilgan: “amaldagi mojarolarga tinchlik olib kelish” va “savdo hamda hamkorlikni kengaytirish”. Trampcha tashqi siyosat mantiqida bu shunchaki shior emas, balki amaliy yondashuvdir. AQSh bugun urushlarga bevosita tortilmagan, ammo mintaqaviy vaznga, tranzit salohiyatiga va siyosiy barqarorlikka ega sheriklarni izlamoqda. Qozog‘iston va O‘zbekiston aynan shunday kamyob aktorlar sifatida ko‘rilmoqda - turli kuch markazlari bilan muloqot qila oladigan, biroq o‘z subyektivligini yo‘qotmaydigan davlatlar.

G20 sammitiga “mehmon” maqomida taklif etish formati ham bejiz tanlanmagan. Bu Vashingtonga Ostona va Toshkentni global muhokamalarga jalb qilish imkonini beradi hamda ularni qattiq ittifoqchilik majburiyatlariga bog‘lab qo‘ymaydi. Bu AQShning Markaziy Osiyoga nisbatan hozirgi strategiyasiga mos keladi: Rossiya va Xitoy bilan ochiq qarama-qarshilikka bormasdan, mintaqada iqtisodiy va siyosiy ishtirokni bosqichma-bosqich kuchaytirish.

Asosiy urg‘u - iqtisodiyot. Tramp ma’muriyati uchun tashqi siyosat savdo, investitsiya va ta’minot zanjirlari bilan bevosita bog‘liq. Shu nuqtai nazardan Markaziy Osiyo endi “uzoq mintaqa” emas, balki yangi geoiqtisodiy arxitekturaning muhim bo‘g‘ini sifatida qaralmoqda: Sharq va G‘arbni bog‘lovchi tranzit yo‘llar, energetika, muhim mineral resurslar va muqobil logistika marshrutlari. Mayamidagi sammit, avvalo, qadriyatlar haqida emas, balki o‘zaro manfaat va foyda haqida suhbat maydoni bo‘ladi.

Tinchlik mavzusining tilga olinishi ham alohida ramziy ahamiyatga ega. AQSh amalda O‘zbekiston va Qozog‘istonni mas’uliyatli, muvozanatli va mo‘tadil aktorlar sifatida tan olmoqda - vositachilikka da’vo qilmaydigan, ammo muloqot uchun platforma bo‘la oladigan barqarorlashtiruvchi kuchlar sifatida. Bu esa ularning xalqaro obro‘sini va boshqa yo‘nalishlardagi muzokara pozitsiyalarini kuchaytiradi.

Biroq bu taklif na avans, na kafolatdir. Bu vaqtinchalik ochilgan strategik imkoniyatlar oynasi bo‘lib, undan kim qanday foydalana olishi keyingi siyosiy va iqtisodiy qarorlar bilan belgilanadi. Vashington ochiqchasiga aytmoqda: hamkorlikning chuqurligi aniq takliflarga - infratuzilma loyihalari, savdo rejimlari va investitsiya sharoitlariga bog‘liq bo‘ladi. Shu ma’noda Qozog‘iston va O‘zbekiston AQSh bilan muloqotni “iltimos qiluvchi tomon” sifatida emas, balki foydali va pragmatik hamkor sifatida qurish imkoniga ega bo‘lmoqda.

Aslida esa biz AQShning Markaziy Osiyoga nisbatan yondashuvi tubdan qayta formatlashuviga guvoh bo‘lyapmiz: bu endi bosim, shart qo‘yish yoki bloklarga majburan tortish emas, balki mintaqani iqtisodiy manfaat, siyosiy maqom va global qaror qabul qilish maydonlariga bosqichma-bosqich integratsiya qilish strategiyasidir. G20 sammitiga taklif esa bu burilishning yakuni emas, balki jarayon boshlanganini ochiq va oshkora ko‘rsatib bergan ilk signal, xolos.

Strategic Focus: Central Asia

Strategic Focus eksperti M.Imomov:

G20 sammitiga O‘zbekiston va Qozog‘iston yetakchilarining taklif etilishi rasmiy bayonotlardan ko‘ra muhimroq savolni kun tartibiga olib chiqadi: sahna ortida qanday kelishuvlar shakllanmoqda? Bu yerda gap tayyor bitimlar haqida emas, balki muzokaralar arxitekturasi haqida ketmoqda.

Donald Tramp ma’muriyati Markaziy Osiyoni aniq blok tanlashga majburlamayapti. Aksincha, Vashington mintaqani global masalalar bo‘yicha fikri tinglanadigan, lekin majburiyatlar bilan bog‘lanmagan aktor sifatida sinovdan o‘tkazmoqda. G20 ga “mehmon” maqomi — bu diplomatik imtiyoz emas, balki strategik test: kim global mas’uliyatni ko‘tara oladi, kim esa faqat tomoshabin bo‘lib qoladi.

Strategic Focus: Central Asia

Strategic Focus eksperti S.Pinxasova:

O‘zbekiston va Qozog‘istonning xalqaro “narxi” oshmoqda, chunki ular bugun kam uchraydigan kombinatsiyani namoyon etmoqda: ichki barqarorlik, mintaqaviy mas’uliyat va ko‘p vektorli tashqi siyosat.

Global kuchlar uchun eng qimmat resurs - bu sadoqat emas, balki ishonchli neytrallik. Aynan shu sababli bugun kimdir mukofot beradi, kimdir sammitga taklif qiladi. Bu raqobatning o‘ziyoq shuni ko‘rsatadiki, Markaziy Osiyo davlatlari endi bahs mavzusi emas, balki bahs ishtirokchisiga aylanmoqda.

Strategic Focus: Central Asia