▪️تاریخ در توییتر | معصومعلی پنجه

اگر برای شما سوال است که چرا در دهه چهل و پنجاه شریعتی این‌همه هوادار و خواننده داشت و تنها شمار اندکی آثار تقی‌زاده، مینوی، زریاب و... حتی مطهری را می‌خواندند، کافی است سری به توییتر فارسی بزنید!

در آنجا نویسنده‌ای ناشناس با بیش از شصت هزار دنبال‌کننده صدر تا ذیل تاریخ صدر اسلام را با ذکر جزئیات برای ایرانیان و فارسی‌زبانان بازگویی می‌کند. روشن است که این شخص در تاریخ آغازین اسلام نه دانش آکادمیک دارد و نه روش‌های پژوهش و نقد علمی را می‌داند، اما یک چیز را خوب می‌داند و می‌شناسد: ذائقه امروز بسیاری از ایرانیان را! از این روی است که با بیانی شیوا و گیرا درست و نادرست را در هم می‌آمیزد و خوانندگان را بر سر ذوق می‌آورد و هزاران کامنت‌ آفرین و دست‌مریزاد به‌سوی او روان می‌گردد!

تاریخ‌پژوهان دانشگاهی ایرانی معمولاً این دست نویسندگان و نوشته‌های آنها را در مجازستان نادیده می‌گیرند، اما تازگی چندتن از اینان، عمدتاً ساکن فرنگ و شاغل در دانشگاه‌های غربی، با این نویسنده ناشناس و هوادارانش درافتاده‌اند.

بحث بر سر «مستند شهر مقدس» ساخته دن گیبسون آغاز شد و بالا گرفت. گیبسون مدعی است که با تحقیق به این رسیده که قبله مساجدِ نخستین در قرن اول به سمت شهر پترا بوده و نه مکه! درحالی که شمار زیادی از اهل توییتر، مستند را دیده و ندیده، سرگرم لایک و کوت و ری‌توییت این فرسته بودند، سروکله چند تن از پژوهشگران تاریخ اسلام و ایران پیدا شد!

این پژوهشگران قاعدتاً برای مقابله با ترویج اطلاعات نادرست و اشاعه جعل، با تاکید بر تخصص‌گرایی و روش‌مندی، ضمن ارائه دیدگاه‌های کوتاه خود، در رد مدعای گیبسون دنبال‌کنندگان را به نقد مفصل، دقیق و علمی دیوید کینگ بر این نظریه ارجاع می‌دادند.

بیشترینهٔ خوانندگان نوشته‌های آن حساب ناشناس، نه تنها این نقدها و آن مقاله بلند کینگ را نخواندند/نمی‌خوانند، بلکه شماری از آنها به دفاع از نوشته‌ها و فرسته‌های او برآمدند و به این متخصصان انگ ترسو بودن، تبختر داشتن و حتی بی‌سواد بودن زدند!

روشن است که نویسنده آن حساب ناشناس سوار بر موج دین‌گریزی و اسلام‌ستیزی که این روزها بازارش بسیار گرم است، این یادداشت‌ها را که در بهترین حالت به رمان تاریخی می‌ماند تا پژوهش تاریخی، می‌نویسد و می‌پراکند. دنبال‌کنندگان هم خسته و رمیده از نوشته‌ها و تبلیغات دین‍داران و دین‌کاران با حرص و ولع این نوشته‌ها را فارغ از صحت و سقم آنها می‌خوانند و همرسانی می‌کنند! همچون خطابه‌های شورانگیز و آثار زمان‌پریش و سرشار از نادرستی علی شریعتی درباره تاریخ و شخصیت‌های صدر اسلام که در زمان خودش بسیار شنونده و خواننده داشت!

@HistoryandMemory

نمونه‌ای از بگومگوهای توییتری در پیوند با فرسته بالا
@HistoryandMemory

▪️قصه سقوط اندلس

در جایی از حکم صادره علیه بازیگری نامدار، یکی از اتهام‌های پرشماری که برای او برساخته‌ و برشمرده‌اند، این است: «اندلوسیزه کردن جامعه ایرانی»!
اگر دست‌تان به قاضی این پرونده می‌رسد این کتابچه استاد رسول جعفریان را به او برسانید! تا روشن شود که این قصه از «جعلیات» است و پای اندلیسان را به دعوای ایرانیان نکشد!

@HistoryandMemory

محمد محسنیان:
«‏ امروز [دیروز ۴ مرداد] دومین سالگرد ثبت جهانی راه آهن سراسری ایران در فهرست میراث جهانی یونسکو بود.

عکس از آرشیو کامپساکس از بلاک تله زنگ - تنگ پنج در ناحیه راه آهن زاگرس.

@HistoryandMemory

(باغ)

شاپور جورکش

صبح تا شب به دامان این باغ
روح سرگشته‌ای سر نهاده
باغبان رفته و باغ خاموش
قفل بر بام و بر در نهاده
.
.
عطر تو رفته بوی تو رفته
گرمی آشنای تو رفته
پر پر بوسه‌های تو ای یار
با حریر صدای تو رفته
.
.

یاد تو یاد تو چون حریقی
خاطرم را در آتش نهاده
.
.

"یاد داری شبی زیر مهتاب"
رهرو معبد ماه بودیم
دست در دست تا دمدم صبح
گرم و مشتاق در راه بودیم
.
.

" یاد داری کنار دریچه"
جادوی ماه را دیده بودیم
یاد داری از آن باغ پنهان
شاخه‌ی ماه را چیده بودیم؟
.
.

حالی آن رهرو خسته خفته
باغ ویران شده ماه رفته
حالیا آن مسافر که هر شب
در هوای تو دیوانه می‌شد
.
.

سرگران دو راهه‌ی چه در پیش
در غبار مه از راه رفته

آنچه مانده ست امروز ای دوست
سوسوی خیس یک واحه‌ی دور
در سراب کویری نهفته

.
.

یادم آید به حرفی که با من
گفته بودی در آن عصر دلتنگ:

" فکرکن نغمه‌ای بود و گم شد
مثل آوای دور شباهنگ
یا شهابی درخشید و افتاد
گوشه‌ی دره‌ای مثل یک سنگ"
.
.

با تو گفتم
ای خوشا سنگ و آداب سنگی
خاطر سنگی و خااب سنگی
آه سنگ زمان، شیشه و سنگ...
بازی ما و خاموشی او
یاد ما و فراموشی او
.
.

حالیا بار دیگر بهار ست
با همان رخت پیرار و پارش
باز قیقاج شاد پرستو
باز فریاد دیوانه وارش
.
.

بی تو اما
چه بهاری
چه برگی چه باری
لانه‌ی بی کبوتر چه دارد
جز پری ریخته در کنارش؟
.
.

باز سوسن باز قمری
بلبل باغ
نغمه خوان ست
باز شیراز اردیبهشتی
غرق محبوبه و ارغوان ست
.
.
از بهار خوش و عطر نارنج
کهکشانی به هر سو روان ست
من در اندیشه‌ی این که امشب
مرغ جان بر چه بامی تپیده
آهوی من کجا خفته امشب
.
من که هستم
خانه‌ی من کجای جهان ست؟

***
خبر آمد شاپور جورکش رفته!
روانش مینوی!
@HistoryandMemory

✍ علی موجانی: «‏۱۰۹ سال پیش با تلگراف اعلام جنگ، نخستین جنگ جهانی تاریخ معاصر که ابعادی فراتر از ‎#اروپا گرفت، در این ساعت آغاز شد. جنگی بلند، پُرتلفات و بی‌سابقه به جهت نوع تسلیحات تازه (موشکی، شیمیایی و ...). جنگی که سبب اشغال ‎#ایران و نقض بیطرفی ما و همسايگانمان(‎#عراق و ‎#افغانستان) هم شد.»
‎#WWI

#جنگ_جهانی_اول
@HistoryandMemory

در پرتگاه حادثه، زندگی‌نامه‌ی اکبر اعتماد بنیانگذار سازمان انرژی اتمی ایران، مصاحبه و تدوین: محمدحسین یزدانی‌راد، تهران، اختران، ۱۳۹۶.

#خاطره_خوانی
#زندگی‌نامه
#اکبر_اعتماد
#انرژی_اتمی
@HistoryandMemory

▪️ توبه‌ی تاج اصفهانی

«در زمان جنگ جهانی دوم وقتی قوای انگلیسی به همدان آمدند، پدرم را به اصفهان تبعید کردند. علت تبعید، محبوبیت پدرم در بین مردم بود. مردم حرف ایشان را پذیرا بودند، انگلیسی‌ها می‌ترسیدند که او مردم را علیه آنها بشوراند. پدرم حدود چهار سال در همدان نبود. وقتی جنگ پایان یافت از تبعید رها گشت و تصمیم گرفت به زیارت امام رضا برویم. ما ۹ خواهر و برادر بودیم و من فرزند هشتم بودم. سه خواهر و برادر بزرگم ازدواج کرده بودند و فرزند داشتند.
تعداد ما زیاد بود. اتوبوس دربستی گرفتیم و به تهران رفتیم. پدرم هم از اصفهان به تهران آمد که باهم به مشهد برویم.
تاج اصفهانی (آوازخوان معروف آن زمان) که با پدرم ارتباط داشت در این سفر همراه ما بود. او تابستان‌ها گاهی اوقات به همدان می‌آمد و در باغ ما که باغ‌بیشه نامیده می‌شد، آواز می‌خواند. متوجه شدیم که تاج اصفهانی می‌خواهد به مشهد بیاید تا در حرم امام رضا توبه کند. هتلی گرفته بودند که از آنجا حرم دیده می‌شد‌. صحنه‌ی توبه‌کردن تاج اصفهانی جالب بود. او شروع به خواندن مناجات و راز و نیاز کرد. افراد زیادی در آنجا جمع شدند. تاج اصفهانی چند ساعت شعر خواند و با گریه و مناجات توبه کرد. البته ما فکر می‌کردیم که توبه او همیشگی خواهد بود اما مدتی بعد توبه‌اش را از یاد برد. او چند روزی با ما در مشهد بود و به اصفهان بازگشت».


▫️در پرتگاه حادثه: زندگی‌نامه اکبر اعتماد بنیانگذار سازمان انرژی اتمی ایران، صص ۲۱-۲۲.

@HistoryandMemory

🎼 به اصفهان رو
شعر: محمدتقی بهار
آهنگساز: علی اکبر شهنازی
آواز: تاج اصفهانی
تار: جلیل شهناز
نی: حسن کسائی
ویلون: جهانبخش پازوکی
تمبک: جهانگیر بهشتی
محل ضبط: حلب-سوریه
تاریخ پخش: ۱۳۳۳


@HistoryanMemory

In this highly original environmental history, Samuel Dolbee sheds new light on borders and state formation by following locusts and revealing how they shaped both the environment and people's imaginations from the late Ottoman Empire to the Second World War. Drawing on a wide range of archival research in multiple languages, Dolbee details environmental, political, and spatial transformations in the region's history by tracing the movements of locusts and their intimate relationship to people in motion, including Arab and Kurdish nomads, Armenian deportees, and Assyrian refugees, as well as states of the region. With locusts and moving people at center stage, surprising continuities and ruptures appear in the Jazira, the borderlands of today's Iraq, Syria, and Turkey. Transcending approaches focused on the collapse of the Ottoman Empire or the creation of nation states, Dolbee provides a new perspective on the modern Middle East grounded in environmental change, state violence, and popular resistance.

Samuel Dolbee is an assistant professor in the Department of History at Vanderbilt University.




@HistoryandMemory