📌 «شوک» درست است، نه «شُک».
✅ مثال درست: شوک عجیبی به او وارد شد.

📌 «جوک» درست است، نه «جُک».
✅ مثال درست: همیشه چند تا جوک بامزه در آستین داشت.


@SafaaVirastCH

‌
سه #طنز زبانی

‏کاسب خوب از
آشپز حرفه‌ای هم
دندان‌پزشک‌تر است.

در زمان ساسانیان، وقتی منابع خزانه تَه
می‌کشید، اوضاع مملکت نابساسان می‌شد.

ربّ چین‌چین هست؛
ولی ربّ ژاپن‌ژاپن نیست؛
چون گوجه را می‌چینند. نمی‌ژاپُنند.

فیسبوک

قدیم‌ها، خواننده خودش را تربیت می‌کرد
که نثر و شعر بخواند، هرچه دشوار باشد.
سعی کنید این شعر را بخوانید، معنادار و آهنگین:

آمد بر من که یار کی وقت سحر
ترسنده ز که ز خصم خصمش که پدر

دادمش دو بوسه بر کجا بر لب تر
لب بد نه چه بد عقیق چون بد چو شکر

رودکی، رباعی ۱۴
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
امروزه، نویسنده و ویراستار باید بکوشند
تا متن کم‌دست‌انداز باشد و روان‌خوان:

آمد برِ من، که؟ یار، کِی؟ وقت سحر
ترسنده ز که؟ ز خصم، خصمش که؟ پدر

دادمْش دو بوسه، بر کجا؟ بر لبِ تر
لب بُد؟ نه، چه بُد؟ عقیق، چون بُد؟ چو شکر
@virastaran

توییتر مدیر صفاویراست

واکسن زدن / واکسن دریافت کردن

در زبان فارسیِ طبیعی می‌گوییم «فلانی واکسن / آمپول / سرنگ / سوزن / سِرُم زد» و «دکتر به فلانی واکسن /... زد».
‏به‌تازگی برخی خبرنگاران به‌جای «فلانی واکسن / ... زد»، می‌نویسند «فلانی واکسن / ... دریافت کرد».
این عبارت به گردۀ to receive vaccine ساخته شده‌است. از دیدگاه زبان‌شناسی، چون مخاطب با شنیدن یا خواندن عبارت «واکسن دریافت کردن» دچار ابهام نمی‌شود، نمی‌توان آن را غلط دانست، ولی «واکسن / ... زدن» طبیعی‌تر و رایج‌تر است.

۱۴۰۰/۰۳/۰۱

فرهاد قربان‌زاده
@azvirayesh

یک نکته‌ات بگویم!

ما سرم و واکسن و آمپول را «می‌زنیم»، «دریافت نمی‌کنیم». «واکسن دریافت کردن» ترجمهٔ لفظ‌به‌لفظِ to receive a vaccine است. این تعبیر البته در فارسی و از دیدگاه دانش زبان‌شناسی نادرست نیست، ولی طبیعی هم نیست. پس به‌جای این‌که بگوییم «دو دوز واکسن دریافت کرد»، طبیعی‌تر و فارسی‌تر است که بگوییم «دو نوبت واکسن زد».
#گرده‌برداری
۱‌۴۰‌۰‌/‌‌۱‌‌۱‌/‌‌۱‌‌۴‌
سید محمد بصام
@Matnook_com
instagram.com/matnook_com

در کانال همانندیاب، همراه با احترام و بی هیچ داوری‌ای، فرسته‌های تلگرامی مشابه در زمینهٔ ویرایش را منتشر می‌کنیم. فرستۀ قدیمی‌تر را در ابتدا می‌آوریم.

برای پاسداری از حقوق مؤلفان، «همانندیاب» را به دوستان خود یا در شبکه‌های اجتماعی معرفی بفرمایید.
لینک دعوت:
https://news.1rj.ru/str/hamanandyab

🔍 آندرلاین و آندرسکور

🔹 «آندرلاین» خطِ معمولاً افقیِ زیرِ نویسه‌هاست.
🔹 «آندرسکور» یا «آندربار» نشانهٔ «_» است.

🗝 گاهی این دو را به‌جای همدیگر هم به‌کار می‌برند.
@SadeNevisi

«آندرلاین» یا «آندرسکور»؟

آندرلاین (underline): خطی که در زیر نویسه‌ها کشیده می‌شود و به آن «زیرخط» نیز می‌گویند: این آندرلاین / زیرخط است. کلید میانبر آندرلاین Ctrl + U است.

آندرسکور (underscore): خطی کوتاه که در میان نویسه‌ها گذاشته می‌شود و در زیر خطِ زمینه می‌نشیند. مثلاً آنچه میان واژه‌های هشتگ گذاشته می‌شود آندرسکور است، نه آندرلاین: #املا_رسم‌الخط. کلید میانبر آندرسکور - + Shift است.
#واژه‌شناسی #نشانه‌گذاری
۱‌۴۰‌۲‌/‌۰‌۷/‌۰‌۸
سید محمد بصام
@Matnook_com
instagram.com/matnook_com

دربارهٔ واژهٔ آنچه که
برخی معتقدند پس از آنچه نیازی به استعمال که نیست و در متون معتبر فارسی نیز که همراه آنچه به کار نرفته‌است. در قدیم، حتی از استعمال را پس از آنچه پرهیز داشته‌اند و از استعمال که پس از آنچه، خواه به‌صورت آنچه که و خواه به‌صورت آنچه را که، باید پرهیز کرد.

پاسخ:
۱. آنچه که دست‌کم از سدهٔ پنجم و آنچه را که دست‌کم از سدهٔ ششم، با بسامد بالا، در متن‌های معتبر فارسی به‌کار رفته‌است:
آنچه که:
قرن ۵: ای همه رادی و راستی و درستی / یافتی از روزگار آنچه که جستی (قطران، دیوان).
قرن ۶: چون در تو دید آنچه که هرگز ندیده بود / زان صد یکی ز جملهٔ انسان روزگار (انوری، دیوان).
قرن ۷: ما آنچه که بیشتر حرام باشد منع کرده‌ایم (مؤید خوارزمی، احیاء علوم‌الدین، ج ۲، ص ۳۰۰).
قرن ۸: بیان شرح تغیّر منصور با فرزندان حسن‌بن حسن‌بن علی‌بن علی‌بن ابی‌طالب و شرح آنچه که با ایشان کرد (هندوشاه نخجوانی، تجارب‌السّلف، ص ۱۰۸).
قرن ۹: مورخ باید که همچنان‌که فضایل و خیرات و عدل و احسان پادشاهی و بزرگی می‌نویسد از آنچه که معلوم او شده‌است، باید که مقابح و رذایل او مستور ندارد (حافظ ابرو، جغرافیای حافظ ابرو، ج ۱، ص ۸۷).
قرن ۱۰: حاتم آن آب را نوشید و آنچه که خورده بود، همه هضم گردید (حاتم‌نامه، روایت دوم، ص ۱۰۶).
قرن ۱۱: از تو طلب می‌کنم آنچه که با دیگری‌ست / نقد خزاین تو را، بردن همت مرا (زلالی، دیوان، ص ۸).
قرن ۱۲: یسوع و شاگردان او رفتند به‌جانب دریا و ازپی او روان شدند جمع کثیری از جلیل و یهودیه، و از اروشلیم و از ادوم و از کنار اردن و کسانی که در اطراف صور و صیدا بودند، جمع کثیری که می‌شنیدند آنچه که او می‌کرد (مهدی استرآبادی، انجیل نادرشاهی، ص ۱۱۴).
قرن ۱۳: حضرات جالسین آنچه که لازمهٔ احترام و اکرام بود در حق من به‌عمل آوردند (آخوندزاده، الفبای جدید و مکتوبات، ص ۸۱).
قرن ۱۴: امیدوارم که در پیشگاه خدا و ملت همیشه روسفید بوده باشم و غیر از آنچه که می‌بینم و می‌دانم، چیزی بر خلاف آن نگفته باشم (دهخدا، مقالات دهخدا، ج ۲، ص ۲۸۹).

آنچه را که:
قرن ۶: مردمان دشمنان‌اند آنچه را که ندانند (ترجمهٔ نهج‌البلاغه، ج ۲، ص ۵۹۶).
قرن ۷: هرکه بر برادر خود به درمی چیزی فروشد که اگر خود او خواستی به پنج دانگ خریدی، نصیحتی که در معاملت فرموده‌اند بگذاشته باشد، و برای برادر خود دوست نداشته باشد آنچه برای خود دوست دارد. و این برسبیل اجمال است. و اما تفصیل او در چهار کار است: آن‌که کالا را نستاید به چیزی که در او نیست؛ و از عیب‌ها و صفت‌های نهانی آن اصلا چیزی پوشیده ندارد؛ و از وزن و اندازهٔ آن چیزی نپوشد؛ و از بهای آن نپوشد آنچه را که اگر معامله‌کننده بداند از خریدن آن امتناع نماید (مؤید خوارزمی، احیاء علوم‌الدین، ج ۲، ص ۱۶۱).
قرن ۱۰: آنچه را که دارید بگذارید و به تعلم و حفظ این سورت‌ها تقرب کنید به خدای‌تعالی (ابوالمحاسن جرجانی، تفسیر گازر، ج ۱۰، ص ۴۱۶).
قرن ۱۲: ثرید… نان خوردکرده است که در آبگوشت ریخته، تناول نمایند و شامل است نیز نان خوردکرده و آنچه را که در دوغ و شیرینی‌ها و غیر آن کنند و بخورند (عقیلی خراسانی، مخزن‌الادویه، ص ۲۸۵).
قرن ۱۳: ای سید، قبول کن آنچه را که جد تو به آن تو را ملقب ساخته‌است (تنکابنی، قصص‌العلما، ص ۵۲۷).
قرن ۱۴: نمی‌توان گفت مردم آنچه را که تولید می‌کنند، تملک می‌نمایند … غالباً شخص مالک شیء نمی‌شود مگر به‌واسطهٔ کار (فروغی، اصول علم ثروت، ص ۱۹۶).

۲. فارسی‌زبانان برای تأکید بیشتر بر معنیِ آنچه، که را نیز به آن افزوده‌اند.
ازاین‌رو، آنچه که درست است.

پیکره‌های زبانیِ استفاده‌شده در این پژوهش:
۱. کتابخانهٔ دیجیتال نور
۲. پیکرهٔ گروه فرهنگ‌نویسی فرهنگستان زبان و ادب فارسی، به سرپرستی دکتر علی‌اشرف صادقی
۳. نرم‌افزار درج ۴، شرکت مهرارقام رایانه

۱۳۹۷/۰۶/۰۶
▫️فرهاد قربان‌زاده
@azvirayesh