🌐توسعه روابط عراق و ترکیه؛ زمینه‌ها و موانع

#تحلیل_کوتاه

🔹عراق با هدف بازسازی پس از سال‌ها جنگ و بی‌ثباتی و همچنین تنوع‌بخشی به اقتصاد خود، در سال‌های اخیر روابط اقتصادی دوجانبه‌ای را با ترکیه را توسعه داده‌ است. پیوندهای دیرینه دو کشور، پایه‌ای استوار برای گسترش همکاری‌ها در زمینه‌های مختلف، به‌ویژه اقتصاد، تجارت و زیرساخت، فراهم آورده است.

💢تجارت دوجانبه عراق و ترکیه

🔸حجم تجارت میان ترکیه و عراق در سال ۲۰۲۲به ۲۴ میلیارد دلار رسید و عراق به سومین شریک بزرگ صادراتی ترکیه تبدیل شد. در سال ۲۰۲۳، این رقم با کاهش جزئی به حدود ۲۰ میلیارد دلار رسید. به گفته سفیر عراق در آنکارا، حجم تجارت غیرنفتی دو کشور در سال ۲۰۲۴ از ۱۵ میلیارد دلار فراتر رفت که بیانگر تنوع‌بخشی به مبادلات تجاری و کاهش وابستگی به نفت است. عمده صادرات ترکیه به عراق شامل محصولات کشاورزی، مصالح ساختمانی و ماشین‌آلات است، در حالی که عراق عمدتاً نفت و فرآورده‌های سوختی به ترکیه عرضه می‌کند.

💢پروژه جاده توسعه

🔸پروژه جاده توسعه طرحی بلندپروازانه است که هدف آن ایجاد یک مسیر تجاری از بصره در جنوب عراق به ترکیه و سپس اروپا است. این پروژه شامل احداث بزرگراه و خط آهن به طول حدود ۱۲۰۰ کیلومتر است که بندر بزرگ فاو در جنوب شرقی عراق را به منطقه مرزی فیشخابور (محل تلاقی مرزهای ترکیه، عراق و سوریه) متصل می‌کند و در نهایت به شبکه حمل‌ونقل اروپا (از بصره تا لندن) می‌پیوندد. هزینه این پروژه بین ۱۷ تا ۲۴ میلیارد دلار تخمین زده شده و پیش‌بینی می‌شود فاز اول آن تا سال ۲۰۲۸ تکمیل شود.

💢همکاری در زمینه زیرساخت

🔸امضای ۲۷ سند همکاری در زمینه‌های مختلف، از جمله حمل‌ونقل و زیرساخت، طی سفر رجب طیب اردوغان، رئیس‌جمهور ترکیه، به عراق در آوریل ۲۰۲۴، زمینه‌ساز پروژه‌های مشترک و افزایش سرمایه‌گذاری‌های دوجانبه شده‌اند. شرکت‌های ترکیه‌ای تاکنون بیش از ۱۱۰۱ پروژه به ارزش تقریبی ۳۵ میلیارد دلار را در عراق اجرا کرده‌اند. عراق سومین بازار بزرگ برای شرکت‌های ساختمانی ترکیه در جهان است. پروژه‌هایی نظیر متروی بغداد، توسعه مناطق حومه‌ای پایتخت، و ساخت بیمارستان‌ها، مدارس و واحدهای مسکونی از اولویت‌های شرکت‌های ترکیه‌ای در عراق به شمار می‌روند.

🔸یکی از نمونه‌های برجسته این همکاری، افتتاح بیمارستان الشعب در استان بغداد در روزهای پایانی سال ۲۰۲۴ بود. ساخت این بیمارستان ۲۵۰ تختخوابی از سال ۲۰۱۳ متوقف شده بود و تکمیل آن پس از بیش از یک دهه، دستاوردی مهم برای محمد شیاع السودانی، نخست‌وزیر کنونی عراق، محسوب می‌شود. این بیمارستان، اولین مرکز درمانی مجهز ساخته‌شده در بغداد پس از سقوط رژیم بعث و اولین بیمارستان از سال ۱۹۸۶ در این شهر است. ۷۵ درصد کادر پزشکی آن از اتباع ترکیه و مابقی از کادر عراقی و عربی تشکیل شده‌اند.

💢حضور نظامی ترکیه در عراق

🔸ترکیه به بهانه تأمین امنیت مسیر جاده توسعه و مقابله با تهدیدات گروه‌های مسلح، به‌ویژه حزب کارگران کردستان (پ‌ک‌ک)، فعالیت‌های نظامی خود را در شمال عراق گسترش داده است. بر اساس گزارش کمیسیون امنیت و دفاع پارلمان عراق، تعداد پایگاه‌های نظامی ترکیه در این منطقه تا سال ۲۰۲۴ به ۸۰ پایگاه می‌رسید که البته گفته شده است اکنون به ۴۰ پایگاه کاهش یافته است. این حضور نظامی بارها از سوی نمایندگان پارلمان عراق، به‌ویژه از احزاب بدر و الصادقون (شاخه سیاسی عصائب اهل الحق)، محکوم شده، اما حجم بالای سرمایه‌گذاری ترکیه و پروژه‌های نیمه‌تمام در عراق، دست بغداد را برای واکنش جدی بسته است.

💢چالش قاچاق سوخت

🔸یکی دیگر از مسائل تأثیرگذار بر روابط دو کشور، قاچاق سوخت از اقلیم کردستان عراق به ترکیه است. پس از صدور حکم توقف صادرات نفت عراق از طریق خط لوله جیهان به ترکیه توسط دادگاه وابسته به اتاق بازرگانی بین‌المللی، مقامات اقلیم کردستان برای حفظ استقلال اقتصادی خود از بغداد، به قاچاق نفت روی آوردند. این موضوع به حدی جدی شد که اوپک به دلیل ناهمخوانی گزارش‌های رسمی وزارت نفت عراق با واقعیت، به نماینده این کشور اعتراض کرد. با این حال، مذاکرات فشرده میان بغداد و اربیل در ماه‌های اخیر پیشرفت‌هایی داشته و انتظار می‌رود این چالش از طریق آغاز صادرات نفت شمال به ترکیه از خط لوله جیهان به‌زودی حل‌وفصل شود.

✅دولت اردوغان سعی می‌کند در کنار حفظ روابط خود با حزب دموکرات، با سایر احزاب سنی غیر کردی وارد تعامل شود. پروژه‌هایی مانند جاده توسعه، سرمایه‌گذاری‌های عظیم در زیرساخت‌ها و تجارت رو به رشد، نشان‌دهنده پتانسیل بالای گسترش روابط عراق و ترکیه است. با این حال، مسائلی نظیر حضور نظامی ترکیه در شمال عراق و قاچاق سوخت از اقلیم کردستان، چالش‌هایی در روابط دو کشور ایجاد کرده است.

✅اندیشکده تهران✅

🌐https://institutetehran.com/art/337
🌐@InstituteTehran
🌐 instagram.com/institutetehran1

🔵آیا تعرفه‌های ترامپ اقتصاد هند را از مسیر خود خارج می‌کند؟
◾️پروجکت سیندیکیت
📝شاشی تارور

#اکوتهران

🔸 اعمال تعرفه‌های «متقابل» دولت ایالات متحده بر واردات از هند می‌تواند تأثیرات منفی شدیدی بر صادرات کلیدی هند، از جمله مواد شیمیایی، فلزات، قطعات خودرو و داروها داشته باشد و ممکن است منجر به از دست رفتن مشاغل و تضعیف ثبات مالی در این کشور شود.

🔹در دهلی نو، جنگ تعرفه‌ای دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده، در هفته‌های اخیر به یکی از موضوعات داغ خبری تبدیل شده است. تأثیر اقتصادی این تصمیم بر هند که مازاد تجاری با ایالات متحده دارد، می‌تواند چشمگیر باشد. هند در سال ۲۰۲۴ کالاهایی به ارزش نزدیک به ۷۴ میلیارد دلار به ایالات متحده صادر کرده است و برآوردها نشان می‌دهد که تعرفه‌های جدید ترامپ می‌تواند سالانه تا ۷ میلیارد دلار برای این کشور هزینه داشته باشد.

🔹اما پیامدهای این اقدام بسیار فراتر از این ارقام است. یک تحلیل نشان می‌دهد که هند در حال حاضر عملاً تعرفه‌ای معادل ۹.۵ درصد بر کالاهای آمریکایی وضع کرده است، در حالی که عوارض آمریکا بر واردات از هند تنها ۳ درصد بود. با اعمال متقابل تعرفه، بسیاری از صادرکنندگان هندی که اکنون از مزایای هزینه‌ای برخوردارند، با چالش جدی مواجه خواهند شد. محصولات هندی کمتر رقابتی خواهند شد و این موضوع می‌تواند منجر به کاهش درآمدهای صادراتی و از دست رفتن مشاغل، به‌ویژه در صنایع کاربر شود.

🔹تعرفه‌های متقابل می‌تواند دسترسی هند به بازار ایالات متحده را به‌طور قابل توجهی محدود کند. برای مثال تعرفه ۲۵ درصدی ترامپ بر قطعات خودرو بدون شک به هند، به عنوان یک تولیدکننده بزرگ، آسیب خواهد زد. با این حال، صادرکنندگان هندی نسبت به همتایان خود در مکزیک و چین آسیب‌پذیرتر نیستند. با اعمال تعرفه‌های آمریکا بر تمامی کشورها، هزینه‌ها برای همه افزایش خواهد یافت.

🔹خطر بزرگ‌تر برای هند، تأثیر طولانی‌مدت بالقوه بر صنعت خودروسازی ایالات متحده است که به شدت به قطعات وارداتی وابسته است. اگر تعرفه‌های ترامپ منجر به احیای تولید داخلی و کاهش شدید واردات شود، تأمین‌کنندگان هندی ناگزیر آسیب خواهند دید. با پیش‌بینی کاهش صادرات و تأثیر آن بر رشد تولید ناخالص داخلی هند، دولت مودی تلاش ناموفقی نمود تا با ارائه امتیازات پیشگیرانه‌ای همچون کاهش تعرفه بر برخی محصولات آمریکایی دولت ترامپ را آرام کند.

🔹دولت مودی به سرعت سعی کرده این تصور را که در برابر فشار ایالات متحده تسلیم شده است، کم‌اهمیت جلوه دهد. اما اظهارات ترامپ ناگزیر موجب بررسی عمیق‌تری در میان سیاستگذاران هندی خواهد شد. هند مدت‌هاست که از تعرفه‌ها برای حمایت از صنایع داخلی خود، به‌ویژه کشاورزی، خودرو و الکترونیک استفاده می‌کند. کاهش تعرفه‌ها ممکن است این صنایع را در معرض رقابت شدید واردات قرار دهد و مشاغل محلی را تهدید کند.

🔹از طرف دیگر ترجیح عمیق هند بر استفاده از سیاست‌های حمایتی، که ریشه در تاریخ استعماری آن دارد، به آسانی کنار گذاشته نخواهد شد. همچنین با توجه به اینکه تعرفه‌ها منبع مهمی از درآمد دولت هستند، کاهش ناگهانی آنها می‌تواند ثبات مالی را مختل کند؛ به ویژه زمانی که هند باید اولویت‌های اقتصادی خود مانند سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌ها و تأمین مالی برنامه‌های رفاهی ضروری را در نظر بگیرد.

✅ در ماه‌های آینده، هند گزینه‌ای جز بررسی کاهش تعرفه‌های استراتژیک در بخش‌های منتخب نخواهد داشت و باید در عین حال درباره مزایای تجاری گسترده‌تر و دسترسی بهتر به بازار ایالات متحده مذاکره کند. به طور قطع، حفظ حاکمیت اقتصادی هند و در عین حال ارائه امتیازات معنادار برای حفظ روابط تجاری قوی با ایالات متحده نیازمند هنر توازن‌سازی خواهد بود.

🔄مطالب مرتبط
▫️مودی در مهمان‌خانه ریاست جمهوری آمریکا
▫️فشار حداکثری و سرنوشت توافق چابهار

✅اندیشکده تهران✅

🌐https://institutetehran.com/art/338
🌐@InstituteTehran
🌐 instagram.com/institutetehran1

♦️دیپلماسی مصر در آفریقا (۱۹۵۲ - ۲۰۲۵)؛ شکست‌⁧های گذشته و فرصت‌های آینده
◼️المركز الديمقراطى العربى للدراسات الإستراتيجية والسياسية والإقتصادية-مصر
📝حمدي سيد محمد محمود

#رویة_العربیة

🔹از سال ۱۹۵۲، دیپلماسی مصر نقش مهمی در قاره آفریقا ایفا کرده است و با چالش‌ها و فرصت‌های متعددی نیز روبرو بوده است. مصر پس از انقلاب ژوئیه، تحت رهبری جمال عبدالناصر، دوره جدیدی از روابط با آفریقا را آغاز کرد. ناصر از جنبش‌های آزادی‌بخش در کشورهای آفریقایی حمایت و به آن‌ها کمک‌های نظامی، سیاسی و رسانه‌ای می‌نمود. قاهره در دوران ناصر میزبان رهبران آفریقایی بود و به نیروهای جنبش‌های آزادی‌بخش آموزش نظامی می‌داد. همچنین در سال ۱۹۶۳ سازمان وحدت آفریقا را تأسیس کرد که موجب تقویت نفوذ مصر در قاره شد.

🔹با این حال، دیپلماسی مصر با اشتباهات راهبردی همراه بود که تأثیرات بلندمدتی داشت. تمرکز بیش‌ازحد بر گفتمان سیاسی و غفلت از بعد اقتصادی، باعث شد مصر نتواند پیوندهای محکمی ایجاد کند که بتواند نفوذش را پس از پایان مبارزات آزادی‌بخش نیز حفظ کند. همچنین، نزدیکی به بلوک شرق باعث فاصله گرفتن برخی کشورهای آفریقایی متحد غرب، مانند اتیوپی و کنیا، از مصر شد. این موضوع مانع از نفوذ همه‌جانبه و فراگیر مصر در آفریقا شد.

🔹با به قدرت رسیدن انور سادات در سال ۱۹۷۰، روابط مصر با آفریقا دچار تغییرات اساسی شد. سادات تمرکز خود را به روابط با ایالات متحده و اسرائیل معطوف کرد و از کشورهای آفریقایی فاصله گرفت. امضای توافق‌نامه کمپ دیوید در سال ۱۹۷۹ این انزوا را تشدید کرد و به قطع روابط بسیاری از کشورهای آفریقایی با مصر انجامید. اسرائیل نیز از این خلأ استفاده کرد تا روابط دیپلماتیک و اقتصادی خود را به‌ویژه در شرق آفریقا گسترش دهد. این تغییر مسیر همچنین باعث غفلت مصر از مسئله آب‌های نیل شد و اتیوپی توانست بدون هماهنگی با قاهره، پروژه‌های آبی خود را آغاز کند.

🔹در دوران حسنی مبارک (۱۹۸۱-۲۰۱۱)، روابط مصر با آفریقا یکی از بدترین دوره‌های خود را تجربه نمود. مبارک قاره آفریقا را تقریباً نادیده گرفت و از بحران‌های مهم منطقه‌ای مانند نسل‌کشی رواندا (۱۹۹۴) و جنگ‌های داخلی در کنگو و سودان فاصله گرفت. این غیبت باعث تضعیف جایگاه مصر در سازمان وحدت آفریقا و اتحادیه آفریقا شد و این فرصت را در اختیار کشورهایی مانند نیجریه و آفریقای جنوبی گذاشت تا رهبری همکاری‌های مشترک آفریقایی را بر عهده بگیرند. بزرگ‌ترین اشتباه مبارک، برخورد منفعلانه با مسئله سد النهضه اتیوپی بود. مصر نفوذ روزافزون اتیوپی در منطقه حوضه نیل را نادیده گرفت و به سیاست‌های واکنشی و بدون استراتژی پیش‌گیرانه برای حفظ منافع آبی خود بسنده کرد. علاوه بر این، سرمایه‌گذاری‌های مصر در قاره آفریقا بسیار محدود بود و در مقایسه با کشورهایی مانند چین و ترکیه، نفوذ اقتصادی مصر تقریباً به صفر رسید.

🔹پس از انقلاب ۲۰۱۱، مصر دچار بی‌ثباتی داخلی شد که اجازه نمی‌داد این کشور برای بازپس‌گیری نقش خود در آفریقا اقدام قابل توجهی کند. با این حال، در دوران عبدالفتاح السیسی، مصر تلاش کرد تا مسیر پیشین را اصلاح کند. از جمله این تلاش‌ها می‌توان به بازپس‌گیری کرسی مصر در اتحادیه آفریقا در سال ۲۰۱۹ و تقویت همکاری‌های اقتصادی و امنیتی با کشورهای آفریقایی اشاره کرد. با این وجود، مصر همچنان با چالش‌های بزرگی روبرو است که از جمله آن می‌توان به ناتوانی در جلوگیری از تکمیل سد النهضه و ضعف در سرمایه‌گذاری‌های اقتصادی در قاره آفریقا اشاره نمود. همچنین، مصر نتوانسته است قدرت نرم خود را از طریق آموزش، فرهنگ و رسانه تقویت کند، در حالی که کشورهایی مانند ترکیه و کشورهای خلیج فارس نفوذ فرهنگی خود را در آفریقا گسترش داده‌اند و این زنگ خطری برای مصر به‌عنوان قدرتی تاریخی در قاره آفریقا به‌شمار می‌رود.

💢نتیجه گیری

✅مصر برای بازگرداندن نفوذ خود در آفریقا نیازمند اتخاذ سیاستی پویاتر و جامع‌تر است. این کشور باید همکاری‌های اقتصادی خود را با کشورهای آفریقایی، به‌ویژه در حوزه‌های کشاورزی، انرژی و زیرساخت‌ها، تقویت کند و از موقعیت جغرافیایی خود برای گسترش مبادلات تجاری استفاده نماید. همچنین، مصر باید راهبردهای مؤثرتری برای حفظ منافع آبی خود تدوین کند و به راه‌حل‌های دیپلماتیک ناکارآمد در پرونده سد النهضه اکتفا نکند. علاوه بر این، سرمایه‌گذاری بیشتر بر روی قدرت نرم، از طریق حمایت از بورسیه‌های تحصیلی، تقویت حضور رسانه‌ای و سازماندهی برنامه‌های فرهنگی و ورزشی، می‌تواند به مصر کمک کند تا جایگاه خود را به‌عنوان قدرت منطقه‌ای تأثیرگذار در آفریقا بازسازی کند.

✅اندیشکده تهران ✅

🌐 https://institutetehran.com/art/339
🌐 @InstituteTehran
🌐 instagram.com/institutetehran1

🌐نبرد فرسایشی آمریکا علیه یمن؛ گذر زمان به ضرر کدام طرف است؟

‏#تحلیل_کوتاه

🔹دور جدید حملات آمریکا به یمن وارد چهارمین هفته خود شده و روند حملات دو طرف با شیبی نسبتاً ثابت ‏در جریان است. به این ترتیب که آمریکا تقریباً به صورت روزانه مناطق مختلفی در استان‌های شمالی را ‏بمباران می‌کند که به گفته عبدالملک الحوثی رهبر یمن تعداد آن در برخی روزها به بیش از ۹۰ مورد حمله ‏می‌رسد‎.‌‏ یمنی‌ها نیز تقریباً روزانه ناو‌گروه‌های آمریکا را مورد حمله قرار می‌دهند و تنها طی یک ماه، ۳۴ حمله ‏با ۱۲۵ موشک بالستیک و پهپاد انجام دادند.‏

🔸از ۲۲ اسفند ماه که با پیام سخنگوی نیروهای مسلح یمن مهلت ۴ روزه رهبر انصارالله به رژیم صهیونیستی به ‏پایان رسید تاکنون ۲۱ اطلاعیه (طی ۲۷ روز) از سوی یحیی سریع منتشر شده که بیانگر شدت حملات یمن ‏علیه آمریکا و اسرائیل است و می‌توان در چهار بخش عمده آنها را دسته بندی نمود:

1️⃣حملات مکرر به ناوگروه هری ترومن
2️⃣حملات موشکی و پهپادی به اراضی اشغالی فلسطین با تمرکز بر تل آویو
3️⃣حملات متعدد به فرودگاه بن گوریون
4️⃣حملات علیه کشتیرانی رژیم صهیونیستی در دریای سرخ و باب المندب

🔸حاصل این حملات را می‎توان در سه گزاره خلاصه نمود:‏

1️⃣استمرار حملات یمن خود فی نفسه دستاورد است و نشان دهنده ناکارآمدی حملات پر سر و صدای ‏آمریکاست. ‏
2️⃣در بحث توازن قوا در منطقه نیز عملاً یمنی‌ها با حملات خود در برابر رژیم صهیونیستی صف آرایی ‏نمودند و حتی با ایده ایجاد محاصره هوایی پس از محاصره دریایی سعی کردند تا حد امکان رژیم را تحت ‏فشار قرار دهند. ‏
3️⃣پنتاگون اخیراً اعلام کرده قصد خروج ناو گروه هری ترومن از دریای سرخ را دارد و بناست ناوگروه جدید ‏وارد منطقه شود که این جابجایی یقیناً با حملات یمن ارتباط مستقیم دارد.

🔸اما در طرف مقابل آمریکا پس از سه هفته هنوز موفق نشده به هدف خود که توقف حملات یمن و به تعبیری ‏نابودی ماشین جنگی انصارالله بود دست یابد. تبلور این واقعیت را می‌توان در گزارش سی ان ان مشاهده کرد ‏که به نقل از مقام ارشد پنتاگون اعتراف می‌کند حملات آمریکا علی‌رغم هزینه یک میلیارد دلاری دستاورد ‏مورد نظر (توقف حملات یمن و نابودی زیر ساخت‌های موشکی) را در بر نداشته است.

💢چشم‌انداز این حملات چیست؟

🔸به نظر می رسد فرسایشی شدن این کارزار تبعات متعددی برای دو طرف این منازعه داشته باشد. آمریکایی‌ها ‏که دور جدید حملات را با سر و صدای زیاد و تهدیدهای تند ترامپ آغاز کردند انتظار دستاوردهای چشمگیر ‏و سریع داشتند و بعید به نظر می‌رسد امکان استمرار حملات در بلند مدت را داشته باشند. چرا که فارغ از ‏هزینه‌های متنوع این حملات و امکان غرق شدن شناورهای شان، موضوع زمان به طور کامل به ضرر آن‌هاست. اما در طرف مقابل یمنی‌ها تجربه جنگ تحمیلی هشت ساله با ائتلاف سعودی را دارند و در عمل نشان ‏داده‌اند که برای کارزارهای طولانی مدت آمادگی دارند.‏

🔸همچنین بررسی مناطقی که توسط آمریکا بمباران شده اولاً حکایت از نبود اشراف اطلاعاتی در طرف ‏آمریکایی دارد و دوماً نشان می‌دهد که در روی زمین هدف‌های قابل ملاحظه‌ای وجود ندارد. در غیر این ‏صورت این بمباران‌ها تاکنون توانسته بود دستکم سرعت حملات یمن را کم کند ولی شاهدیم تقریباً هر روز ‌‏(به صورت متوسط) حملات از سوی یمن انجام شده است.‏

💢جمع‌بندی

🔸بر این اساس می‌توان این گونه نتیجه گرفت که کارزار آمریکا علیه یمن لااقل از حیث نظامی تا اینجای کار ‏شکست خورده است، گرچه تلاش شده از حیث تبلیغاتی برای آن با هیاهو دستاورد سازی شود که مثال بارز ‏آن آخرین پُست رئیس جمهور آمریکاست که به دروغ مدعی بمباران تجمع فرماندهان حوثی شد ولی پس از ‏بررسی مشخص شد پهپادها یک تجمع آشکار غیر نظامیان را مورد هدف قرار داده‌اند.‏ شاید بر همین مبنا برخی از تحلیلگران معتقدند که استقرار چند فروند بمب افکن سنگین بی – 2 و بی – ‌‏52 در جزیره دیگوگارسیا جدای از بحث حمله احتمالی ایران، به منظور بمباران گسترده و سنگین مناطق ‏مختلف یمن صورت گرفته است که البته این اقدام نیز اتفاق جدیدی نیست و چند ماه پیش مناطقی از یمن ‏با بمب افکن‌های بی – 2 بمباران شده است.‏

✅در پایان ذکر این نکته ضروری است که حملات علیه یمن نباید به امری عادی و روزمره تبدیل شود زیرا ‏پیامدهای گوناگونی برای مردم و رهبری یمن ایجاد خواهد کرد که این مسئله ضرورت یافتن راه حلی به ‏منظور خاتمه این حملات را اجتناب ناپذیر می‌نماید.

🔄مطالب مرتبط
▫️یمن و چالش حملات آمریکا

✅اندیشکده تهران ✅

🌐 https://institutetehran.com/art/340
🌐 @InstituteTehran
🌐 instagram.com/institutetehran1

♦️متحدین آسیایی آمریکا نگران هستند ترامپ آن‌ها را کنار بگذارد
◾️اکونومیست

#تهران_ریویو

🔸در حالی که آمریکا اوکراین را رها کرده و به متحدان اروپایی بی‌توجه می‌کند، متحدان آسیایی آمریکا از خود می‌پرسند که آیا روابط آن‌ها با این کشور دگرگون یا به حاشیه رانده می‌شود یا خیر. چین با افزودن بر قدرت خود این نگرانی را تشدید و در هفته‌های اخیر مانورهای نظامی واقعی را در اطراف تایوان در خلیج تونکین و دریای تاسمان (میان استرالیا و نیوزلند) برگزار کرده است. تایوان در ۲۵ فوریه یک کشتی چینی را شناسایی کرد که در حال قطع کردن کابل‌های اعماق دریا بود.

🔹متحدان آسیایی آمریکا بر سر دو نظریه رقیب با یکدیگر اختلاف‌نظر دارند. طبق یکی از نظریه‌ها، آسیا با اروپا تفاوت دارد؛ زیرا چین تهدید بزرگ‌تری از روسیه است. بنابراین آمریکا به متحدان آسیایی خود بیش از متحدان اروپایی نیاز دارد. این متحدان از زنجیره نخست جزایر یعنی ژاپن، تایوان و فیلیپین دفاع خواهند کرد تا به بهترین نحو چین را مهار کنند. درون دولت ترامپ، شخصیت‌های ضدچینی همچون مارکو روبیو و مایک والتز به عنوان وزیر امور خارجه و مشاور امنیت ملی حضور دارند. آن‌ها به دوستان آسیایی خود درباره تعهد آمریکا به منطقه آسیا-اقیانوسیه اطمینان داده‌اند.

🔹در نگاهی متضاد با نظریه اول، ترامپ هنوز به چین اهمیت کافی نمی‌دهد. او فکر می‌کند که تمامی متحدان باری بر دوش آمریکا هستند و بنابراین به تهدید، تحریم و تقاضای پرداخت حق دفاع از آن‌ها روی آورده است. در دوره نخست، او تهدید کرد که نیروهای آمریکایی را از کره جنوبی خارج می‌کند. ترامپ طرح تعرفه بر ریز تراشه‌ها را پیشنهاد داد و ادعا کرد که تایوان از صنعت نیمه‌هادی آمریکا سرقت می‌کند. ترامپ برخلاف جو بایدن، از بیان اینکه از تایوان دفاع می‌کند امتناع کرد. البته او ممکن است در حال ایجاد ابهام راهبردی باشد، مگر اینکه واقعاً گمان کند که این جزیره ارزش دفاع کردن ندارد.

🔹ترامپ حتی زمانی که جنگ تجاری با چین را تشدید کرده است صحبت از رسیدن به توافق با شی جین پینگ و حل‌کردن مشکلات جهانی به کمک یکدیگر می‌کند. او در فکر برگزاری یک اجلاس سه‌جانبه با شی و ولادیمیر پوتین است تا ذخایر هسته‌ای و هزینه‌های دفاعی به صورت متقابل کاهش یابند. اکنون پرسش این است که آیا ترامپ قلمرو تحت سلطه آمریکا را در زنجیره نخست جزایر می‌بیند یا در عمق آسیا-اقیانوسیه؟ به عقیدۀ دنی روی، پژوهشگر اندیشکده غرب-شرق، واقع در هونولولو (پایتخت هاوایی) ترامپ بیشتر به دنبال اجتناب از جنگ است تا حفظ تفوق آمریکا در همسایگی چین. او علاقه دارد که سه قدرت بزرگ، محیط خارجی نزدیک به خود را تصاحب کنند و به یکدیگر آسیب نرسانند.

🔹نگاه متحدان آسیایی از نگرانی تا هشیار بودن متغیر است. یک مقام تایوانی اعتراف کرد که شب‌ها نمی‌تواند بخوابد. ریچارد هیداریان از دانشگاه فیلیپین بیان می‌کند که آمریکا قابل اتکا نیست. سنگاپور که در مسیر تجاری دریایی قرار دارد وحشت کرده است. ویلیام چونگ، پژوهشگر مؤسسۀ ISEAS-Yusof Ishak در سنگاپور می‌گوید که تضمین دولت ترامپ بیشتر شبیه یک یادداشت اداری است و هیچ کس نمی‌داند هنگامی که ترامپ توجه خود را به این منطقه معطوف کند چه اتفاقی خواهد افتاد؟

🔹یک راه‌حل برای این نااطمینانی این است که کشورها دور از چشم ترامپ باشند. ایشیبا شیگرو، نخست وزیر ژاپن در سوم مارس گفت که قصد ندارد در تنش میان اوکراین و آمریکا سمت یک طرف را بگیرد. راه‌حل دیگر این است که رئیس‌جمهور آمریکا را آرام نگه داشته شود. آقای ایشیبا وعده داده است که میزان سرمایه‌گذاری مستقیم ژاپن در آمریکا را از حدوداً ۸۰۰ میلیارد دلار در ۲۰۲۳ به یک تریلیون دلار برساند. تایوان به عنوان برزگ‌ترین تولیدکننده تراشه اعلام کرد که ۱۰۰ میلیارد دلار در آمریکا برای ساخت تأسیسات جدید سرمایه‌گذاری خواهد کرد. اقدامات دیگر تایوان حاکی از افزایش هزینه‌های دفاعی و خرید تسلیحات آمریکایی و گاز طبیعی مایع است.

✅برخی کشورهای آسیایی از این وضعیت ناراحت و گلایه‌مند هستند؛ چراکه معتقدند اینگونه سرمایه‌گذاری‌ها در آمریکا تفاوتی با تعظیم‌کردن جلوی چین ندارد؛ حداقل شی جین پینگ معاهده‌های تجاری مطلوب‌تری را به همسا‌یگانش پیشنهاد می‌دهد.

🔄مطالب مرتبط
▫️ آسیب‌هایی که تعرفه‌های ترامپ به آمریکا وارد می‌کند
▫️تهدید ترامپ برای همکاری اطلاعاتی میان آمریکا و متحدین

✅اندیشکده تهران✅

🌐 https://institutetehran.com/art/341
🌐 @InstituteTehran
🌐 instagram.com/institutetehran1

🌐بنگلادش و بازتنظیم مناسبات خارجی پس از انقلاب ژوئیه

#تحلیل_کوتاه

🔹دکتر محمد یونس، عالی‌ترین مقام در دولت موقت بنگلادش، در روزهای پایانی ماه گذشته میلادی با پرواز اختصاصی ارسالی توسط چین به پکن سفر نمود و با مقامات مختلف چینی، اعم از شی جین پینگ، دیدار و گفتگو کرد. انتخاب پکن به عنوان اولین مقصد سفر دکتر یونس از سوی بسیاری، گامی حساب شده برای تنظیم مناسبات خارجی بنگلادش پس از تغییر دولت شمرده می‌شود.

🔸تظاهرات موسوم به انقلاب ژوئیه ۲۰۲۴ در بنگلادش منجر به سقوط دولت اقتدارگرای شیخ حسینه پس از ۱۵ سال شد و این کشور در حال حاضر بوسیله دولت انتقالی محمد یونس اداره می‌شود. با روی کار آمدن دولت انتقالی گزارش‌های مفصلی از فساد، اختلاس، عددسازی و دستکاری آمارهای رسمی در دوره قبل منتشر شده که روایت‌های مرسوم درباره رشد و پیشرفت بنگلادش را با تشکیک جدی مواجه نموده است.

🔸علیرغم سابقه تعامل مثبت با چین، سیاست خارجی بنگلادش به طور سنتی هندمحور تلقی می‌شده و اکنون، به نظر می‌رسد که دولت برآمده از انقلاب، قصد تعدیل آن را دارد. در حالی که شیخ حسینه رابطه بسیار خوبی با هند داشت و در نهایت نیز به هند متواری شد، تعاملات ابتدایی هند و بنگلادش پس از انقلاب ژوئیه محدود و بسیار سرد بوده است.

🔸 بسیاری از مخالفان حسینه، هند را به خاطر پشتیبانی از وی سرزنش می‌کنند و در جریان ناآرامی‌های سال گذشته نیز اخبار ناخوشایندی درباره برخوردها با اقلیت‌ هندو در بنگلادش منتشر شد. تاکید مکرر بنگلادش بر موضوع استرداد شیخ حسینه و محدودیت‌های ویزایی وضع شده علیه شهروندان بنگلادشی توسط هند دو نمونه عینی این اختلاف به شمار می‌روند.

🔸با این وجود، به نظر نمی‌رسد که دولت موقت بنگلادش قصد داشته باشد برای همسایه‌ای تا این اندازه مهم شمشیر از رو ببندد. در آستانه سفر محمد یونس به چین، رسانه‌های هندی مدعی شدند که وی ابتدا نسبت به سفر به هند ابراز تمایل نموده اما پاسخ مناسبی دریافت نکرده است. دولت هند این ادعاها را رد یا تایید نکرد.

🔸بعدتر و در حاشیه اجلاس بیمستک (BIMSTEC) در بانکوک، نارندرا مودی و محمد یونس برای اولین بار با یکدیگر دیدار کردند. اما مسئله استرداد شیخ حسینه و وضعیت اقلیت‌ها تا اندازه زیادی بر سایر جوانب این دیدار سایه افکنده بود. تا آنجا که روایت سخنگوی دولت بنگلادش از محتوای گفتگوها از سوی مقامات هندی تکذیب شد.

🔸علاوه بر هند، به نظر می‌رسد که دولت موقت بنگلادش در تعاملات خود با ایالات متحده نیز دچار چالش شده باشد. برخلاف موضع نسبتا بی‌طرفانه جو بایدن، دونالد ترامپ و اطرافیان وی انتقادات بسیاری را علیه دولت موقت در بنگلادش مطرح می‌کنند و به تازگی نیز تعرفه ۳۷ درصدی علیه صادرات این کشور ذیل برنامه تعرفه‌های متقابل ترامپ اعمال شده است. با این وجود، بنگلادش تلاش نموده تا رفتاری ریسک‌گریزانه در قبال آمریکا بروز دهد. از همین روست که پیش از سفر به پکن، محمد یونس پذیرای فرماندهان نظامی عالی رتبه آمریکا بود و پس از وضع تعرفه نیز طی نامه‌ای تقاضای تعویق تعرفه برای مذاکره را با ترامپ مطرح ساخت.

🔸فارغ از ملاحظات ژئوپلیتیک، در خصوص این سفر باید توجه داشت که دولت موقت به دنبال تامین اعتبار و جلب سرمایه‌گذاری در حوزه‌های کلیدی است و در چنین بستری چین، با توجه به امکانات مالی و موقعیت منطقه‌ای خود، مناسب‌ترین نامزد شراکت و همکاری به شمار می‌رود. تجارت چین و بنگلادش ناترازی قابل‌توجهی دارد و در براساس آخرین برآوردهای آماری بنگلادش بیش از ۲۲.۹ میلیارد از چین وارد نموده و در مقابل تنها ۶۷۷ میلیون دلار به این کشور پهناور صادرات داشته است.

✅برخلاف دیدار با مودی، دیدار با شی برای یونس آورده‌های مشخصی داشته است. مقامات چینی در این سفر نسبت به افزایش واردات میوه‌های استوایی از بنگلادش ابراز تمایل نموده اند. در گامی مهم‌تر انتقال برخی واحدهای تولیدی چینی به بنگلادش –با توجه به مزیت دستمزد نیروی کار و دسترسی مناسب به بازار اروپا- مورد بحث قرار گرفته که تولید پنل‌های خورشیدی در بنگلادش یکی از موارد آن است. با سخت‌تر شدن شرایط ویزا و ورود به هند، شهروندان بنگلادشی در دریافت برخی خدمات درمانی در قالب گردشگری سلامت نیز دچار چالش شدند. اکنون سه بیمارستان‌ سطح اول استان یوننان چین به صورت مشخص برای ارائه خدمات به شهروندان بنگلادش مورد توافق قرار گرفته و بخش زیادی از تقاضای گردشگری سلامت از هند به چین چرخش پیدا کرده است.

✅اندیشکده تهران✅

🌐 https://institutetehran.com/art/342
🌐 @InstituteTehran
🌐 instagram.com/institutetehran1

🌐مذاکرات در مسقط؛ منازعه ایران و آمریکا به کجا می‌کشد؟

#تحلیل_کوتاه

🔹با استقرار مجدد ترامپ در کاخ سفید و تلاش او برای تکمیل کار ناتمام خود در دوره اول یعنی رسیدن به ‌‏«توافقی بهتر از برجام» دور جدیدی از کشمکش‌ها میان آمریکا و ایران با ترکیبی از دیپلماسی و نمایش قدرت ‏آغاز شده است. از یک سو نامه ترامپ به ایران و پاسخ ایران به آن منجر به مذاکرات غیرمستقیم در عمان شده ‏است و از سوی دیگر تحرکاتی نظامی از سوی طرفین مانند اعزام بمب افکن‌ها و ناوهای جنگی ‏B-2‌‏ آمریکایی به ‏منطقه و انتقال سامانه‌های موشکی تاد و پاتریوت به اسرائیل یا افزایش سطح آماده باش نیروهای رزمی ایران در ‏حال انجام است.‏

‏ 🔸در همین رابطه نخست وزیر اسرائیل در سفری غیرمنتظره راهی واشنگتن شد و با ترامپ دیدار کرد.‏ ارتباط سفر ‏نتانیاهو به مذاکرات به دو گونه قابل تفسیر است؛ نخست تلاش آمریکا برای جلوگیری از اخلالگری اسرائیل در ‏مذاکرات، دوم هماهنگی برای یک اقدام مشترک به ویژه در صورت شکست مذاکرات.

💢تجربه دوره پیشین و تعجیل برای توافق از طریق تهدید نظامی

🔸ترامپ فرصت باقی مانده تا پایان مهلت انقضای مکانیسم ماشه در برجام را بهترین زمان برای توافق می‌بیند. به ‏همین دلیل در نظر ترامپ دیگر تکیه بر فشار اقتصادی برای وادار کردن ایران به یک توافق در این زمان محدود ‏کارآمد نخواهد بود و او رو به تهدیدات نظامی آورده است. ترامپ ممکن است سابقه واکنش ایران به ترور ‏سردار سلیمانی و همچنین عدم پاسخ ایران به آخرین حمله اسرائیل را نشان‌دهنده کم خطر بودن اقدام نظامی ‏تفسیر کند.‏

💢جنگ منطقه‌ای و درو کردن حواصل جنگ

🔸همچنین با توجه به وضعیت غزه، لبنان و سوریه به گمان مقامات آمریکا پس از ضربه‌ها به جبهه مقاومت اکنون ‏بهترین زمان برای درو کردن حواصل نهایی حمایت‌های خود از رژیم صهیونیستی در توافقی با ایران است و ایران ‏بیش از هر زمان دیگری برای امتیاز دادن آماده است.‏

💢مهار ایران لازمه شکست چین در جنگ تجاری

🔸مهار چین بزرگترین اولویت سیاست خارجی آمریکا است. در حالی که پشت کردن آمریکا به نظام تجارت آزاد ‏با وضع تعرفه‌های سنگین یکی از مهم‌ترین ابزارها در این راستا بوده است، بدون متوقف کردن روند گسترش ‏نفوذ چین در منطقه، کنترل بر منابع و معابر حیاتی انرژی و آسوده خاطر شدن از خاورمیانه، آمریکا شانس کمی ‏برای موفقیت در جنگ تجاری با چین خواهد داشت. عملیات‌های انصارالله در دریای سرخ نشان داده است که ‏آمریکا بدون مهار ایران و گروه‌های همسو نمی‌تواند چنین برنامه‌ای را پیش ببرد.‏

💢جنگ اوکراین، نزدیکی به روسیه و ارعاب ایران

در حالی که تفکیک موضوعات یکی از فنون مذاکراتی برای تسهیل توافق محسوب می‌شود ترامپ به شیوه‌ای ‏عجیب تلاش می‌کند موضوعات مختلف را به یکدیگر گره بزند. براین اساس در مذاکرات مربوط به پایان جنگ ‏اوکراین بحث میانجیگری روسیه بین ایران و آمریکا مطرح شد. تاکتیکی که می‌توانست با هدف القای مصالحه ‏آمریکا و روسیه بر سر ایران و ارعاب ایران برای امتیاز دادن صورت گرفته باشد.‏

💢تمرکز بر کوچکترین حلقه از یک ائتلاف رو به رشد

🔸در یک دید کلان‌تر آمریکا خود را با یک ائتلاف جهانی در حال ظهور علیه نظم آمریکا-محور می‌بیند که سه ‏ضلع مهم آن چین، روسیه و ایران هستند. به نظر می‌رسد ایالات متحده برای شکستن این ائتلاف رو به رشد ‏جهانی تمرکز خود را بر ضعیف‌ترین حلقه یعنی ایران معطوف کرده است.‏

💢یمن استخوان در گلو و عراق کانون بازی سیاسی

در حالی که آمریکا به دنبال این بوده است که اول جبهه‌های یمن و عراق را فیصله دهد آنگاه از موضع بالاتری ‏با ایران مذاکره کند اما حملات به یمن تاکنون مثمر ثمر نبوده است. به نظر می‌رسد اما عراق آبستن تحولات ‏پیچیده‌ای در گیرودار کشمکش ایران و آمریکا باشد.

💢سمت و سوی کشمکش

🔸‏ انگیزه‌ها و عوامل ذکرشده در ترکیب با موانع پیش‌روی آمریکا، سرانجام این منازعه را تعیین می‌کند. اگرچه ‏برخلاف دور قبل اهرم فشار آمریکا علیه ایران کمتر اقتصادی و بیشتر تهدید به اعمال زور است اما تداوم فروش ‏نفت ایران مانع از تاثیرگذاری حاد فشار اقتصادی علیه ایران می‌شود به گونه‌ای که تسلیم شود. تهدید به زور نیز ‏رویکرد جدیدی در سیاست آمریکا در قبال ایران نیست و انتظار نتیجه متفاوت بیهوده است. علاوه براین اقدام ‏نظامی علیه ایران در شرایط تغییرات سیستمی در نظم بین‌الملل مملو از ابهامات پرخطری است که اگر نه ترامپ، ‏دیگر رده‌های تصمیم‌گیر سیاسی و نظامی آمریکا به خوبی به آنها واقف‌اند.‏

✅در چنین شرایطی مذاکرات غیرمستقیم برای طرفین دو کارکرد دارد. نخست محک اولیه‌ای برای ارزیابی تمایل ‏طرف مقابل به امتیاز دادن است و دومین کارکرد ایفای نقش در تقابل‌های روایتی و به تعبیری بازی سرزنش ‏است.‏

✅اندیشکده تهران✅

🌐 https://institutetehran.com/art/343
🌐 @InstituteTehran
🌐 instagram.com/institutetehran1

♦️توافق با ایران: کل راهبرد خاورمیانه‌ای ترامپ
▪️شورای آتلانتیک
📝آلن پینو

#تهران_ریویو

🔸آیا استراتژی ترامپ در خاورمیانه یک طرح جامع است یا حملات اخیر ایالات متحده به شبه‌نظامیان حوثی در یمن صرفا اقدامی واکنشی است؟ برخی تحلیلگران سیاست خارجی ترامپ را آشفته و نامنظم می‌دانند اما اگر هدف اصلی تضمین توافق هسته‌ای با ایران و مهار نفوذ آن باشد، اقدامات ایالات متحده در یمن، سوریه و لبنان می‌تواند به‌عنوان بخشی از این طرح تلقی شود. با این حال، حمایت از تصمیم نتانیاهو برای از سرگیری جنگ در غزه نابخردانه بوده و ممکن است به تضعیف حمایت‌های منطقه‌ای که ترامپ برای مقابله با ایران به آن نیاز دارد منجر شود.

💢یمن: تماما مرتبط به ایران

🔹ایالات متحده ایران را مسئول تسلیح و آموزش حوثی‌ها می‌داند و ترامپ به ایران درباره عواقب احتمالی عدم توقف اقدامات حوثی‌ها هشدار داده است. موفقیت در خنثی کردن تهدید حوثی‌ها منجر به کاهش نفوذ فعال‌ترین نیروی نیابتی ایران که علیه منافع آمریکا و اسرائیل اقدام کرده، می‌شود. این حملات همچنین می‌تواند به پذیرفتن مذاکره درباره مسائل هسته‌ای و منطقه‌ای توسط ایران کمک کند.

💢ایران: گفت‌وگو یا خطر جنگ

🔹حملات ایالات متحده علیه حوثی‌ها، هشدار ترامپ را تقویت می‌کند که اگر پیشرفت‌های هسته‌ای ایران متوقف نشود، ممکن است تاسیسات هسته‌ای ایران هدف اقدام نظامی قرار گیرد. ایالات متحده و اسرائیل تمرینات هوایی مشترکی انجام داده‌اند و برای حملات احتمالی آماده می‌شوند. ضربه به سامانه‌های دفاع هوایی ایران توسط اسرائیل نیز حمله نظامی به این کشور را تسهیل خواهد نمود. علاوه بر این، ایالات متحده فشار اقتصادی بر ایران را با اجرای دقیق‌تر تحریم‌ها افزایش می‌دهد و شبکه‌های دور زدن تحریم‌ها از جمله ناوگان نفت‌کش سایه و شرکت‌های خریدار نفت ایران در چین را هدف قرار می‌دهد.

💢سوریه و لبنان: ثبات به مهار ایران کمک می‌کند

🔹دولت ترامپ در حالی که درگیر اقدامات نظامی در یمن و تهدید ایران است، تلاش‌هایی نیز برای ارتقای ثبات در سوریه و لبنان داشته است. مقامات نظامی ایالات متحده به میانجی‌گری توافق ۱۰ مارس بین دولت سوریه و کردها کمک کردند. هدف این توافق ادغام کردها در ارتش سوریه، ایجاد ثبات در دولت و تامین منابع انرژی برای آن بود. این توافق همچنین از بی‌ثباتی جلوگیری می‌کند که ممکن است به ایران و نیروهای نیابتی آن اجازه دهد حضور خود را در سوریه تقویت کنند. همچنین، فرستاده ایالات متحده در لبنان به دنبال حل و فصل مسائل بین لبنان و اسرائیل، از جمله اختلافات مرزی و اطمینان از عدم قدرت‌گیری مجدد حزب‌الله است.

💢غزه: حمایت آمریکا از اسرائیل تلاش‌های مقابله با ایران را تضعیف می‌کند

🔹با این وجود، حمایت دولت ترامپ از تصمیم نتانیاهو برای از سرگیری جنگ در غزه ممکن است هدف بزرگ‌تر آن برای مقابله با ایران را تضعیف کند. حملات هوایی و عملیات زمینی اسرائیل می‌تواند خطر ایجاد یک درگیری طولانی با حماس، تشدید اختلافات داخلی در اسرائیل و منحرف کردن توجهات از ایران را به همراه داشته باشد. حمایت ایالات متحده از جنگ ممکن است روابط آن با کشورهای حاشیه خلیج فارس مانند عربستان سعودی و امارات را که نگران تلفات فلسطینی‌ها و خرابی‌های غزه هستند، تحت تاثیر قرار دهد و تلاش‌ها برای متحد کردن منطقه علیه ایران را پیچیده‌تر کند. علاوه بر این، جنگ ممکن است میانجیگری ایالات متحده برای عادی‌سازی روابط عربستان و اسرائیل را دشوارتر کند، زیرا عربستان سعودی اعلام کرده است که تا زمانی که درگیری ادامه دارد، چنین اقداماتی را مدنظر نخواهد داشت.

💢چه چیزهایی ممکن است اشتباه پیش برود؟ خیلی چیزها.

✅سرکوب حوثی‌ها ممکن است به راحتی امکان‌پذیر نباشد و همچنین ممکن است ایران از ادامه مذاکرات هسته‌ای عقب‌نشینی کند. تلاش‌ها برای ایجاد ثبات در لبنان و سوریه نیز ممکن است با شکست روبرو شود. همچنین درگیری در غزه می‌تواند به یک باتلاق طولانی‌مدت برای اسرائیل تبدیل شود و همکاری‌های منطقه‌ای ایالات متحده را مختل کند. موفقیت در خاورمیانه مستلزم سازگاری با اتفاقات سریع است. با وجود داشتن یک راهبرد منسجم اگر اوضاع به خوبی پیش نرود، دولت ممکن است مجبور به اتخاذ تصمیمات بداهه‌ شود. باید برای آن آماده باشد.

🔁 مطالب مرتبط
مذاکرات در مسقط؛ منازعه ایران و آمریکا به کجا می‌کشد؟
یمن و چالش حملات آمریکا
دو پروندۀ اصلی آمریکا در سوریه جدید
✅اندیشکده تهران✅

🌐https://institutetehran.com/art/344
🌐@InstituteTehran
🌐 instagram.com/institutetehran1

🌐تاجری در لباس یک دیپلمات؛ استیو ویتکاف کیست؟

#تحلیل_کوتاه
#مذاکرات_هسته‌ای

🔹با آغاز ریاست جمهوری ترامپ، یک نام در تیم سیاست خارجه او پر رنگ شده است: استیو ویتکاف. با گذشت بیش از سه ماه از مراسم سوگند ریاست جمهوری، ویتکاف نقش فعالی در سیاست خارجه آمریکا داشته است. نخست به عنوان فرستاده ویژه رئیس‌جمهور در امور خاورمیانه به اسرائیل سفر کرد تا توافق آتش‌بس در غزه را نهایی کند؛ سپس در مذاکرات آتش‌بس با روسیه در عربستان حضور پیدا کرد و اکنون نیز گفته می‌شود مسئول اصلی مذاکرات عمان با ایران خواهد بود. اما ویتکاف کیست؟ و چه مواضعی دارد که ترامپ پرونده‌های خارجی مهم آمریکا را به او می‌سپارد؟

🔸استیو ویتکاف فاقد هرگونه سابقه دیپلماتیک است که در گذشته بیشتر به عنوان تاجر و سرمایه‌گذار شناخته می‌شد. او نخستین بار در دهه ۱۹۸۰ میلادی و هنگامی که در یک شرکت حقوقی به عنوان وکیل حوزه املاک شاغل بود با ترامپ آشنا شد و تا امروز با یکدیگر رابطه دوستانه‌ای داشته‌اند. او بعدها وارد حوزه سرمایه‌گذاری و ساخت‌وساز در نیویورک شد و بنگاه املاک خود با نام گروه ویتکاف را تأسیس کرد.

💢ویتکاف و پول‌های قطر

🔸شاید بتوان نخستین نشانه حضور ویتکاف در عرصه سیاست را به انتخابات ۲۰۱۶ آمریکا بازگرداند؛ هنگامی که قطر لابی فراوانی در کارزار انتخاباتی ترامپ انجام داد. به گفته برخی منابع، لابی‌گران قطری فهرستی از ۲۵۰ فرد تأثیرگذار بر ترامپ را تهیه کرده بودند که نام ویتکاف نیز در میان آن‌ها بود و حتی در جریان انتخابات، ویتکاف با مقامات قطری دیدار نیز داشت. علاوه بر این، ویتکاف در سال ۲۰۱۷ به ثروتمندان قطری کمک شایانی کرد تا فرصت‌های سرمایه‌گذاری جدیدی در آمریکا بیابند.

🔸این ارتباط با داده‌های رسمی همخوانی دارد. این اطلاعات نشان می‌دهد که در سال ۲۰۱۷، میزان پولی که از سمت لابی قطر خرج شد نسبت به ۲۰۱۶ چهار برابر رشد کرد. تعداد کارگزاران (لابی‌گران) خارجی رسمی قطری نیز افزایش یافت. ارتباط تجاری ویتکاف با قطر پس از دوره نخست ترامپ پایان نیافت. به عنوان مثال سال گذشته ویتکاف هتل لین پارک منهتن را به قیمت ۶۲۳ میلیون دلار به یک صندوق سرمایه‌گذاری دولتی قطری فروخت. یک صندوق اماراتی در ابوظبی نیز در معامله شرکت داشت. تمامی این موارد نشان‌دهده روابط نزدیک ویتکاف با دولت‌های خلیج فارس است. با این حال در مجموع، فعالیت سیاسی ویتکاف پیش از ۲۰۲۴ به شدت محدود بود.

💢انتخابات ۲۰۲۴ و پس از آن

🔸در انتخابات ۲۰۲۴، ویتکاف نقش پررنگی در تأمین مالی کارزار انتخاباتی ترامپ ایفا کرد. او خود ۲ میلیون دلار به ترامپ کمک کرد و توانست اهداکنندگان دیگری را نیز جذب کند. همچنين پس از اینکه ترامپ به عنوان نامزد نهایی جمهوری‌خواهان انتخاب شد، ویتکاف توانست میان او و ران دسانتیس، دیگر نامزد جمهوری‌خواه آشتی برقرار کند. او تلاش مشابهی میان ترامپ و نیکی هیلی انجام داد که به نتیجه نرسید. با این وجود، چنین اقداماتی نشان‌دهنده نزدیکی او به ترامپ و اعتمادی است که رئیس جمهور به او دارد. پس از پیروزی ترامپ، او تبدیل به یکی از مهره‌های کلیدی سیاست خارجه تبدیل شد. فعالیت‌های اخیر او، ویتکاف را به اصلی‌ترین چهره کابینه ترامپ در امور خاورمیانه تبدیل کرده است.

💢مواضع و رویکردها در قبال ایران

🔸فعالیت‌های ویتکاف در سه ماه گذشته تصویر اولیه‌ای از او را شکل داده است. علی‌رغم یهودی‌بودن، همچون جمهوری‌خواهان سنتی و نومحافظه‌کار به خاورمیانه و اسرائیل نگاه نمی‌کند؛ چراکه همچون آنان در حزب جمهوری‌خواه بالا نیامده است. او حامی اسرائیل است، با این حال برخی اظهارنظرهای او (امکان مشارکت سیاسی حماس به شرط غیرمسلح‌شدن) برخی از جمهوری‌خواهان طرفدار اسرائیل را نگران کرده است. تاکنون سخنان او در مورد اسرائیل و ایران به تندی افرادی نظیر روبیو، هگزت و والتز نبوده است. مهم‌ترین اظهارنظر او در مورد ایران به مصاحبه اخیرش با تاکر کارلسون باز می‌گردد. او ضمن اشاره به حل مسئله هسته‌ای، بر رسیدن به توافق با ایران تأکید کرد که با چاشنی تهدید نظامی تلویحی همراه بود؛ اما مجموعاً ویتکاف رویکرد متفاوتی به نسبت تندروهای کابینه در قبال ایران دارد.

✅باید در نظر داشت که در میان نامزدهای انتخاباتی جمهوری‌خواه در ۲۰۲۴ (همچون مایک پنس، نیکی هیلی و ران دسانتیس)، فردی با مواضع و رویکرد ویتکاف تنها می‌توانست در دولت ترامپ یافت شود؛ چراکه این دولت علی‌رغم رویکردی سرسختانه در قبال ایران، به طور نسبی بیشترین فاصله را با جمهوری‌خواهان سنتی دارد. در حالی که مشخص نیست ترامپ چه امتیازاتی را از ایران مطالبه خواهد کرد؛ حضور احتمالی ویتکاف در مذاکرات عمان، می‌تواند یک نشانه مثبت باشد.

🔄مطالب مرتبط:
▫️مایک والتز؛ یک نظامی در لباس مشاور امنیت ملی

✅اندیشکده تهران✅

🌐 https://institutetehran.com/art/345
🌐 @InstituteTehran
🌐 instagram.com/institutetehran1

🔵 آنچه پکن از جنگ تجاری با آمریکا می‌خواهد
▪️اندیشکده بروکینگز
📝جاناتان زین

#اکوتهران

🔸از زمان استقرار ترامپ به‌عنوان رئیس جمهور، طی چند رفت و برگشت تعرفه‌های متقابلی از سوی واشنگتن و پکن بر تجارت دوجانبه اعمال شده است. همچنین اعمال کنترل‌های صادراتی بر مواد معدنی حیاتی و قراردادن برخی از شرکت‌های آمریکایی در فهرست نهادهای غیرقابل اعتماد چین از جمله واکنش‌های پکن بود. هرچند اعمال متقابل تعرفه پیام عزم و اراده طرف چینی برای مقابله با اقدامات آمریکا را منعکس نموده است به‌نظر نمی‌رسد پنجره مذاکراتی با دولت ترامپ مسدود شده باشد.

🔹نتیجه نگران‌کننده جنگ تجاری پکن و واشنگتن، تشدید تنش‌ها نیست؛ بلکه دستیابی به «توافقی بزرگ» است که فراتر از تجارت، مسائل فناوری و امنیتی را شامل شود. چین و آمریکا تمایلی به رسیدن به نقطه بحران ندارند، اما خطر اصلی توافقی است که به چین اجازه دهد بدون مزاحمت آمریکا نفوذ خود را گسترش دهد. در مذاکرات احتمالی، پکن سه سطح از مسائل را برای کاهش سیاست‌های رقابتی آمریکا مطرح خواهد کرد.

🔹نخست، چین احتمالاً به دنبال کاهش نظارت بر سرمایه‌گذاری‌های چینی در ایالات متحده خواهد بود—نظارتی که در دوران دولت ترامپ تشدید شد—و همچنین کاهش محدودیت‌های سرمایه‌گذاری آمریکا در چین که در دولت بایدن اعمال شد. چین خواهان بازگشت به دوران اوباما است، زمانی که سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی دوجانبه به اوج خود رسید.

🔹دوم، چین احتمالاً در مذاکرات خواستار لغو محدودیت‌های فناوری خواهد شد که دولت اول ترامپ اعمال کرد و سپس بایدن آن‌ها را گسترش داد. با وجود این محدودیت‌ها، شرکت‌های چینی مانندDeepSeek همچنان درحوزه‌هایی مانند هوش مصنوعی، آمریکا را به چالش کشیده‌اند، که توانمندی و استحکام چین را به نمایش می‌گذارد.

🔹سوم، پکن ممکن است تلاش کند تا تعهدات امنیتی آمریکا را در مناطق مورد مناقشه مانند تنگه تایوان و دریای چین جنوبی تضعیف کند. چین ممکن است از تردیدهای ترامپ درباره تعهدات امنیتی آمریکا بهره‌برداری کرده و او را به کاهش تعهدات دفاعی در مقابل شرکای منطقه‌ای در ازای وعده‌های اقتصادی آتی ترغیب کند.

🔹شی جین‌پینگ در مذاکرات با ترامپ از مزیت‌هایی برخوردار است. چراکه در طول ۲۵ سال گذشته رابطه ایالات متحده و چین با یک عدم تعادل جدی تعریف شده ‌است. صرف‌نظر از اینکه ایالات متحده رقابت یا همکاری با چین را اولویت قراردهد، به‌طور مداوم در مدیریت مسائلی مانند برنامه هسته‌ای کره شمالی و ایران تا جنگ اوکراین، از چین درخواست کمک کرده است و این درخواست‌ها همگام‌ با گسترش نفوذ جهانی چین به‌دلیل نقش سازنده‌ چینی‌ها، افزایش می‌یابد. در این دور مذاکرات، چین احتمالاً رویکرد «نه امتیاز؛ نه تشدید تنش» را دنبال خواهد کرد، همان‌طور که در جنگ تجاری قبلی امتیازات محدودی داد و با جلوگیری از توسعه جنگ، مانع تاثیرگذاری آن بر چشم‌انداز اقتصاد کلان خود گردید.

🔹شی و تیم او احتمالاً به خوبی از این نکته آگاه هستند که جنگ تجاری اول با اصرار ترامپ مبنی بر اینکه تیمش توافقی را منعقد کند، به پایان رسید. در نهایت، برخلاف جنگ تجاری اول، احتمالاً مقامات آمریکایی این بار با چهره‌ای مشابه «لیو هه» در سمت چینی‌ها رو‌به‌رو نخواهند شد. مذاکره‌کننده از سوی چین، احتمالا «هه لیفنگ»، معاون نخست‌وزیر است که وفادارانه از شی پیروی می‌کند. «هه لیفنگ» از تمایلات اصلاح‌طلبانه «لیو هه» برخوردار نیست و بیشتر تمرکز او بر اجرای سیاست‌های اقتصادی شی است تا اصلاح آنها.

🔹اندیشکده بروکینگز با در نظر گرفتن این چالش‌ها آمریکا را به رعایت بر چهار اصل در مذاکرات با پکن دعوت نموده است:

1️⃣ آمریکا باید اهداف کلیدی خود را مشخص کند؛ این اهداف می‌تواند شامل سرکوب مواد اولیه فنتانیل، اصلاح عدم توازن تجاری یا وادار کردن چین به اصلاحات ساختاری باشد.
2️⃣ همچنین دولت ترامپ باید از همان ابتدا به صراحت به همتایان چینی خود اعلام کند که مسائل مربوط به امنیت ملی، در دستور کار مذاکرات قرار ندارند.
3️⃣ دولت ترامپ باید آماده ترک میز مذاکرات در صورت تکرار توافق ضعیف مرحله اول باشد.
4️⃣ دولت ترامپ باید جزئیات مذاکرات با چین را به مشاوران بسپارد و تنها در مرحله نهایی وارد عمل شود.

✅در نتیجه دولت ترامپ باید آگاه باشد که در مذاکرات با چین، حتی زمانی که «برنده» به نظر می‌رسد، در واقع ممکن است بازنده باشد. زیرا چین ممکن است به دنبال خریدن وقت باشد تا مذاکرات را با دولت بعدی بر اساس شرایط خود از سر بگیرد.

🔄مطالب مرتبط
▫️دنیایی که ترامپ می‌خواهد: قدرت آمریکا در عصر جدید ملی‌گرایی
▫️برنامه اقتصادی چین برای سال پیش‌رو

✅اندیشکده تهران✅

🌐https://institutetehran.com/art/346
🌐@InstituteTehran
🌐 instagram.com/institutetehran1

🌐آیا ایران و آمریکا در ماه‌های پیش رو به توافق می‌رسند؟

#مقاله_تحلیلی
#مذاکرات_هسته‌ای
📝دکتر رحمن قهرمان‌پور

🔹دیدار مقامات ایرانی و امریکایی در عمان در فروردین ماه ۱۴۰۴ بار دیگر ‏این پرسش را پیش می کشد که آیا دو طرف می توانند به یک توافق جامع ‏و پایدار برسند؟ و آیا امکان توافقی شبیه برجام و از جنس آن وجود دارد؟ ‏یا مطالبات و خواسته‌های متفاوت و متضاد دو طرف چنین اجازه‌ای را به ‏آنها نمی دهد؟

💢شرایط کلی حاکم بر روابط ایران و آمریکا

🔸بستر حاکم بر مذاکرات به اندازه خود مذاکره اهمیت دارد و در مورد ایران و ‏آمریکا این بستر مملو از بی اعتمادی است که هم جنبه تاریخی دارد و هم ‏در چهار دهه اخیر تشدید شده است. به بیان ساده تر ، شرایط موجود در ‏روابط ایران و آمریکا باعث می شود نسبت به حصول توافق گسترده و پایدار ‏مردد باشیم. سرنوشت برجام هم نشان داد حتی در صورت رسیدن به ‏توافق، حفظ و استمرار آن کاری بسیار دشوار است. ‏ گروه‌های سیاسی داخلی متعددی در هر دو کشور مخالف توافق پایدار و ‏عادی سازی‌اند، اسرائیل آشکارا در مسیر توافق سنگ اندازی می کند و ‏تجربه برخورد آمریکا با کشورهای مخالف هم تصمیم گیران ایرانی را در ‏اعتماد کردن به واشنگتن دچار تردید جدی می کند.چشم انداز آتی مذاکرات را هم باید در این بستر تحلیل کرد.

💢ترامپ و دیپلماسی اجبار در برابر ایران

🔸دیدار روز شنبه را بیشتر از آنکه یک مذاکره بدانیم باید نوعی دیدار دوجانبه ‏برای ارزیابی متقابل طرفین از همدیگر بدانیم. آمریکا به عمان می‌آید تا ‏بی واسطه بداند آیا ایران واقعا به دنبال رسیدن به یک توافق هست یا می ‏خواهد زمان بخرد؟ ایران هم به مسقط می‌رود تا بداند خواسته‌های واقعی ‏ترامپ از ایران چیست و آیا او از خواسته های افراطی خود که در رسانه ها ‏مطرح کرده کوتاه می آید یا نه؟

🔸سیاست ترامپ در مقابل ایران در چارچوب آن چیزی است که اصطلاحاً ‏دیپلماسی زور یا اجبار نامیده می ‌شود و منظور از آن تلفیق دیپلماسی و ‏قدرت نظامی است. در سال ‌های اخیر در مراکز قدرت در واشنگتن این ‏باور تقویت شده است که دلیل ناکامی آمریکا در رسیدن به یک توافق ‏هسته‌ای پایدار با ایران در گذشته عدم استفاده از تهدید نظامی موثر علیه ‏ایران بود.

🔸این عده معتقدند که موفقیت دیپلماسی اجبار آمریکا در برابر ‏ایران نیازمند آن است که آمریکا به صورت جدی استفاده از قدرت نظامی ‏را در دستور کار قرار دهد. یعنی به موازات اقدامات دیپلماتیک، تهدید ‏نظامی را هم معتبر جلوه دهد. تمدید حضور ناو‌های جنگی آمریکا در ‏دریای مدیترانه و تقویت حضور نظامی آن در پایگاه جزیره دیگو گارسیا در ‏اقیانوس هند و تهدیدات مکرر ترامپ درباره امکان حمله به تاسیسات ‏هسته ای ایران را باید در این راستا یعنی معتبر کردن تهدید نظامی دانست. با این حال استفاده بیش از حد از زور نظامی می‌تواند انگیزه طرف مقابل( یعنی ایران) ‏را برای توافق کاهش دهد.

💢عدم قطعیت‌های موجود در رسیدن به توافق

🔸در حال حاضر سه عدم قطعیت اصلی درباره توافق ایران و آمریکا در ماه‌ ‏های آینده وجود دارد. عدم قطعیت اول به ترامپ و شیوه رفتار او برمی‌گردد ‌‏. او تصور می کند بزرگترین مزیتش در پیش‌بینی ناپذیر بودن است و ‏همواره سعی می‌کند طرف مقابل را غافلگیر بکند. این در حالی است که ‏این خصلت رفتاری او باعث محتاط تر شدن مقامات ایران می شود.‏

🔸عدم قطعیت دوم به عملکرد لابی طرفدار اسرائیل و نتانیاهو برمی‌گردد. ‏نتانیاهو خواهان توافق میان ایران و آمریکا نیست و همه تلاش خود را به ‏کار می‌گیرد تا در این مسیر اخلال ایجاد کرده و مانع توافق شود.‏ عدم قطعیت سوم به آن چیزی برمی‌گردد که می‌توان تنگنای هویتی و ‏ایدئولوژیک در ایران دانست . جمهوری اسلامی ایران مقابله با نظام سلطه ‏و در راس آن آمریکا را به عنوان یکی از اهداف اصلی سیاست خارجی خود ‏تعریف کرده است. در نتیجه کوتاه آمدن در برابر آمریکا به نوعی در ‏تعارض با این هدف سیاست خارجی است. ‏در همین راستا اصرار ایران بر انجام مذاکرات غیر مستقیم را باید جدی ‏گرفت. جمهوری اسلامی می خواهد با حفظ اصول خود وارد مذاکرات شود ‏و تصویر پذیرش مذاکرات از موضع ضعف را تقویت نکند. این سیاست ایران ‏را می توان نشانه از این تنگنای هویتی دانست.

💢نتیجه‌گیری
به نظر می‌رسد که شرایط برای رسیدن به یک توافق بلند مدت و پایدار در ‏روابط ایران و آمریکا فراهم نیست و ما در ماه‌های آینده شاهد این نوع ‏توافق نخواهیم بود. اما در عین حال ایران و حتی ترامپ خواهان جنگ ‏نیستند. نتیجه این دو گزاره آن است که به احتمال زیاد یک توافق محدود ‏بین دو طرف شکل خواهد گرفت.

🔗برای مشاهده متن کامل اینجا کلیک کنید!🔗

✅اندیشکده تهران✅

🌐https://institutetehran.com/art/347
🌐@InstituteTehran
🌐 instagram.com/institutetehran1

🌐 آینده را دیدم، در آمریکا نبود!
◾️ نیویورک تایمز
📝 توماس فریدمن
#روندهای_استراتژیک

🔸در سفری به شانگهای، دو انتخاب داشتم: دیدن سرزمین فردا در دیزنی‌لند (بخشی فانتزی و تخیلی درباره آینده)، یا بازدید از سرزمین فردای واقعی در پردیس تحقیقاتی هواوی. من هواوی را انتخاب کردم. آنجا با محیطی روبرو شدم که عظمت فناوری چین و تغییر مرکز ثقل نوآوری جهانی از آمریکا به شرق را نشان می‌داد. این مجموعه ۱۰۴ ساختمان و آزمایشگاه دارد که برای ۳۵ هزار کارمند در کمتر از چهار سال ساخته شده‌اند. امکاناتی همچون صدها کافه و مراکز سلامت برای جذب نخبگان داخلی و خارجی طراحی شده‌اند.

💢تأثیر تحریم‌ها بر نوآوری چین

🔹تحریم‌های آمریکا از ۲۰۱۹ برای محدود کردن دسترسی هواوی به فناوری‌های آمریکایی طراحی شده بود اما چین نه‌تنها عقب‌نشینی نکرد، بلکه نوآوری‌های شگفت‌انگیزی ایجاد کرد از جمله: گوشی‌های پیشرفته، سیستم‌عامل بومی هونگ‌منگ، خودروهای برقی، ماشین‌های خودران و معدن‌کاری هوشمند. در ۲۰۲۴، هواوی با نصب ۱۰۰ هزار شارژر سریع در چین، در مقابل تنها ۲۱۴ شارژر نصب‌شده در آمریکا، قدرت خود را در نوآوری نشان داد.

💢چالش‌های فرهنگی و سیاسی آمریکا

🔹آمریکا گرفتار مباحثی شده که توانایی آن در نوآوری را تضعیف کرده‌اند. به‌جای تمرکز بر فناوری، مشغول موضوعاتی چون حضور ورزشکاران تراجنسیتی است. همچنین، استراتژی‌های اقتصادی مانند تعرفه‌گذاری و جدایی از زنجیره‌های جهانی، ناکارآمد بوده‌اند. در مقابل، چین با تمرکز بر هوش مصنوعی و فناوری پیشرفته، موفقیت‌هایی چشمگیر داشته است.

💢کیفیت نوآوری‌های چین

🔹چین با ارتقای کیفیت ساخت و هوشمندی در طراحی، به یکی از قطب‌های نوآوری جهانی تبدیل شده است. برای مثال، استفاده از اپ‌های بومی مانند وی‌چت‌پی در پرداخت‌ها، نشان‌دهنده پیشرفت زیرساخت‌های دیجیتال است.

💢نقد سیاست‌های اقتصادی گذشته آمریکا

🔹با تعرفه‌گذاری و بستن مرزها نمی‌توان صنایع پیچیده را تقویت کرد. محصولات پیشرفته‌ای مانند آیفون یا خودرو حاصل همکاری‌های جهانی‌اند. حتی تسلا هم ناچار به واردات برخی قطعات است. فقط در صنایعی مانند فولاد، تعرفه‌ها شاید جواب دهند، نه در فناوری‌های پیشرفته.

💢پیام چین به آمریکا

🔹چین با این پیشرفت های شگرف می‌گوید دیگر کشور درجه دوم نیست. این کشور با فناوری بومی خود به استقلالی بزرگ دست یافته است. افزایش دوبرابری سود هواوی در ۲۰۲۴ نشان‌دهنده همین پیشرفت است.

💢نقد سیاستمداران آمریکایی

🔹بسیاری از سناتورهای آمریکایی به جای پژوهش درباره چین، به شعارهای ملی‌گرایانه بسنده کرده‌اند. این رویکرد باعث عقب‌ماندن آمریکا از تحولات جهانی می‌شود.

💢پیشنهاد برای آینده

🔹آمریکا باید الگوی جدیدی برای بازسازی صنعتی خود در پیش گیرد: ساخت در آمریکا با کارگران آمریکایی و سرمایه و فناوری چینی. این مدل می‌تواند به ایجاد کارخانه‌های پیشرفته منجر شود و صنعت داخلی را تقویت کند.

💢الگوی پیشنهادی

🔹ترکیب تعرفه‌ها با جذب نوآوری‌های چین، راهی برای پیشرفت است. کشورهایی که از فرصت‌ها استفاده می‌کنند، آینده فناوری را در اختیار خواهند داشت. چین توانسته از تحریم‌ها فرصتی برای رشد بسازد، در حالی که آمریکا گرفتار حاشیه‌ها شده است. آینده آمریکا نیازمند تحولی بنیادی در سیاست‌های اقتصادی و نوآوری است تا در رقابت جهانی باقی بماند.

✅اکنون به‌وضوح می توان دریافت که «سرزمین فردا» در دیزنی‌لند تنها یک فضای تخیلی از آینده است، نه واقعیتی که در چین با آن روبرو شده‌ام.

✅اندیشکده تهران✅

🌐https://institutetehran.com/art/348
🌐@InstituteTehran
🌐 instagram.com/institutetehran1

🌐آمریکا در مذاکرات امروز مسقط به دنبال چیست؟

#تحلیل_کوتاه
#مذاکرات_هسته‌ای
📝عرفان علمشاهی

🔹امروز برای اولین بار ایران و آمریکای جمهوری‌خواه با یکدیگر وارد مذاکراتی بر سر موضوع هسته‌ای می‌شوند تا رسیدن به توافق را امکان‌سنجی کنند. جمهوری‌خواهان تاکنون تندترین مواضع را علیه ایران و خواسته‌هایی غیرقابل پذیرش در خصوص مسائل غیرهسته‌ای داشته‌اند. این مواضع در دولت کنونی آمریکا نیز یافت می‌شوند؛ اما طبق برخی نشانه‌ها و سخنان، توافقی صرفاٌ هسته‌ای به نحوی که خطوط قرمز هر دو طرف رعایت شود محتمل است. علی‌رغم این نکته امتیازهای درخواستی آمریکا در هاله‌ای از ابهام قرار دارد.

💢آنچه جمهوری‌خواهان تندرو می‌خواهند

🔸درست است که غالب جمهوری‌خواهان همیشه طرفدار یک معامله جامع (در خصوص برنامه هسته‌ای، موشکی و منطقه‌ای ایران) بوده‌اند؛ اما در صورت محدودشدن مذاکرات به مسئله هسته‌ای نیز پیشنهاداتی خواهند داشت. بسته‌شدن پرونده هسته‌ای ایران یک بار برای همیشه، اصلی‌ترین خواسته تندروها است. مایک والتز، مشاور امنیت ملی ترامپ، از بین بردن تمام تأسیسات هسته‌ای ایران را می‌خواهد. تام کاتن و لیندسی گراهام، دو سناتور جمهوری‌خواه نیز اجرای مدل لیبی (نابودی کامل تأسیسات هسته‌ای) را مطرح کرده‌اند. مارک دوبویتز، رئیس بنیاد دفاع از دموکراسی‌ها (FDD) هم چنین چیزی را پیشنهاد کرده است. در سطحی دیگر، اندیشکده‌هایی همچون اتحاد علیه ایران هسته‌ای پیشنهاد به صفر رساندن غنی‌سازی روی میز گذاشته‌اند.

🔸در این چارچوب، برخی تحلیل‌گران آمریکایی پیشنهاد کرده‌اند که کنسرسیومی منطقه‌ای یا بانک سوختی بین‌المللی برای تأمین سوخت هسته‌ای مورد نیاز ایران تشکیل شود و به این نحو نیازی به غنی‌سازی داخل ایران وجود نداشته باشد. با این حال باید در خصوص این گزینه یک نکته را ملاحظه کرد. نابودی برنامه‌ هسته‎‌ای، ایران را به یک نقطه غیرقابل بازگشت می‌رساند، در حالی که مشخص نیست در آینده واشنگتن چقدر به تعهدات اقتصادی خود پایبند خواهد بود. بنابراین نابودی کامل به هیچ وجه مطلوب ایران نیست.

💢آنچه ممکن است میانه‌روها بخواهند

🔸انتخاب استیو ویتکاف به عنوان مذاکره‌کننده آمریکا از این جهت اهمیت دارد که مواضع او در خصوص مسائل خاورمیانه تا حدی نسبت به سایر جمهوری‌خواهان تفاوت دارد. او اخیرا بیان کرد که با توافق و راستی‌آزمایی، ایران به سلاح هسته‌ای دست نخواهد یافت. این نکته برخی جمهوری‌خواهان را نگران کرد؛ چراکه تقاضای آن‌ها نابودی برنامه هسته‌ای ایران است. صحبت اخیر ویتکاف با وال استریت زورنال، حاوی موضع پیچیده‌تری بود. او تقاضای اولیه آمریکا را برچیدن کامل دانست اما گفت که راه مصالحه نیز باز است. همچنین ممکن است او نیز تقاضای موشکی و منطقه‌ای از ایران داشته باشد. در هر صورت یکی از گزینه‎‌های احتمالی در حوزه هسته‌ای، برقراری نظارت‌ها و محدودیت‌ها خواهد بود. در این صورت کمیت و کیفیت آن‌ها و آینده برجام مطرح می‌شود.

💢آینده برجام

🔸به سه دلیل، احتمال بالایی وجود دارد که مذاکرات به احیای برجام ختم نشود. نخست، جمهوری‌خواهان تندرو یا میانه‌رو متفق‌القول خواهند بود که توافق هسته‌ای جدید باید فراتر از برجام باشد. حتی اگر ترامپ نابودی کامل برنامه‌ هسته‌ای را نخواهد، باز هم تعهداتی بیشتری را خواهد خواست تا نشان دهد بهتر از اوباما با ایران معامله کرده است. دوم، وضعیت کنونی تحریم‌ها و برنامه‌ هسته‌ای ایران بسیار متفاوت از ۲۰۱۵ است و بازگشت به تعهدات برجام مطلوب طرفین نیست. سوم، نشانه‌ها تاکنون حاکی از کنارگذاشته‌شدن اروپا توسط آمریکا بوده است. طبق برخی منابع، ترامپ اروپا را در جریان برنامه خود برای مذاکرات قرار نداده بود. ویتکاف نیز پیش از سفر به عمان به روسیه سفر داشت و با پوتین دیدار کرد و احتمالاً در خصوص ایران نیز با او سخن گفته؛ اما گویا با رهبران اروپایی صحبت نشده است.

✅از یک سو برچیدن کامل یا توقف هرگونه فعالیت مرتبط با غنی‌سازی خواسته غیرقابل پذیرشی است و از سوی دیگر توافقی در اندازه برجام یا کمتر از آن نیز بعید است برای طرف آمریکایی پذیرفتنی باشد. بنابراین به نظر می‌رسد توافقی که در آن ضمن حفظ برنامه هسته‌ای، محدودیت‌ها و نظارت‌ها نسبت به برجام افزایش یابند و ایران امتیاز اقتصادی دریافت کند می‌تواند نقطه‌ای تعادلی باشد که هر دو طرف بپذیرند. هرچند که فشار اسرائیل و جمهوری‌خواهان تندرو این امر را دشوار خواهد کرد. با این حال دستان ایران نیز در مذاکرات بسته نیست. ایران می‌تواند با استفاده توأمان از تهدید و ابراز تمایل به مذاکره خواسته‌های طرف مقابل را تعدیل کند.

🔄مطالب مرتبط:
▫️تاجری در لباس یک دیپلمات؛ استیو ویتکاف کیست؟
▫️آیا ایران و آمریکا در ماه‌های پیش رو به توافق می‌رسند؟

✅اندیشکده تهران✅

🌐https://institutetehran.com/art/349
🌐@InstituteTehran
🌐 instagram.com/institutetehran1

♦️آنچه باید درباره مذاکرات آمریکا با ایران بر سر برنامه هسته‌ای آن بدانیم!
▪️نیویورک‌تایمز
📝 لارا جیکس

🔸ترامپ به‌صورت یکجانبه از توافق ۲۰۱۵ با ایران خارج شد و در دور نخست ریاست جمهوری خود تحریم‌های شدیدی بر ایران اعمال کرد که باعث شده است دو طرف با سطح بالایی از بی‌اعتمادی وارد مذاکره روز شنبه شوند. ترامپ این‌بار به دنبال توافقی است که هم مهارت مذاکراتی خود را به رخ بکشد و هم از تشدید تنش میان ایران و اسرائیل به یک درگیری فراگیر در خاورمیانه جلوگیری نماید. عراقچی وزیر خارجه ایران نیز در مقاله هفته گذشته خود در واشنگتن‌پست نوشت که مقامات ایرانی علی‌رغم بدبین بودن به مذاکرات، «آماده تعامل جدی با هدف امضاء یک توافق هستند.»

💢 اهداف مذاکره شنبه

🔹اهداف نشست شنبه حداقلی و انعکاسی از شکاف موجود میان دو طرف است: توافق بر سر چارچوبی برای مذاکرات و جدول زمانی. به گفته دو مقام ایرانی که خواستار عدم افشاء نام خود بودند، هیئت ایرانی قصد دارد اعلام کند حاضر است درباره کاهش غنی‌سازی خود و اجازه نظارت خارجی مذاکره کند اما موضوع برچیدن برنامه هسته‌ای ایران که مورد تاکید مقامات دولت ترامپ است به هیچ وجه در دستور کار نیست.

🔹کارشناسان پیش‌بینی می‌کنند یک مصافحه (مثلا دست دادن) یا یک مواجهه کوتاه دیگر، بدون اینکه مذاکره مستقیمی صورت بگیرد، راهی برای جلب رضایت دو طرف و ارسال ژست حسن نیت خواهد بود.

💢 خطر اصلی چیست؟

🔹موضوع اصلی کاهش قدرت محدودکننده برجام، با انقضای مهم‌ترین بند تنبیهی و محدودکننده آن در اکتبر ۲۰۲۵ است. ذیل برجام، طرفین توافق نمودند در ازای محدودیت‌های اعمالی بر برنامه هسته‌ای ایران، تحریم‌های بین‌المللی علیه ایران لغو شود. پس از خروج ترامپ از توافق، ایران به‌صورت پیوسته غنی‌سازی اورانیوم خود را افزایش داده چنان‌که برخی کارشناسان معتقدند به‌زودی می‌تواند سلاح هسته‌ای بسازد. از سوی دیگر، اقتصاد ایران نیز تحت تحریم‌های آمریکا شرایط سختی را پشت سر می‌گذارد و ترامپ همین هفته گذشته اقدامات دیگری برای هدف قرار دادن تجارت نفت ایران در دستور کار قرار داد.

🔹تمایل قطعی ایران این است که مذاکرات را تا حد امکان طولانی کند که هم هرگونه حمله نظامی احتمالی اسرائیل را به تعویق بیاندازد و هم بتواند از ضرب‌الاجل ۱۸ اکتبر که اختیارات سازمان ملل برای اسنپ‌بک و اعمال فوری تحریم‌ها منقضی می‌شود، عبور نماید.

🔹هرچند توافق جدید می‌تواند به سرعت قابل دسترس باشد اما ایران تنها به اندکی فراتر از آن‌چه در توافق ۲۰۱۵ پذیرفته است، تن خواهد داد. چنین نتیجه‌ای باعث عصبانیت اسرائیل خواهد شد که خواستار برچیده شدن تاسیسات هسته‌ای ایران، تحت نظارت آمریکا است. همچنین این دستاورد برای ترامپ که پیش از این به‌دنبال محدود ساختن برنامه موشکی و منطقه‌ای ایران و دستیابی به توافقی بهتر از توافق‌ دموکرات‌ها بود نیز خوشایند نخواهد بود.

💢 دیپلماسی یا منازعه؟

🔹پیش‌بینی الیوت آبرامز، نماینده دوره نخست ترامپ در امور ایران این است که اسرائیل در نهایت به ایران حمله خواهد کرد. از پاییز گذشته، اسرائیل موشک‌های دوربرد بسیار دقیقی که توانمندی تخریب اهداف زیرزمینی را دارند برای حمله هوایی به ایران آماده کرده است. دولت ترامپ نیز تجهیزات نظامی فوق‌العاده‌ای از جمله دو ناو هواپیمابر، بمب‌افکن‌های رادارگریز B-2، جت‌های جنگنده و همچنین پدافند هوایی در برد مناسب را برای حمله مستقر کرده است.

🔹مشاوران ترامپ به او هشدار داده‌اند که جنگ جدید در منطقه باعث نادیده گرفتن تهدیدهای بالقوه دیگر، مانند چین خواهد شد و احتمال تبدیل او به رئیس‌جمهور صلح را از بین خواهد برد. ترامپ قصد دارد ماه آینده به قطر، عربستان سعودی و امارات سفر کند و آن‌چه از تمام رهبران عرب منطقه خواهد شنید مخالفت با جنگ است.

✅با این وجود، ترامپ گفته برای بدترین شرایط آماده است. «اگر نیاز به اقدام نظامی باشد، ما ارتش را داریم و بدیهی است که اسرائیل رهبری حمله را بر عهده خواهد داشت.» ایران هم آمادگی پولادین خود را به نمایش گذاشته است. وزیر امور خارجه ایران نوشته است «به حرف‌های من دقت کنید: ایران دیپلماسی را ترجیح می‌دهد اما می‌داند چگونه از خود دفاع کند. ما به‌دنبال صلح هستیم اما هرگز تسلیم را نخواهیم پذیرفت.»

✅اندیشکده تهران✅

🌐 https://institutetehran.com/art/350
🌐 @InstituteTehran
🌐 instagram.com/institutetehran1

🌐ایران با چه اهدافی وارد مذاکره با آمریکا شده است؟

#تحلیل_کوتاه
#مذاکرات_هسته‌ای

🔹در حالی که مذاکرات در مسقط آغاز شد و پیش‌تر رهبر انقلاب اسلامی ایران مذاکره با آمریکا را فاقد تاثیر ‏در رفع مشکلات کشور دانسته بود این سوال مطرح است که ایران در مذاکرات به دنبال چیست؟

💢نقد کردن تنها مزیت باقی مانده برجام

🔸مهم‌ترین هدف ایران از مذاکرات را باید نقد کردن تنها مزیت باقی‌مانده از برجام برای ‏ایران یعنی لغو تحریم‌های سازمان ملل دانست. قرار ‏داشتن در سال آخر امکان استفاده از مکانیسم ماشه راهی جز مذاکره برای ایران باقی نگذاشته است. ‏گرچه آمریکا نمی‌تواند این مکانیسم را فعال کند کشورهای اروپایی هشدار داده‌اند ‏اگر تا تیرماه توافق هسته‌ای جدیدی حاصل نشود آن را فعال می‌کنند. در این صورت قطعنامه‌های شورای امنیت علیه احیا خواهد شد که شامل ممنوعیت غالب فعالیت‌های هسته‌ای مانند ‏غنی‌سازی، غیرقانونی اعلام کردن برنامه موشکی، امکان بازرسی کشتی‌های ایران در آب‌های بین‌المللی و ... است.‏

💢تغییرات بین‌المللی و شانس رهایی از تحریم‌های آمریکا

🔸گرچه تصمیم‌گیران ایران براساس تضادهای ماهوی بین اهداف دو کشور به این نکته واقف‌اند که ‏سیاست آمریکا در قبال ایران به راحتی تغییر نمی‌کند اما وضعیت اقتصادی و آسیب‌های بلندمدت تحریم‌ها باعث ‏می‌شود آنها هر شانسی برای رفع تحریم را بیازمایند. چه این که از نظر طیفی از تصمیم‌گیران این بار رقابت‌های ‏سیستمی در نظم بین‌الملل به ویژه جنگ تجاری آمریکا و چین این شانس را افزایش داده است.‏

🔸شایان ذکر است یکی از دلایلی که برای شکست برجام بیان می‌شد این بود که پس از توافق، رقبای اقتصادی ‏آمریکا بازار ایران را تصاحب کردند و آمریکا انتفاع اقتصادی از آن نداشت. به نظر می‌رسد طرح مباحثی مانند ‏پیشنهاد ورود آمریکا به بازار ایران برای جبران این نقیصه ‏ادراک‌شده مطرح می‌شود. علی‌رغم چنین هدف بلندپروازنه‌ای از آنجا که به نظر نمی‌رسد کشورهای اروپایی ‏بدون رضایت و هماهنگی با آمریکا از قید فعال‌سازی مکانسیم ماشه بگذرند پایان اسنپ‌بک و نه تحریم‌های ‏آمریکا هدف محدودتری است که با توجه به کارت‌های ایران ممکن است در مذاکرات قابل حصول به نظر ‏برسد.‏

💢آمادگی برای شرایط مرگ برجام

🔸هدف مذاکرات صرفاً آزمودن یک شانس نیست و دلایل متعدد دیگر نیز وجود دارد. جوهر همه ‏دلایل دیگر را نیز باید آمادگی برای شرایط مرگ برجام دانست. در این رابطه پرهیز از جنگ مستقیم و جلوگیری ‏از مشروعیت یافتن اتخاذ چنین گزینه‌ای از سوی آمریکا مهم‌ترین دلیل محسوب می‌شود.‏

💢مدیریت افکار عمومی داخلی و خارجی

🔸این احتمال را نباید نادیده گرفت که ممکن است تصمیم پیشینی آمریکا به جنگ امکان هرگونه توافقی را سلب ‌‏‌کند. ممکن است طرح مذاکره از سوی آمریکا صرفاً با هدف ایجاد بهانه کافی برای ‏مبادرت به حمله پس از شکست مذاکرات صورت گرفته باشد. در چنین سناریویی ایالات متحده دو هدف ‏می‌تواند دنبال کند. نخست تحمیل یک توافق به ایران پس از حمله به مراکز هسته‌ای و تضعیف کارت‌های بازی ‏ایران. دوم تعقیب هدف تغییر رژیم با یک عملیات ترکیبی. براین اساس ایران ‏به دنبال این است که در سطح جهانی و داخل، مسئول تشدید تنش شناخته نشود.‏

💢اختلاف در جبهه مقابل

🔸اگرچه مدت زمان اندک باقی مانده تا پایان مکانیسم ماشه و امکان فعال‌سازی آن از دلایل مهم نیاز فوری ‏به مذاکره بوده است نکته دیگر این است که گذشت زمان منجر به تثبیت دولت ترامپ در داخل ‏آمریکا و روابط آن با دولت‌های خارجی می‌شود. یکی از اهداف ایران می‌تواند ایجاد شکاف میان تیم ‏تاجرمسلک ترامپ و تندروهای ساختار حاکمیتی آمریکا، شکاف میان آمریکا و رژیم صهیونیستی و همچنین ‏جلوگیری از اتحاد و وحدت رویه اروپا و آمریکا علیه ایران باشد.‏

💢امحای روایت تضعیف ایران

🔸یکی از اهداف ایران استفاده از این فضا برای از بین بردن روایت تضعیف ایران است و تاکنون با ‏اقداماتی مانند انتخاب عمان به جای امارات به عنوان میانجی در این راستا گام برداشته است. عدم ‏واگذاری امتیاز قابل‌توجه در یک توافق احتمالی و طرح مطالباتی مانند خاورمیانه عاری از سلاح هسته‌ای ‏می‌تواند روایت برساخته «ایران تضعیف شده» که دارای پیامدهای سیاسی و امنیتی منفی است را به ‏حاشیه ببرد.‏

💢نتیجه

✅هرچند جمهوری اسلامی ایران چشم‌انداز روشنی از حل مسائل پیچیده تحریمی با دولت ترامپ ندارد اما پنجره باز شده برای دیپلماسی را فرصتی می‌داند که با تفکیک میان پرونده‌های چندجانبه امنیتی خود و فاصله‌گذاری مجدد میان برنامه هسته‌ای، منطقه‌ای و موشکی، با یک رویکرد حداقلی و تضمین عدم ساخت بمب به طرف آمریکایی، از انباشت فشار امنیتی روی خود بکاهد.

🔄مطالب مرتبط
▫️آمریکا در مذاکرات امروز مسقط به دنبال چیست؟

✅اندیشکده تهران✅

🌐 https://institutetehran.com/art/351
🌐 @InstituteTehran
🌐 instagram.com/institutetehran1

🌐بازگشت به بگرام: آیا رویای ترامپ در آستانه تحقق است؟

#تحلیل_کوتاه
📝امیرمحسن شاه‌شرقی

🔹در هفته‌ای که گذشت گزارش‌هایی غیررسمی از فرود چندین فروند هواپیمای باری C17 ایالات متحده در پایگاه هوایی بگرام در افغانستان مخابره شد. پلتفرم‌های ردیابی پرواز نیز تردد این هواپیماها را تایید می‌کنند. براساس گزارش‌های منتشر شده علاوه بر انتقال تجهیزات و تسلیحات، چندین مقام امنیتی آمریکایی همچون معاون سازمان سیا نیز در جریان این تحول مهم به بگرام سفر کرده اند. با این حال، ذبیح الله مجاهد، سخنگوی طالبان، ادعاها درباره حضور نیروهای ایالات متحده در پایگاه بگرام را شایعه خوانده و تاکید کرده است که افغانستان اجازه چنین اقدامی را به هیچ کشوری نخواهد داد.

💢مختصات پایگاه هوایی بگرام

🔸پایگاه هوایی بگرام در نزدیکی چاریکار، مرکز ولایت پروان، واقع شده است و کمتر از دو ساعت با کابل فاصله دارد. این پایگاه در دهه ۵۰ میلادی توسط شوروی ساخته شد و پس از اشغال افغانستان توسط شوروی در سال ۱۹۷۹ نقش عملیاتی برجسته‌تری یافت. ایالات متحده در جریان حمله به افغانستان در سال ۲۰۰۱ کنترل این پایگاه را به دست گرفت و به بازسازی و گسترش آن مبادرت نمود.

🔸این پایگاه دو باند فرود با قابلیت پذیرش کلیه هواپیماهای نظامی و بمب‌افکن‌های راهبردی برخوردار است و در مقطعی از جنگ افغانستان، این پایگاه پذیرای ده‌ها هزار نیروی ائتلاف به رهبری آمریکا بود. علاوه بر این، بازداشتگاه مخوفی نیز در این پایگاه وجود دارد که از آن با عنوان گوانتاناموی افغانستان یاد می‌شود.

💢تقویت دسترسی عملیاتی آمریکا

🔸خروج از افغانستان علیرغم کاهش هزینه‌های سرسام‌آور جنگ، دسترسی نظامی-امنیتی ایالات متحده را نیز در منطقه کاهش داده است. با ترک بگرام، عملیات‌های هوایی ایالات متحده در منطقه اکنون بر پایگاه‌های هوایی خلیج فارس همچون العدید اتکا دارد و از این حیث، اشراف عملیاتی این کشور در آسیای مرکزی اُفت قابل‌توجهی داشته است.

🔸در مسیر جبران این عدم دسترسی، جمهوری‌های پنج‌گانه آسیای مرکزی با توجه به متغیر چین، روسیه و ایران در معادلات منطقه‌ای بعید است با واگذاری پایگاه به آمریکا موافقت کنند. در مقابل، موقعیت شکننده و توانایی محدود عملیاتی طالبان بستری مناسب برای تقویت ردپای آمریکا در آسیای میانه فراهم می‌کند. احتمال شناسایی رسمی، تداوم کمک‌های اقتصادی و تعهدات پنهان امنیتی مبتنی بر توافق دوحه مولفه‌های قدرتمندی است که ممکن است طالبان را به سوی اعطای چنین امتیازی سوق دهد.

💢رقابت ژئوپلیتیک آمریکا با چین

🔸دونالد ترامپ در جریان مبارزات انتخاباتی خود بر این نکته تاکید داشت که بازگشت به بگرام در راستای مهار چین به عنوان مهم‌ترین هدف راهبردی آمریکا ضرورت دارد. وی در موقعیت‌های مختلف با اشاره به وسعت و امکانات این پایگاه، از فاصله یک ساعته این پایگاه با تاسیسات نظامی چین در سین کیانگ به عنوان مزیتی مهم صحبت نموده و مدعی حضور نیروهای نظامی چین در این پایگاه پس از خروج آمریکا شده است.

🔸پس از خروج آمریکا، روابط گسترده‌ای میان چین و طالبان برقرار شده است. چین نسبت به ادغام افغانستان در طرح کمربند-جاده اشتیاق فراوانی نشان داده است و همزمان، تسلط بر منابع نفتی و معدنی افغانستان را دنبال می‌کند. براساس برآوردها، افغانستان بیش از هزار میلیارد دلار ذخایر معدنی مختلف در اختیار دارد که در میان آنها می‌توان به وجود یکی از بزرگترین ذخایر لیتیوم جهان نیز اشاره نمود. عنصر کمیاب لیتیوم، با توجه به جایگاه برجسته در صنایع «های تک» یکی از حوزه‌های محوری در رقابت ژئوپلیتیک چین و آمریکا به شمار می‌رود.

🔸در واقع، علیرغم تجربه برخی تهدیدات امنیتی، چین بیش از هر بازیگر دیگری از غیاب آمریکا در افغانستان منتفع شده است. تحلیلگران معتقدند که فارغ از حضور یا عدم حضور نظامی در حال حاضر، چین مایل به تثبیت نفوذ امنیتی خود در افغانستان است و به ظرفیت‌های پایگاه بگرام به عنوان یک سنگر راهبردی در آسیای مرکزی توجه دارد. از این منظر، برای ایالات متحده بازگشت به این پایگاه پیروزی مهمی در رقابت با چین به شمار می‌رود.

💢جمع‌بندی

✅در صورت تایید گزارش‌های منتشره، باید مدعی شد که مهم‌ترین رویای ترامپ در خصوص افغانستان محقق شده است. ایالات متحده از حضور بیست ساله در افغانستان با هزینه دو هزار میلیارد دلاری و تلفات حداقل ۲۴۰۰ نفری سرخورده است و در صورت بازگشت به این پایگاه، به دنبال پیاده‌سازی یک الگوی جدید از مداخله راهبردی با هدف مهار رقبای منطقه‌ای و در راس آن، مهار نفوذ رو به رشد چین خواهد بود.

🔄مطالب مرتبط
▫️سفر خلیلزاد به کابل؛ آیا آمریکا به صحنه سیاست افغانستان بازخواهد گشت؟
▫️چین در حال گسترش نفوذ خود در منابع معدنی است
✅اندیشکده تهران✅

🌐 https://institutetehran.com/art/352
🌐 @InstituteTehran
🌐 instagram.com/institutetehran1

🔵عواقب جنگ تعرفه‌ای برای اقتصاد چین

#اکوتهران
#جنگ‌_تعرفه‌ای
#شرق_آسیا

🔸توقف ۹۰ روزه تعرفه‌های متقابل در مورد اکثر کشورها نشان می‌دهد که واکنش شدید بازارهای جهانی از جمله بازار آمریکا به تعرفه‌های گسترده وضع شده، به تجدیدنظر در شدت و الگوی جنگ تعرفه‌ای انجامیده است. با این وجود، جنگ تعرفه‌ای میان چین و آمریکا تداوم دارد و نرخ تعرفه متقابل در رفت و برگشت‌های متعدد در طرف آمریکا به ۱۴۵ درصد و در طرف چین به ۱۲۵ درصد رسیده است.

🔹علیرغم وجود تنش‌های تجاری و ژئوپلیتیکی، چین در سال گذشته ۴۳۸.۹ میلیارد دلار کالا به ایالات متحده صادر نموده و این رقم، چیزی نزدیک به ۳ درصد از تولید ناخالص داخلی این کشور است. حدود ۵۰ درصد از این صادرات را موبایل، محصولات الکترونیکی و ماشین‌آلات تشکیل می‌دهند که بخشی از آن‌ها در آخرین تحول، توسط ایالات متحده از تعرفه معاف شده اند. با این وجود، تعرفه‌های ۱۴۵ درصدی در بقیه بخش‌ها نیز عواقب متعددی برای اقتصاد چین دارد که مواردی از آن در ادامه مورد بحث قرار می‌گیرد.

💢کاهش رقابت‌پذیری و عواقب ثانویه

🔹تعرفه‌ها رقابت‌پذیری چین در بازار آمریکا را کاهش خواهند داد. چین مجبور به جبران این صادرات از دست رفته در بازارهای دیگر است. در این راستا، چین به شرکای آسیایی خود و کشورهای جنوب جهانی توجهی ویژه دارد. قدرت خرید در این بازارها متفاوت از بازار کشورهای توسعه یافته است و چین مجبور به تمرکز بر محصولات ارزان‌تر خواهد بود. قیمت کمتر، خواه در بازارهای جایگزین یا در بازارهای ایالات متحده، به معنای حاشیه سود پایین‌تر است و کاهش حاشیه سود تمایل به سرمایه‌گذاری جدید را کاهش می‌دهد. کاهش سرمایه‌گذاری بالاخص در صنایعی که پیشران آنها تحقیق و توسعه است، عواقب بسیاری دارد.

💢فشار بر یوآن

🔹فشارهای تعرفه‌ای نرخ تبدیل یوآن را تحت فشار قرار خواهند داد. از یک طرف، کاهش تجارت منجر به افت تقاضا برای یوآن در بازارها خواهد شد. از طرف دیگر، عدم اطمینان ناشی از جنگ تعرفه‌ای به خروج سرمایه و افزایش عرضه در یوآن می‌انجامد. با تشدید تنش‌ها و اعمال تعرفه‌های متقابل از دو طرف، روز سه شنبه یوآن به پایین‌ترین نرخ خود در مقابل دلار از زمان بحران مالی ۲۰۰۸ تاکنون رسید و در مقابل، دلار هنگ کنگ به بالاترین نرخ تبدیل در مقابل دلار آمریکا در چهار سال گذشته دست یافت. تحلیلگران معتقدند که این تقویت، ناشی از انتقال سرمایه از چین به بازار هنگ کنگ است. کاهش ارزش یوآن در سال ۲۰۱۵ به خروج سرمایه بیش از ۷۰۰ میلیارد دلاری ظرف یکسال انجامید.

🔹بانک مرکزی چین (PBoC) برای شش نشست متوالی اجازه داده تا نرخ مرجع و رسمی تبدیل یوآن با کاهش مواجه گردد و بسیاری معتقدند که کاهش عامدانه ارزش پول و براه انداختن جنگ ارزی، برای مقابله با عواقب جنگ تعرفه‌ای در دستور کار قرار خواهد داد. این کاهش می‌تواند بخشی از اثرات تعرفه در رقابت‌پذیری چین در بازار آمریکا را جبران کند. در همین راستا، وزیر خزانه‌داری آمریکا نسبت به کاهش عامدانه ارزش یوآن به چین هشدار داده و این اقدام را مالیات گرفتن از باقی جهان خوانده است.

🔹با این وجود، کاهش عامدانه ارزش پول ملی ممکن است ثبات مالی را با مشکل مواجه نماید. کاهش ارزش پول ملی در هزینه‌ تمام شده اعتبار و واردات مواد اولیه، بالاخص انرژی و تجهیزات پیشرفته، تاثیر منفی دارد و در نهایت، روابط چین با سایر شرکای تجاری خود را، بالاخص شرکای آسیایی، با مشکل مواجه می‌کند. از همین روست که تحلیلگران مداخله چین در نرخ ارز را در راستای مدیریت فشار دانسته و با حرکت به سمت جنگ ارزی مرتبط نمی‌دانند.

💢کاهش رشد اقتصادی

🔹نرخ رشد هدف برای دولت چین در سال جاری معادل ۵ درصد است. عوامل مورد اشاره در بالا در کنار سایر عوامل منجر به اُفت رشد قابل توجه در چین خواهند شد. پیش از اعلام معافیت‌های تحریمی درباره کامپیوتر و تلفن همراه، گلدمن ساکس در برآورد اعلامی خود به مشتریان مدعی شده بود که آخرین دور از تعرفه‌های ایالات متحده می‌تواند ۲.۴ درصد از تولید ناخالص داخلی بکاهد.

💢جمع‌بندی

✅معافیت‌های تازه، به طور قطع از دامنه عواقب اقتصادی تعرفه‌ها خواهند کاست. با این وجود، افت تقاضای خارجی و حرکت به سوی بازارهای با قدرت خرید کمتر، کاهش سرمایه‌گذاری و افت بودجه تحقیق و توسعه، فشار بر نرخ ارز و خروج سرمایه از جمله عواقبی است که جنگ تجاری در سال ۲۰۲۵ برای اقتصاد چین خواهد داشت.

🔄مطالب مرتبط
▫️برنامه اقتصادی چین برای سال پیش‌رو
▫️سیاست تجاری ترامپ در قبال چین؛ گذشته، حال و آینده

✅اندیشکده تهران✅

🌐 https://institutetehran.com/art/353
🌐 @InstituteTehran
🌐 instagram.com/institutetehran1

🌐ایران برای ایجاد توازن مذاکراتی با آمریکا چه کارت‌هایی رو کرد؟

#تحلیل_کوتاه
#مذاکرات_هسته‌ای

🔹در ابتدای روی کار آمدن دولت ترامپ به نظر می‌رسید با توجه به تصویر ایران تضعیف شده (ضربات به محور مقاومت، اقتصاد شکننده و حمله اسرائیل به سامانه‌های پدافندی ایران) جمهوری‌خواهان تندرو فشارها را بر ایران افزایش داده تا ضمن نابودی کامل برنامه‌ هسته‌ای، پرونده‌های غیرهسته‌ای را نیز مختومه کنند. حتی در نامه ترامپ به ایران نیز برخی خواسته‌های غیرهسته‌ای بیان شده بود. این سوال مطرح است که ایران از چه کارت‌هایی استفاده کرد که آمریکا خواسته‌های خود را تعدیل کرده و ترامپ ویتکاف را به عنوان عنصر میانه‌رو در تیم خود برای مذاکره درباره توافق هسته‌ای به مسقط بفرستد؟

💢عمان و مذاکرات غیرمستقیم

🔸ایران با انتخاب عمان به عنوان میانجی و اصرار بر مذاکره غیرمستقیم نشان داد که علی‌رغم تهدیدها بر آنچه می‌خواهد پافشاری خواهد کرد. ترامپ نامه خود را از طریق امارات به ایران تحویل داد؛ اما ایران جواب نامه را به واسطه عمان داد و در نهایت عمان میانجی مذاکرات شد. همچنین در روزهای منتهی به مذاکرات اظهارنظرهای متضاد از سوی مقامات دو کشور در خصوص مستقیم یا غیرمستقیم بودن مذاکرات منتشر شد. در حالی که ترامپ به طور مداوم بر مستقیم بودن مذاکرات تأکید می‌کرد، در نهایت عراقچی و ویتکاف به صورت غیر مستقیم با یکدیگر گفتگو کردند.


💢میانه‌روها و ابراز تمایل به مذاکره

🔸کارت دیگر ابراز تمایل به مذاکره بود تا جریان طرفدار دیپلماسی با ایران دست برتر را در کابینه داشته باشند. در حالی که دو جریان میانه‌رو (از جمله استیو ویتکاف) و تند‎‌رو (همچون مایک والتز، مارکو روبیو) بر سر چگونگی حل مسئله ایران اختلاف دارند، ایران در کنار تهدید، به مذاکره تمایل نشان داد تا اینگونه ترامپ از گروه نخست برای پیگیری پرونده ایران استفاده کند. از آنجا که ویژگی دیگر این گروه تأکید بیشتر آن‌ها بر مذاکره هسته‌ای (و نه معامله جامع) است، ایران به نوعی گروهی را وارد فرایند دیپلماسی کرد که می‌توانند خواسته‌های آمریکا را تعدیل کنند.

💢تهدید هسته‌ای و سیاست ابهام

ایران در روزهای گذشته نشان داد که در واکنش به اقدام نظامی علیه تأسیسات هسته‌ای پاسخ متفاوتی می‌تواند بدهد. به عنوان مثال، علی شمخانی، عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام، در حساب ایکس خود عنوان کرد که در صورت حمله نظامی آمریکا، ایران مواد غنی‌شده را به مکان‌های امن و نامشخص منتقل می‌کند. علی لاریجانی، مشاور رهبری نیز در گفتگوی تلوزیونی خود آمریکا را تهدید کرد که اگر آمریکا به ایران حمله کند، ایران نیز مجبور به ساخت سلاح هسته‌ای خواهد شد.

🔸چنین تهدیدهایی بر ملاحظات حمله نظامی افزود. نمی‌توان گفت تهدیدات آمریکا توخالی و پوچ بودند؛ اما باید در نظر گرفت که اقدام نظامی علیه ایران با خطرات و ابهاماتی همراه بود که مطلوبیت آن را برای دولت ترامپ کاهش می‌داد. نابودی تأسیسات هسته‌ای ایران نیازمند شدت بالا و گستردگی زیاد است و خطر واکنش تلافی‌جویانه شدید ایران را دارد که می‌تواند جنگ را به تمام منطقه بکشاند. علاوه بر این، با اقدام نظامی ممکن است ایران به صورت پنهانی به سمت ساخت سلاح هسته‌ای حرکت کند. افزایش ریسک اقدام نظامی اجازه نداد آمریکا از خطوط قرمز ایران عبور کند تا مذاکره شکل بگیرد.

💢کارت کنترل جریان انتقال انرژی

🔸سردار تنگسیری، فرمانده نیروی دریایی سپاه چندی پیش تلویحاً به احتمال بسته‌شدن تنگه هرمز در صورت هرگونه اقدام نظامی اشاره کرد. این مورد از جهت اولویت مسئله امنیت جریان انتقال انرژی برای دولت ترامپ اهمیت دارد. چت‌های افشاشده از تیم امنیت ملی ترامپ نشان داد که ونس، معاون ترامپ نگران بود درگیری با انصارالله یمن قیمت جهانی انرژی را افزایش دهد. در واقع بازیگری اخیر انصارالله، امکان بازی ایران با کارت انرژی را بیش از پیش معتبر کرده است.

💢کارت منطقه‌ای

🔸از سرگیری عملیات انصارالله علیه اسرائیل پس از عدم ورود این رژیم به مرحله دوم آتش بس‌غزه و مقاومت آن در برابر حملات پرتکرار آمریکا عاملی دیگر بوده که نشان داد کارت منطقه‌ای هنوز قابلیت بازی دارد.

✅به هر صورت بهبود توازن میان دو کشور به نفع ایران نشانه مثبتی است. اما نمی‌توان در مورد آینده مذاکرات مطمئن بود. عوامل متعددی وجود دارد که می‌تواند در میانه راه مذاکرات را بر هم بزنند. حضور جمهوری‌خواهان تندرو، لابی اسرائیل و تلاش‌های نتانیاهو می‌توانند به روند مذاکرات آسیب بزنند یا به نحوی بر مواضع تیم مذاکره‌کننده اثر بگذارند که مذاکرات فرو بپاشد.

🔄مطالب مرتبط:
▫️ایران با چه اهدافی وارد مذاکره با آمریکا شده است؟
▫️آمریکا در مذاکرات امروز مسقط به دنبال چیست؟

✅اندیشکده تهران✅

🌐 https://institutetehran.com/art/354
🌐 @InstituteTehran
🌐 instagram.com/institutetehran1

♦️ایران گوشه رینگ است، نباید به توافق هسته‌ای اکتفاء کرد!
◾️وال استریت ژورنال
📝جان کری، توماس کاپلان

#تهران_ریویو
#مذاکرات_هسته‌ای

🔹مذاکرات هسته‌ای با ایران آغاز شده است و دونالد ترامپ فرصتی استثنایی دارد تا به توافقی برسد که جهان و منطقه را امن‌تر می‌کند؛ البته اگر تهران با آن موافقت کند. ما درباره توافق هسته‌ای ایران در سال ۲۰۱۵ اختلافات عمیقی داشتیم اما امروز بر سر این نکته، نظر مشترک داریم که اکنون پنجره‌ای کوتاه برای وقوع امری بعید وجود دارد. ایران، که اغلب استاد سوءمحاسبه و رفتار نادرست ژئوپلیتیکی است، خود را در موقعیتی دشوار قرار داده و همین وضعیت، به‌طور متناقضی، احتمال آغاز ابتکار صلح را افزایش می‌دهد.

🔸ده سال پس از توافق هسته‌ای، موازنه قدرت تغییرات اساسی کرده است. ائتلافی که چالش‌ها و فرصت‌های توافق ۲۰۱۵ را ایجاد کرد دیگر وجود ندارد. اروپا با تهران در ارتباط است؛ تحریم‌های هسته‌ای چندجانبه‌ای که تهران را پای میز مذاکره آورد از میان رفته‌اند و بر نخواهند گشت و روابط تهران با مسکو و پکن به واسطه موضوع اوکراین و جنگ تجاری تغییر شکل داده است. به طور خلاصه، این تحولات دو طرف (و نه هشت طرف) را به سمت یک توافق جدید می‌کشاند.

🔸از همه مهم‌تر، با توجه به شکل‌گیری پویایی جدید منطقه‌ای در ۱۸ ماه گذشته، ایران انگیزه‌های زیادی دارد تا نگاهش به منافع خود را تغییر دهد. پروژه‌ امپراتوری ایران تکه تکه شده است. گروه‌های نیابتی اصلی ایران یعنی حماس و حزب‌الله از کار افتاده‌اند. دولت وابسته به ایران، بشار اسد در سوریه سرنگون شده و به دنبال حمله موشکی ضعیف به اسرائیل، آسمان ایران در برابر دولت یهود بی‌دفاع شده است. به عبارت دیگر، در زمانی که جمهوری اسلامی از همیشه بیشتر به بمب هسته‌ای نزدیک است، دست پایین‌تر را در مذاکرات دارد. در حالی که برخی استدلال می‌کنند که اکنون زمان تمرکز بر یک توافق هسته‌ای جدید است، ما باور داریم که امتیازات گسترده‌تر نیز قابل حصول هستند. توافق جدید می‌تواند و باید فراتر از مذاکرات قبلی برود.

🔸آقای ترامپ می‌تواند به دنبال توافقی باشد که برای همیشه از برنامه مخرب هسته‌ای ایران جلوگیری کند. اول، ایران باید از غنی‌سازی فراتر از کاربردهای غیرنظامی منع شود و مکان‌های هسته‌ای نیز نابود یا پلمپ شوند . همچنین تعیین سقف سخت‌گیرانه‌ای بر میزان مواد شکافت‌پذیر در اختیار ایران، همراه با یک رژیم بازرسی جامع برای تضمین پایبندی، ضرورتی اجتناب‌ناپذیر است. این تعهدات باید پایدار و قابل راستی‌آزمایی باشند. تهران باید محدودیت‌های سفت و سختی را بر برنامه موشک‌های بالستیک خود بپذیرد و به حمایت از گروه‌های نیابتی خاتمه دهد.

🔸اما باید مشوق‌هایی نیز وجود داشته باشد. اگر تهران ثابت کند که به مفاد این توافق جدید پایبند است، تمام تحریم‌های هسته‌ای، موشکی و منطقه‌ای فلج‌کننده می‌توانند رفع شوند و به رسمیت شناخته‌شدن و روابط کامل با ایالات متحده می‌تواند به این موارد افزوده شود. سنا باید این وضعیت بازبینی‌شده را از طریق یک معاهده الزام‌آور قانونی به تصویب برساند تا به این ترتیب، یکی از نگرانی‌های اصلی ایران درباره امکان لغو هرگونه توافق اجرایی توسط دولت‌های بعدی برطرف شود. به طور تاریخی، بسیاری از دموکرات‌ها از راه‌حل صلح‌آمیز برای تهدید هسته‌ای ایران حمایت کرده‌اند و آقای ترامپ نیز با توجه به روابط عمیق با سناتورهای جمهوری‌خواه می‌تواند اکثریت دوسوم لازم برای تصویب این قانون را شکل دهد.

🔸وضعیت ژئوپلیتیکی، گزینه بهتری برای ایران ندارد. رهبر عالی ایران این فرصت را دارد که پیش از مواجه نظامی با آمریکا و اسرائیل از راهبرد نیابتی خود روی گرداند. آقای خامنه‌ای چندین بار اعلام کرده است که به دلایل اخلاقی و مذهبی مخالف سلاح هسته‌ای است. اگر واقعاً قصدی برای ساخت سلاح وجود ندارد، چرا در ازای اطمینانی که همراه با یک توافق می‌آید، از جنگی با عواقب فاجعه‌بار برای منطقه جلوگیری نشود؟

✅تهران با یک انتخاب روبروست. تمدنی که از روزگار باستان، نقش مهمی در شکل‌دادن به بازی شطرنج داشته، اکنون در لحظه‌ای حیاتی قرار دارد. با وجود آن‌که بسیاری از مهره‌های کلیدی از صفحه خارج شده‌اند، فرصتی به ایران داده شده تا با ایالات متحده به توافقی دست یابد که می‌تواند از جنگی با پیامدهای غیرقابل پیش‌بینی جلوگیری کند. اگر مذاکرات کنونی پیشرفت قابل‌توجهی نداشته باشد، گزینه‌های نظامی مانند اکنون در دسترس خواهد بود. با در نظر گرفتن این مخاطرات، تمایل آقای ترامپ به پیگیری دیپلماسی اقدامی سنجیده است. برای ایران نیز استفاده از این فرصت عاقلانه خواهد بود.

🔄مطالب مرتبط:
▫️آمریکا در مذاکرات امروز مسقط به دنبال چیست؟

✅اندیشکده تهران✅

🌐 https://institutetehran.com/art/355
🌐 @InstituteTehran
🌐 instagram.com/institutetehran1

🌐چین، روسیه و اتحادیه اروپا چگونه به مذاکرات ایران-آمریکا می‌نگرند؟

#تحلیل_کوتاه
#مذاکرات_هسته‌ای
📝علی محبی

🔹اتحادیه اروپا، روسیه و چین از جمله بازیگران کلیدی در پرونده هسته‌ای ایران به شمار می‌روند که هرچند در مذاکرات فعلی میان آمریکا و ایران نقش آن‌ها کمتر به چشم می‌خورد، اما تمایل دارند که در این زمینه تأثیرگذار باشند. مذاکرات ایران و آمریکا می‌تواند تأثیرات مهمی بر معادلات جهانی بگذارد و به همین جهت شناخت منافع، خطوط قرمز و دیدگاه‌های این کشورها در مذاکرات هسته‌ای اهمیت بسیاری دارد.

💢چین

🔸 یکی از ارکان تبادلات اقتصادی چین مخصوصا در حوزه تأمین منابع انرژی منطقه غرب آسیا است. به همین جهت، حفظ صلح و ثبات در این منطقه و مخصوصا ایران برای چین از اهمیت بالایی برخوردار است. هرچند چین توافق جامع ایران با غرب را مطابق با منافع خود نمی‌داند، زیرا این امر می‌تواند به نزدیکی ایران به غرب و دوری از چین منجر شود، اما در عین حال موافق توافق‌های محدودتر است. توافق محدود حتی می‌تواند منجر به بهبود و راحتی بیشتری در تبادلات اقتصادی با ایران شود و چین برای تبادل تجاری با ایران مجبور به هزینه دادن نمی‌شود.

🔸همچنین، چین به مسئله غیرهسته‌ای ماندن ایران توجه ویژه‌ای دارد، زیرا خطر هسته‌ای شدن ایران می‌تواند به افزایش مسابقه تسلیحاتی در میان کشورهای دیگر، به‌ویژه کره جنوبی و ژاپن، منجر شود. از این رو، یکی از منافع چین در مذاکرات هسته‌ای، تضمین عدم دستیابی ایران به سلاح‌های هسته‌ای است. به‌طور کلی، چین به دنبال غیرهسته‌ای ماندن ایران، کاهش تنش‌ها برای حفظ ثبات در منطقه و افزایش تبادلات تجاری و در عین حال تلاش برای حفظ فاصله‌ای میان ایران با غرب است.

💢روسیه

🔸نگاه و منافع روسیه نیز شباهت زیادی به چین دارد. در سال‌های اخیر، حجم تبادلات تجاری-سیاسی-نظامی روسیه با ایران به طور بی‌سابقه‌ای افزایش یافته است. روسیه نیز یک توافق جامع میان ایران با غرب را تهدیدی برای روابط و منافع خود می‌داند که می‌تواند به کاهش روابط اقتصادی-سیاسی-نظامی میان دو کشور منجر شود و رقابت در عرصه فروش منابع نفت و گاز را تشدید کند. همچنین، خروج ایران از تحریم‌ها وضعیت روسیه را برای دور زدن تحریم‌ها دشوارتر می‌کند. از طرف دیگر، تشدید تنش‌ها و هسته‌ای شدن ایران نیز با منافع روسیه در تضاد است. بنابراین، شرایط مطلوب برای روسیه شامل غیرهسته‌ای ماندن ایران و کاهش تنش‌ها از طریق یک توافق محدود است که ترجیحاً بهتر است از طریق واسطه‌گری و نقش‌آفرینی خود به هدف بهبود روابط با ترامپ انجام شود.

💢اتحادیه اروپا

🔸اتحادیه اروپا یکی از بازیگران مهم در پرونده هسته‌ای ایران بوده است. اروپا امروزه با توجه به شکست‌های دیپلماتیک متعدد در اوکراین و غرب آسیا و تنش‌های فزاینده با آمریکا، در حال بازنگری نقش خود در عرصه بین‌الملل است. مسئله ایران ارتباط نزدیکی با موضوعات آمریکا و جنگ اوکراین دارد و بنابراین یکی از اولویت‌های سیاست خارجی اتحادیه اروپا محسوب می‌شود. مطلوب‌ترین وضعیت برای اروپایی‌ها حصول توافق جامعی است که نه تنها تضمین کند ایران غیرهسته‌ای باقی بماند بلکه نفوذ ایران در منطقه را محدود کرده، بازارهای ایران را به روی محصولات اروپایی باز کند و روابط با روسیه و چین را کاهش دهد.

🔸با این حال، از آنجایی که دستیابی به چنین توافقی دشوار به نظر می‌رسد و خطر تشدید تنش‌ها افزایش یافته، اروپا به دنبال استفاده از مکانیسم ماشه برای دستاوردسازی در سیاست خارجی خود از طریق حضور در مذاکرات و تضمین غیرهسته‌ای شدن ایران و کاهش تنش‌ها است. همچنین موفقیت در یک توافق اولیه با ایران را فرصتی برای ایجاد تعاملات بیشتر به هدف محدودسازی بیشتر در موضوعاتی مانند حقوق بشر می‌بیند. بنابراین، اتحادیه اروپا پرونده هسته‌ای ایران را فرصتی برای تقویت دستاوردهای دیپلماتیک خود و افزایش حضور در عرصه بین‌الملل و منطقه‌ تلقی می‌کند.

✅جمع‌بندی
چین، روسیه و اتحادیه اروپا به صورت مشترک به دنبال نقش‌آفرینی در مذاکرات، حفظ ثبات در منطقه و جلوگیری از هسته‌ای شدن ایران هستند، زیرا این امر می‌تواند رقابت تسلیحاتی را در آسیا تشدید کند. چین و روسیه نگران نزدیکی ایران به غرب و پیامدهای آن برای روابط خود با تهران هستند، در حالی که اتحادیه اروپا به دنبال تقویت نفوذ خود و کاهش تأثیرات روسیه و چین در ایران است. در نهایت، موفقیت یا شکست مذاکرات هسته‌ای نه تنها بر امنیت منطقه تأثیر می‌گذارد، بلکه می‌تواند معادلات قدرت جهانی را نیز دستخوش تغییر کند.


🔄مطالب مرتبط
▫️آیا ایران و آمریکا در ماه‌های پیش رو به توافق می‌رسند؟
▫️آمریکا در مذاکرات امروز مسقط به دنبال چیست؟

✅اندیشکده تهران✅

🌐 https://institutetehran.com/art/356
🌐 @InstituteTehran
🌐 instagram.com/institutetehran1

♦️مروری بر سیاست‌های هفت سال گذشته چین در راه ابریشم قطبی
◾️اندیشکده رند
📝استفان پزارد – اَبی تینگستاد

#تهران_ریویو

🔹هفت سال از زمانی که چین سند سیاستی قطب شمال خود را منتشر کرد می‌گذرد که در آن، چین خود را «دولت نزدیک به قطب» توصیف کرد. در آن زمان تصور بر این بود که انتشار این سند نشانۀ آشکاری از تمایل چین است تا در منطقه‌ای که به دلیل گرمایش اقلیمی تغییرات بزرگی را طی می‌کند موقعیتی کسب کند. در این هفت سال، کارت‌های چین در قطب شمال متنوع بوده‌اند. بنابراین، سیاست‌گذاران آمریکایی باید همچنان به اقدامات و منافع چین در این منطقه اهمیت دهند و اولویت بالایی برای آن قائل باشند.

🔸اولین ابراز تمایل چین نسبت به قطب شمال به امضای معاهدۀ سوالبارد در ۱۹۲۵ باز می‌گردد. چین مدت‌ها است که به تحقیقات علمی در این منطقه علاقه‌مند بوده است. به این منظور این کشور در سال ۲۰۰۴ ایستگاه تحقیقاتی رودخانه زرد را در مجمع‌الجزایر سوالبارد (واقع در شمال نروژ) تأسیس کرد. چین به بزرگترین صادرکننده کالا به آلاسکا نیز تبدیل شده و براساس پیمان‌های پیش از ۲۰۱۸ در حوزۀ گاز طبیعی روسیه سرمایه‌گذاری کرده است. تفاوت اقدامات چین قبل و پس از ۲۰۱۸، برنامه منسجمی است که اکنون این کشور برای قراردادن قطب شمال در چارچوب ابتکار کمربند-جاده به وسیله مفهوم راه ابریشم قطبی دارد.

🔸افزون بر این موارد، چین روابط خود را با روسیه در ابعاد اقتصادی، دیپلماتیک و نظامی ارتقا داده است. راه ابریشم قطبی با تأکید بر مسیر دریایی در امتداد بنادر شمالی روسیه توانسته است به صورت محدود کاربرد عملی پیدا کند. شرکت‌های چینی جزو استفاده‌کنندگان مداوم این مسیر محسوب می‌شوند که نه تنها گاز طبیعی را به بازارهای چین می‌رسانند بلکه به بسط فرصت‌های دریانوردی نیز توجه دارند. در تحولی تقریباً غیرقابل انتظار میان دو کشوری که رقیب تاریخی یکدیگر بوده‌اند، روسیه مجرایی برای تضمین حضور امنیتی و نظامی چین در این منطقه است. به عنوان مثال دو کشور در آوریل ۲۰۲۳، در مورمانسک توافق همکاری میان گاردهای ساحلی خود امضا کردند. همچنین دو کشور، گشت‌های ساحلی مشترکی را در سال‌های ۲۰۲۲ و ۲۰۲۳ نزدیک آلاسکا برگزار کردند.

🔸آمریکا نگرانی جدی نسبت به فعالیت‌های جدید چین به کمک روسیه دارد. راهبرد قطب شمال اخیر وزارت دفاع که در جولای ۲۰۲۴ منتشر شد هنگامی که محیط راهبردی ایالات متحده را مورد بحث قرار می‌داد برای اولین بار به فعالیت‌های ارتش آزادی‌بخش خلق به دنبال فعالیت‌های روسیه و همکاری این دو کشور در این منطقه اشاره کرد. به رغم پیشروی آهستۀ جاه‌طلبی‌های چین در قطب شمال، این کشور آشکارا تهدید بالقوه‌‍ای در این منطقه است.

🔸با این وجود، فعالیت‌های چین در قطب شمال حتی پس از ۲۰۱۸ به لحاظ جغرافیا، بازه و شدت محدود هستند. در حالی که شرکت‌های چینی سرمایه‌گذاری‌های زیرساختی متعددی برای بهره‌برداری از منابع طبیعی قطب شمال انجام داده‌اند و در حال خرید زمین هستند، موفقیت آن‌ها محدود بوده است. همچون اکتشاف نفت در منطقه دِرِکی نزدیک ایسلند یا میدان سنگ آهن ایسوا در گرینلند، فقدان سودآوری (یا سود قابل انتظار در آینده) دلیلی برای توقف فعالیت‌های چین بوده است. در مواقع دیگر، دولت‌های مجاور قطب تلاش‌های چین برای سرمایه‌گذاری را پس زده‌اند، نظیر تعلیق پروژه ساخت کریدور قطبی برای اتصال اروپا به قطب شمال توسط نروژ، فنلاند و استونی. با این حال، فعالیت‌های چین در قطب شمال به صفر نرسیده‌ است‌.

✅چین، منطقه‌ قطب شمال را نه به‌عنوان یک اولویت راهبردی، بلکه به‌عنوان یک سرمایه‌گذاری بلندمدت می‌بیند. هرچند بسیاری از جاه‌طلبی‌های چین در قطب شمال هنوز محقق نشده‌اند، این کشور به‌تدریج در حال تقویت ظرفیت‌های خود برای فعالیت در منطقه‌ای است که تنها معدودی از کشورها توانایی حضور در آن را دارند. چین با بهره‌گیری از تمام ابزارهای قدرت نرم -از سرمایه‌گذاری‌های اقتصادی گرفته تا دیپلماسی علمی- در تلاش است خود را به‌عنوان یکی از ذی‌نفعان مشروع در قطب شمال تثبیت کند. ایالات متحده بیش از هر زمان دیگری به همکاری با متحدان قطبی خود نیاز دارد تا بتواند محیط پهناور و در حال تغییر قطب شمال را به‌دقت پایش و در برابر فعالیت‌های نگران‌کننده چین ایستادگی کند. آمریکا همچنین باید نظام حکمرانی منطقه‌ای را که چین امیدوار است روزی به نفع خود تغییر دهد، حفظ نماید.

🔁مطالب مرتبط:
▫️برنامه اقتصادی چین برای سال پیش‌رو
▫️‏«جنگ‌های سه گانه» چین؛ استراتژی پیروزی بدون درگیری نظامی
▫️تلاش آمریکا برای مهار چین در آمریکای لاتین

✅اندیشکده تهران✅

🌐 https://institutetehran.com/art/357
🌐 @InstituteTehran
🌐 instagram.com/institutetehran1