➖دو اظهارنظر جدید در مورد سنگ‌نگارۀ ساسانی جدید:
@ehsanname
🔹مهدی حسینی متین، کاردار ایران در لندن (گفتگو با فارس): سنگ‌نگارۀ ساسانی ژانویه ۲۰۱۶ در فرودگاه استندستد انگلیس کشف و ضبط شد و سفارت ایران بعد شش سال پیگیری حقوقی مالکیت این اثر باستانی را اثبات کند. چون اثر دچار شکستگی بوده و موزه بریتانیا نسبت به ترمیم آن اقدام کرده، با درخواست این موزه برای سه ماه نمایش عمومی آن موافقت شده و بعد از این سه ماه، این قطعه به ایران برخواهد گشت.
@ehsanname
🔸احسان شواربی مقدم، سکه‌شناس و باستان‌شناس (توییتر): برآورد من‌ این است که این اثر متعلق به نیمهٔ دوم قرن سوم میلادی و احتمالاً از زمان بهرام دوم باشد. شکل کلاه و آرایش مو و ریش این فرد شباهت زیادی به بلندپایهٔ سمت راست (با نشان هلال ماه روی کلاه) در سنگ‌نگارهٔ بهرام دوم در نقش رستم دارد. ادای احترام در این قطعه بیانگر آن است که روبروی این فرد باید نقشی از یک ایزد یا شاه باشد. اما چرا نقش این فرد به تنهایی در یک قاب محاط شده؟ یک احتمال این است که سنگ‌نگارهٔ اصلی یکپارچه نبوده و در چند قطعه با فاصله از هم حجاری شده باشد، مانند سنگ‌نگارهٔ بَرم دِلَک.

🔸سنگ‌نگارۀ جدید ساسانی در اتاق شماره ۵۳ موزه بریتانیا به نمایش درآمده و تصاویر جدیدی از آن منتشر شده (عکسهای بالا از لیندزی آلن، متخصص تاریخ هخامنشی +). جز توجه به جزئیات مشخص در تصاویر، آخرین بحثها در مورد اصلی یا جعلی بودن آن است. کسانی که در اصالت اثر تردید دارند (از قبیل ابوالحسن اتابکی + حسین اصغری ثانی + پل برفورد + عبدالله شهبازی + میلاد وندایی +) می‌گویند: آثار تخریب روی اثر عمدی و دستی به نظر می‌رسد نه فرسایش طبیعی؛ نقش برجسته‌های ساسانی بزرگتر از این هستند و کم‌ارتفاع‌ترین آن‌ها در برم‌دلک شیراز ۱۴۰ سانتی‌متر است (در مقابل ارتفاع یک متری این نقش)؛ و این اثر بر خلاف سایر حجاری‌های ساسانی قاب گنبدی‌شکل دارد. البته همۀ باستان‌شناس‌ها موافق این نظر نیستند. مثلاً علی هژبری (+) گفته کادر هلالی در یک نقش‌برجستۀ اواخر اشکانی در کردستان عراق هم هست و چند نقش برجسته دیگر از بهرام دوم همینطور زبرتراش است چون می‌خواستند رویشان را گچ کرده و رنگ‌آمیزی کنند و خلاصه باید اثر را دقیق بررسی کرد. اثبات اصالت این سنگ‌نگاره از آنجا اهمیت دارد که اصل بودنش، یعنی وجود یک محوطه باستانی جدید که از آن بی‌اطلاعیم @ehsanname

🔺در روزهای اخیر، خبری دست به دست می‌شود که تندیس برنزی شاپوردختک، همسر بهرام دوم و نوۀ شاپور اول ساسانی به مجموعۀ آل‌ثانی قاچاق شده. (ظاهراً گزارش روزنامه «پیام ما» منبع اولیه این خبر است.) این اطلاع صحیح و دقیق نیست. چراکه این تندیس برنزی، متعلق به مجموعۀ الصباح کویت است و قبلاً در کاتالوگهای این مجموعه، منتشر شده بود. مجسمه در سال ۲۰۲۰ برای نمایش به موزه ملی قطر امانت داده شد و عکسی که این روزها دست به دست می‌شود از همان نمایشگاه است. و بالاخره اینکه انتساب این تندیس به ملکه شاپوردختک هم قطعی نیست. بهرام دوم علاقۀ زیادی به همسرش داشت و تصاویر زیادی از این ملکه در زمان بهرام دوم به جا مانده. در اغلب این تصاویر رسمی (مثلاً در سنگ‌نگارۀ درباریان بهرام دوم در نقش رستم، بر روی سکه‌های بهرام دوم و نیز جامی که به نام محل کشف آن، جامِ سرگوِشی گرجستان معروف است) ملکه کلاهی به سر دارد که جلوی کلاه، با سر اسب تزیین شده. بنابراین تندیس برنزی مورد بحث، ممکن است برای بانوی عالیمقام دیگری، یا یک الهه باشد. @ehsanname